در شرایطی که تهران به پیشنهاد صلح واشنگتن پاسخ داده و دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوری آمریکا، از آن اظهار نارضایتی کرده، چشم‌انداز پیش‌ رو درباره ادامه آتش‌بس یا آغاز یک درگیری دیگر همچنان در ابهام باقی مانده است.

این ابهام در آستانه هفته‌‌ای سرنوشت‌ساز و کلیدی شکل گرفته که دونالد ترامپ قرار است به چین سفر کند و ممکن است آن را به یکی از مهم‌ترین مقاطع دوران ریاست‌جمهوری او تبدیل کند.

رسانه آمریکایی آکسیوس در گزارشی تحلیلی درباره هفته پرکار ترامپ، می‌نویسد که روزهای پیش‌ رو، پیامدهایی در مقیاس چند دهه‌ خواهند داشت؛ از جنگ و صلح در خاورمیانه گرفته تا مسیر آینده روابط آمریکا و چین و قواعدی که انقلاب هوش مصنوعی را شکل خواهند داد.

به نوشته این رسانه، زمانی تصور می‌شد حضور ترامپ در چین مصادف با تعیین تکلیف وضعیت جنگ با جمهوری اسلامی خواهد بود، اما اکنون در حالی که قرار است هواپیمای ریاست‌جمهوری آمریکا عصر چهارشنبه در پکن فرود بیاید، این درگیری همچنان حل‌نشده باقی مانده است.

 روز یکشنبه، آمریکا سرانجام پاسخ جمهوری اسلامی به یادداشت تفاهم یک‌صفحه‌ای واشنگتن را که هدف آن پایان دادن به جنگ و ایجاد چارچوبی برای مذاکرات هسته‌ای بود، دریافت کرد.

ترامپ این پیشنهاد را «غیرقابل قبول» خواند و ایران را به «بازی دادن» آمریکا متهم کرد. به این ترتیب، او تنها چند روز فرصت خواهد داشت تا مشخص کند در قبال حکومت ایران چه مسیری را در پیش خواهد گرفت: در راهبردش بازنگری کند، تنش را تشدید کند، یا بدون دستاوردی خاص، راهی پکن شود.

نشست این هفته با شی جین‌پینگ را می‌توان نقطه اوج مسیری دانست که ترامپ مدت‌ها در حال حرکت به‌ سوی آن بود. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، هم این سفر را دارای «اهمیت نمادین فوق‌العاده» توصیف کرده است.

با این حال در پس این تشریفات، مهم‌ترین پرسش ژئوپلیتیکی قرن نهفته است: آیا دو ابرقدرت جهان می‌توانند رقابت خود را مدیریت کنند، یا سرنوشت آن‌ها به گسست اقتصادی و رویارویی نظامی ختم خواهد شد؟

انتظار می‌رود ترامپ گروهی از مدیرعامل‌های شرکت‌های بزرگ آمریکا را به پکن ببرد. اقدامی در راستای تلاش برای دستیابی به تعهدهای سرمایه‌گذاری و توافق‌های تجاری که در گرماگرم روابط اقتصادی روزبه‌روز پرتنش‌تر دو کشور، بتواند از شدت تنش‌ها بکاهد.

در این میان، نکته قابل‌توجه این است که واشنگتن و پکن در هفته‌های منتهی به این نشست، جنگ خاموش بر سر تحریم‌های مرتبط با ایران را تشدید کرده‌اند. به‌ طوری که در رقابت ژئوپلیتیکی رو‌به‌گسترش دو کشور، بحران خاورمیانه هم به یک جبهه‌ دیگر تبدیل شده است.

دولت ترامپ روز جمعه سه شرکت ماهواره‌ای چینی را تحریم کرد، زیرا گفته می‌شود تصاویر ماهواره‌ای لازم را برای حملات ایران به نیروهای آمریکایی فراهم کرده بودند. این اقدام بخشی از تلاش گسترده‌تر آمریکا برای قطع حمایت پکن از تهران است.

با این حال چین از موضعش عقب‌نشینی نکرد و اوایل همین ماه برای نخستین بار قانون مقابله با تحریم‌های خارجی» خود را فعال کرد و به شرکت‌های چینی دستور داد تحریم‌های آمریکا علیه پنج پالایشگاه متهم به خرید نفت جمهوری اسلامی را نادیده بگیرند.

تمام این‌ها در حالی اتفاق می‌افتد که ترامپ مدت‌ها است باور دارد رابطه شخصی او با شی جین‌پینگ قوی‌تر و عمل‌گرایانه‌تر از چیزی است که بسیاری از مقام‌های ضدچین در واشنگتن تصور می‌کنند.

با این حال منتقدان در هر دو حزب نگران‌اند که تمایل ترامپ به توافق‌های بزرگ و گسترش دیپلماسی، حمایت آمریکا از تایوان را که شی جین‌پینگ مصمم است حداکثر تا سال ۲۰۲۷ آن را تحت کنترل پکن درآورد، تضعیف کند.

تایوان در این نشست هم‌زمان دو نقش حساس دارد: از یک‌ سو نقطه‌ای بالقوه برای آغاز یک درگیری نظامی است و از سوی دیگر قلب صنعت نیمه‌رساناهای جهان محسوب می‌شود که اقتصاد هوش مصنوعی جهان را تغذیه می‌کنند.

در نگاهی کلان‌تر، می‌توان گفت انتظار می‌رود ترامپ و شی برای نخستین بار درباره هوش مصنوعی گفتگو کنند. آن هم در شرایطی که نگرانی‌ها درباره خطرات سایبری عظیم مدل‌های پیشرفته‌ای مانند «مایتوس» متعلق به شرکت آنتروپیک رو به افزایش است.

اگرچه جزئیات هنوز نهایی نشده است، انتظار می‌رود ترامپ از روز دوشنبه مجموعه‌ای از اقدام‌های اجرایی درباره ایمنی هوش مصنوعی را اعلام کند؛ تغییر موضعی که به باور برخی، نشان‌دهنده فاصله گرفتن از رویکرد پیشین تقریبا رها و بدون مداخله، در قبال هوش مصنوعی است و به نظر می‌رسد ناشی از نگرانی‌ها درباره سرعت پیشرفت این فناوری فراتر از توان کنترل دولت‌ها باشد.

یک مقام ارشد آمریکایی می‌گوید ترامپ و شی بررسی خواهند کرد که آیا می‌توان برای مدیریت خطرات امنیتی هوش مصنوعی کانال‌های ارتباطی رسمی ایجاد کرد یا نه؛ سازوکاری شبیه خطوط تماس مستقیم و مذاکرات کنترل تسلیحات میان ابرقدرت‌ها در دوران جنگ سرد.

چشم‌انداز همکاری در حوزه هوش مصنوعی از این جهت قابل‌توجه است که دولت ترامپ به‌تازگی بازیگران تحت حمایت چین را متهم کرده است دانش فنی شرکت‌های پیشرو آمریکایی در حوزه هوش مصنوعی را به‌صورت سازمان‌یافته سرقت می‌کنند.

در مجموع می‌توان این طور جمع‌بندی کرد که جنگ، تجارت و فناوری این هفته به آزمونی سرنوشت‌ساز برای میراث سیاسی ترامپ تبدیل خواهند شد؛ آزمونی که نتیجه آن می‌تواند تا سال‌ها بر توازن قدرت جهانی اثر بگذارد، حتی زمانی که منازعات حزبی امروز آمریکا به فراموشی سپرده شده باشند.