خبرگزاری سی‌ان‌ان در گزارشی به نقل از منابع آگاه نوشت که در جریان حملات ایالات متحده به جمهوری اسلامی ایران، فرماندهان ارشد ارتش آمریکا هشدارهای ثبت‌شده در پایگاه‌های اطلاعات کلیدی را مبنی بر اینکه اطلاعات مربوط به اهداف احتمالی در ایران خیلی قدیمی‌اند، نادیده گرفتند و با اجرای شماری از حملات، از جمله حمله‌ به مدرسه شجره طیبه میناب که باعث کشته شدن نزدیک به ۲۰۰ کودک و بزرگسال شد، موافقت کردند.

به گفته این منابع، در سامانه‌ای که برای شناسایی و تدوین اهداف حمله به کار می‌رود، پیام‌هایی وجود داشت که نشان می‌داد اطلاعات موجود بر پایه داده‌های اطلاعاتی متعلق به سال‌ها قبل است و پیش از استفاده باید دوباره راستی‌آزمایی و اعتبارسنجی شود. افزودن هر هدف به فهرست حملات هم مستلزم تایید یک افسر ارشد بود.

دو نفر از این منابع گفتند تصمیم فرماندهان ارشد برای نادیده گرفتن این هشدارها به دلیل «ملاحظات عملی و تسریع در کار» و در بحبوحه شتاب برای تهیه فهرست اهداف در آغاز جنگ، اتخاذ شد، اما همین تصمیم مستقیم در حمله اشتباهی به مدرسه نقش داشت.

بر اساس گزارش رسانه‌های دولتی ایران، در این حمله دست‌کم ۱۶۸ کودک و ۱۴ معلم کشته شدند. اگر این آمار صحیح باشد، این حمله یکی از مرگبارترین موارد تلفات غیرنظامیان در تاریخ معاصر عملیات نظامی آمریکا خواهد بود. ارتش آمریکا چند روز پس از حمله، تحقیقات در این زمینه را آغاز کرد، اما وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) وجود با گذشت چند ماه، هنوز گزارش این تحقیق را منتشر نکرده است.

یک مقام کاخ سفید در این زمینه به سی‌ان‌ان گفت: «این تحقیقات همچنان در جریان است و همانطور که پیش‌تر نیز گفتیم، ایالات متحده غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد.»

با این حال یکی از منابع افزود: «مقام‌های نظامی آمریکا ظرف چند روز پس از حمله به مدرسه فهمیدند اشتباه از کجا ناشی شده بود. کاملا مشخص بود که اطلاعات قدیمی بودند.»

جزئیات تازه درباره اینکه چرا در نهایت، از اطلاعات قدیمی استفاده شدــ موضوعی که تاکنون گزارش نشده بود‌ــ روشن می‌کند که چگونه فشار برای آماده‌سازی اهداف پیش از آغاز جنگ، در نهایت به اشتباه در حمله به یک مدرسه انجامید.

پنتاگون پاسخ پرسش‌های سی‌ان‌ان درباره روند تعیین اهداف را به فرماندهی مرکزی آمریکا ارجاع داد و سنتکام به دلیل ادامه داشتن تحقیقات، از اظهارنظر خودداری کرد.

بر اساس یافته‌های اولیه تحقیقات ارتش آمریکا که سی‌ان‌ان پیش‌تر گزارش داده بود، حمله ۲۸ فوریه (۹ اسفند) به مدرسه شجره طیبه میناب زمانی رخ داد که ارتش آمریکا قصد داشت تاسیساتی در مجاورت آن متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را هدف قرار دهد.

تصاویر ماهواره‌ای سال ۲۰۱۳ نشان می‌دهد مدرسه و پایگاه سپاه زمانی بخشی از یک مجموعه واحد بودند، اما در تصاویر سال ۲۰۱۶ مشخص است که میان مدرسه و پایگاه حصاری کشیده و ورودی مستقلی برای مدرسه ساخته شده است. در تصاویر دسامبر ۲۰۲۵ نیز ده‌ها نفر در حیاط مدرسه در حال بازی دیده می‌شوند.

این حمله در نخستین روز عملیات نظامی آمریکا علیه ایران رخ داد. یعنی زمانی که پس از تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ، فرماندهان نظامی و تحلیلگران اطلاعاتی با شتاب در حال به‌روزرسانی اطلاعات مربوط به هزاران هدف بودند. به گفته منابع، تحلیلگران تا پیش از آغاز حملات موفق نشدند همه سوابق مرتبط در پایگاه‌های اطلاعاتی پنتاگون را به‌روز کنند. در نتیجه، اطلاعات مربوط به بسیاری از اهدافی که به فهرست حملات افزوده شدند، متعلق به بیش از ۱۰ سال پیش بودند، از جمله اطلاعات مربوط به تاسیسات سپاه در کنار مدرسه ابتدایی.

دو منبع به سی‌ان‌ان گفتند با توجه به محدودیت زمانی شدید، مقام‌های نظامی و تحلیلگران ابتدا سوابق مربوط به اهداف «رده‌بالا» را به‌روز کردند؛ یعنی اهدافی که احتمال می‌رفت در همان موج نخست حملات هدف قرار گیرند. اهداف رده‌بالا عمدتا اهداف متحرک و تاسیساتی‌اند که بیشترین تهدید را برای نیروهای آمریکایی ایجاد می‌کردند. از همین رو، سوابق مربوط به این اهداف تا حد زیادی پیش از آغاز بمباران، به‌روز شدند.

یکی از منابع گفت: «فرایند اعتبارسنجی دوباره اهداف با سرعت بالا و بر اساس اولویت‌بندی اهدافی انجام می‌شد که تصور می‌کردیم بیشترین خطر را برای نیروهای آمریکا و ماموریت ایجاد می‌کنند؛ مانند سایت‌های موشکی و هواگردها.»

منبع دوم توضیح داد که اهداف ثابت‌ــ مانند سایتی که بعدا مشخص شد مدرسه بودــ معمولا در رده پایین‌تر قرار می‌گیرند، چون جابه‌جا نمی‌شوند. به همین دلیل، تحلیلگران پیش از آغاز جنگ فرصت به‌روز کردن بسیاری از این سوابق را پیدا نکردند.

به گفته دو منبع، دو پایگاه اصلی انتخاب اهداف یعنی «پایگاه داده به‌روزشده» (MIDB) و «سامانه تحلیل سریع تحلیل مبتنی بر ماشین» (MARS) به‌صراحت هشدار داده بودند که اطلاعات مربوط به اهداف ایرانی باید پیش از استفاده به‌روز شود.

«پایگاه داده به‌روز‌شده» (MIDB) سامانه قدیمی هدف‌گذاری پنتاگون است که در دهه ۱۹۸۰ ایجاد شد و عمدتا بر ورود دستی اطلاعات متکی است، اما «سامانه تحلیل سریع تحلیل مبتنی بر ماشین» (MARS) جدید و مبتنی بر هوش مصنوعی است که اوایل امسال به‌طور عملیاتی استفاده شد و قرار است در نهایت جایگزین سامانه قدیمی شود.

با وجود استفاده هم‌زمان از هر دو سامانه، روند جایگزینی کامل چند سال از برنامه عقب است و داده‌های رسمی و معتبر هدف‌گذاری همچنان عمدتا بر «پایگاه داده به‌روز‌شده» (MIDB) استوار است.

به گفته یکی از منابع، یکی از تحلیلگران پیش‌تر تغییرات ایجادشده در این محل را در یک ابزار اطلاعاتی دیجیتال دیگر ثبت کرده بود، اما آن ابزار به پایگاه رسمی اطلاعاتی مورداستفاده برای تعیین اهداف حملات متصل نبود و این اطلاعات نیز هرگز به فرماندهان نظامی منتقل نشدند.

همین منبع افزود هشدار آن تحلیلگر و همچنین این موضوع که چگونه شکاف‌های موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی پنتاگون ممکن است در حمله اشتباهی به مدرسه نقش داشته باشد، از جمله محورهای اصلی تحقیقات جاری است.

در روزهای نخست پس از حمله، ترامپ احتمال داد که ایران مسئول این حادثه باشد و سپس گفت شاید هرگز مسئول اصلی آن مشخص نشود. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز گفت این حمله «به‌طور کامل و دقیق» بررسی خواهد شد و تاکید کرد آمریکا «از هر راه ممکن تلاش کرد از تلفات غیرنظامیان جلوگیری کند».

چندین منبع به سی‌ان‌ان گفتند که مدیران ارشد پنتاگون در آستانه جنگ فشار زیادی بر فرماندهان نظامی وارد می‌کردند تا هرچه سریع‌تر اهداف حمله را آماده کنند. این فشار در طول چند هفته جنگ نیز ادامه یافت و بار سنگینی بر دوش سنتکام و تحلیلگران اطلاعاتی مسئول شناسایی اهداف مناسب گذاشت. 

به گفته دو منبع آگاه از روند تصمیم‌گیری، عامل دیگری که احتمال وقوع چنین اشتباهی را افزایش داد، کمبود شدید نیروی انسانی در تیم‌های «کاهش آسیب به غیرنظامیان و پاسخگویی» سنتکام و سایر فرماندهی‌های رزمی بود که پس از تصمیم پیت هگست برای کوچک‌سازی این برنامه در ماه‌های نخست مسئولیتش در وزارت دفاع، ایجاد شد.

هگست بارها گفته بود که می‌خواهد با حذف محدودیت‌ها، به فرماندهان میدانی اجازه دهد سریع‌تر عمل کنند؛ رویکردی که آن را با عبارت «حداکثر قدرت کشندگی، نه قانون‌گرایی سست و محتاطانه» توصیف می‌کرد.

پیش از آغاز جنگ با ایران، هگست برنامه‌های کاهش آسیب به غیرنظامیان و پاسخگویی را به‌شدت کوچک کرد و شمار کارکنان آن در فرماندهی‌های نظامی را بیش از ۹۰ درصد کاهش داد. طی این اقدام، کارشناسان کاهش آسیب غیرنظامیان از تیم‌های تدوین اهداف حمله حذف شدند و تیم ۱۰ نفره سنتکام به تنها یک نیروی تمام‌وقت کاهش یافت.