وال استریت ژورنال در گزارشی به نقش بابک زنجانی و صرافی بایننس در تامین مالی منابع حکومت ایران و گروههای نیابتیاش پرداخته و مینویسد، در حالی که ایران خود را برای درگیری با ایالات متحده آماده میکرد، یکی از تأمینکنندگان مالی کلیدی حکومت یک شبکه پرداخت مخفی ایجاد کرد تا جریان پول به نیروهای نظامی ادامه یابد. در مرکز این شبکه بایننس قرار داشت.
بر اساس گزارشهای داخلی انطباق مقررات بایننس، تا اواخر دسامبر نیز این شبکه که توسط بابک زنجانی اداره میشد، طی دو سال حدود ۸۵۰ میلیون دلار تراکنش در بزرگترین صرافی رمزارزی جهان انجام داده است؛ عمدتا از طریق یک حساب معاملاتی واحد.
همدستان زنجانی، از جمله خواهر او، یک شریک عاطفی و مدیر شرکت او، حسابهای دیگری را نیز اداره میکردند که همگی از یک دستگاه مشترک مدیریت میشدند.
خواهر و شریک عاطفی زنجانی نیز حداقل سه حساب دیگر در بایننس داشتند، از جمله حساب یک فروشنده الماس مستقر در دبی.
کارشناسان تأمین مالی تروریسم میگویند این حسابها معمولا برای سرمایهگذاری استفاده نمیشوند، بلکه صرفا ابزار انتقال پول هستند: یک واریز و یک برداشت معادل.
این الگو در حساب یکی از مدیران زیرمجموعه دبی نیز دیده شده که ۲۱ میلیون دلار تراکنش داشته است.
گزارشهای بایننس نشان میدهد این حساب حدود ۱۰ میلیون دلار از کیفپول مرتبط با سپاه دریافت کرده است.
همه این حسابها با یک دستگاه مشترک مدیریت شدهاند که نشان میدهد بخشی از یک شبکه واحد هستند.وال استریت ژورنال مینویسد، با وجود چندین هشدار درباره این فعالیتها، حساب اصلی دستکم به مدت ۱۵ ماه همچنان فعال بوده و تا ژانویه نیز باز بوده است. استفاده زنجانی از بایننس پیشتر گزارش نشده بود.
جریانهای مالی دیگر
طبق گزارشها، تراکنشهای بزرگ دیگری نیز در سالهای اخیر از طریق بایننس به نهادهای مرتبط با ایران انجام شده است.
بانک مرکزی ایران سال گذشته حدود ۱۰۷ میلیون دلار رمزارز را در چند تراکنش وارد حسابهای بایننس کرده است. مشخص نیست این مبالغ بعدا از بایننس خارج شده یا نه.
دادههای یک نهاد خارجی نشان میدهد حدود ۲۶۰ میلیون دلار تراکنش مستقیم در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ میان حسابهای بایننس و کیفپولهای مرتبط با تأمینکنندگان مالی گروههای تروریستی ایران انجام شده است.
علاوه بر این، یک کیفپول دیجیتال ناشناس حدود ۲۱۸ میلیون دلار به یک شبکه مالی مرتبط با ایران منتقل کرده است.
این مبالغ جدا از حدود ۱.۷ میلیارد دلاری است که پیشتر وال استریت ژورنال در فوریه گزارش داده بود از طریق بایننس به همان شبکه جمهوری اسلامی منتقل شده است.
بر اساس گزارشهای انطباق، دادههای بلاکچین، مقامهای خارجی مرتبط با پیگیری تامین مالی تروریسم و سایر پژوهشگران رمزارز، این منابع بخشی از میلیاردها دلار تراکنش رمزارزی هستند که طی دو سال پیش از جنگ فعلی رژیم ایران و آمریکا از طریق بایننس به شبکههای مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جریان یافتهاند.
مقامهای خارجی گفتهاند امسال نیز همچنان جریان پولی از طریق حسابهای بایننس به نهادهای مرتبط با حکومت را ردیابی کردهاند و حتی تراکنشهایی مربوط به همین ماه شناسایی شده است.
بنیانگذار بایننس، چانگپنگ ژائو، در اکتبر توسط رئیسجمهور ترامپ عفو شد. او در سال ۲۰۲۳ به جرم نقض قوانین ضد پولشویی اعتراف کرده و چهار ماه زندان را گذرانده بود.
وال استریت ژورنال مینویسد، این حجم عظیم نشان میدهد که بایننس چگونه به یک شریان مالی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تبدیل شده است؛ نیرویی قدرتمند که بر ساختار سیاسی، نظامی و اقتصادی ایران مسلط است.
این نیرو همچنین از گروههای نیابتی در خاورمیانه حمایت میکند؛ از جمله گروههایی که در فهرست تروریستی قرار دارند مانند حماس، حزبالله و حوثیهای یمن.
واکنش بایننس
سخنگوی بایننس گفت این اطلاعات نادرست است و این شرکت اجازه انجام تراکنش با افراد یا کیفپولهای تحریمشده در آن زمان را نداده و پس از شناسایی، اقدامات لازم را انجام داده است.
او افزود طبق سوابق بایننس، «به نظر میرسد بخش اعظم این تراکنشها ارتباطی با پلتفرم بایننس ندارد».
بایننس از پاسخ به سوالات مشخص درباره جزئیات تراکنشها، از جمله مبالغ جابهجا شده، خودداری کرد.
این شرکت گفت «بایننس برای فعالیت غیرقانونی در پلتفرمش تحمل صفر دارد» و از سال ۲۰۲۴ برنامه انطباق خود را به سطحی پیشرفته رسانده و مواجهه با نهادهای تحریمشده را به نزدیک صفر رسانده است. همچنین اعلام کرد با نهادهای قضایی در سراسر جهان همکاری میکند.
بر اساس ارزیابی کارشناسان تأمین مالی تروریسم، از مجموع ۸۵۰ میلیون دلار تراکنش زنجانی (شامل واریز و برداشت)، احتمالا حدود ۴۲۵ میلیون دلار برای تأمین مالی نیروهای نظامی ایران از طریق بایننس منتقل شده است.
بازرسان خود بایننس نیز در گزارشهای انطباق، این شبکه را یک شبکه پولشویی برای تأمین مالی حکومت ارزیابی کرده بودند.
زمینه حقوقی و سیاسی
وزارت دادگستری آمریکا اکنون در حال بررسی استفاده ایران از بایننس برای دور زدن تحریمها است. بایننس در سال ۲۰۲۳ به نقض قوانین ضدپولشویی و تحریمها اعتراف کرده بود.
در پی این توافق، بایننس ۴.۳ میلیارد دلار جریمه پرداخت کرد و تحت نظارت دولت آمریکا قرار گرفت.
مقامهای وزارت خزانهداری آمریکا اخیرا نگرانیهای خود را درباره کنترلهای انطباق بایننس مطرح کردهاند.
شبکه زنجانی
بابک زنجانی، که در ایران بهعنوان یکی از چهرههای شناختهشده دور زدن تحریمها شناخته میشود، در سالهای اخیر فعالیت خود را از طریق شرکت رمزارزی خود افزایش داده است.
او در سال ۲۰۱۳ از سوی آمریکا تحریم شده بود و سپس در ۲۰۱۶ در چارچوب توافق هستهای رفع تحریم شد. اما در ژانویه امسال دوباره تحریم شد.
بر اساس گزارشها، شرکت رمزارزی او به نام «زدکس» Zedcex, در لندن ثبت شده و در عمل مشتری اصلی آن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده است.
استفاده از رمزارز در ایران
به نوشته وال استریت ژورنال، ایرانیها، از جمله غیرنظامیان، به رمزارز برای دور زدن محدودیتهای مالی روی آوردهاند. برآورد میشود سال گذشته بیش از ۱۰ میلیارد دلار تراکنش رمزارزی توسط ایرانیها انجام شده باشد.
در برخی موارد حتی از کشتیها در تنگه هرمز خواسته شده است هزینه عبور را با رمزارز یا یوان چین پرداخت کنند.
بر اساس این گزارش، بایننس در سالهای اخیر به یکی از مسیرهای اصلی انتقال پول برای شبکههای مرتبط با ایران و سپاه پاسداران تبدیل شده است، حتی پس از پذیرش جرم در سال ۲۰۲۳ و اعمال جریمههای سنگین.
با وجود ادعاهای بایننس درباره اصلاح ساختارهای نظارتی، مقامهای خارجی و اسناد داخلی همچنان از ادامه جریان این تراکنشها خبر میدهند.
به نوشته وال استریت ژورنال، سخنگوی زنجانی اتهامات آمریکا را رد کرد و ادعا کرد او «هرگز برای پولشویی یا دور زدن تحریمها به هیچ صرافی رمزارزی نیاز نداشته یا وابسته نبوده است.» او به سوالات مربوط به حسابهای بایننس پاسخ نداد.
