وزارت دفاع آلمان روز دوشنبه ۴ مه (۱۴ اردیبهشت) اعلام کرد مینروب نیروی دریایی این کشور با نام «فولدا» پایگاه دریایی کیل-فیک را به مقصد دریای مدیترانه ترک کرده است؛ اقدامی مقدماتی که میتواند در ادامه به استقرار احتمالی آن در تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان منجر شود.
این وزارتخانه امروز دوشنبه در بیانیهای توضیح داد که این حرکت در چارچوب «اقدام مقدماتی برای تعیین موقعیت» انجام شده و هرگونه استقرار واقعی در تنگه هرمز نیازمند موافقت پارلمان آلمان است؛ موضوعی که نشاندهنده محدودیتهای قانونی عملیاتهای نظامی برونمرزی این کشور است.
کشتی مینروب فولدا، از جمله مینروبهای مدرن نیروی دریایی آلمان به شمار میرود و بهطور ویژه برای شناسایی، خنثیسازی یا پاکسازی مینهای دریایی طراحی شده است. این کشتی از فناوریهای پیشرفتهای مانند «سونار» و دیگر سامانههای کنترل از راه دور بهره میبرد. سونار سامانهای است که با ارسال امواج صوتی در آب و دریافت بازتاب آنها، موقعیت، فاصله و شکل اجسام، مثل زیردریایی یا مین دریایی را شناسایی میکند.
بدنه اینگونه کشتیها نیز از مواد غیرمغناطیسی مانند الیاف شیشهای ساخته میشود تا احتمال انفجار مینهایی که به میدانهای مغناطیسی حساساند، کاهش یابد. همچنین این شناورها به رباتهای دریایی کوچکی مجهز هستند که از راه دور هدایت میشوند و میتوانند مینها را با دقت بالا خنثی کنند.
مینروبها بخش مهمی از هر عملیات تامین امنیت مسیرهای دریایی محسوب میشوند، بهویژه در مناطق بحرانی مانند تنگه هرمز که مینها میتوانند حرکت کشتیهای تجاری و نظامی را مختل کرده یا آنها را تهدید کنند.
تنگه هرمز یکی از حساسترین گذرگاههای آبی جهان است و حدود یکسوم تجارت نفت جهان که از طریق دریا انجام میشود، از این مسیر عبور میکند. این تنگه در ماههای اخیر بهدلیل جنگ میان ائتلاف نظامی ایالات متحده و اسرائيل با جمهوری اسلامی ایران، شاهد افزایش تنش بوده و نگرانیهای بینالمللی زیادی را درباره ادامه اختلال طولانیمدت در مسیر کشتیرانی یا هدف قرار گرفتن کشتیهای تجاری را به وجود آورد.
برخی ناظران بر این باورند که اقدام آلمان ماهیتی پیشدستانه دارد و با هدف آمادهسازی نیروی دریایی برای سناریوهای احتمالی انجام میشود. بهویژه در صورتی که تصمیمی اروپایی یا بینالمللی برای تامین امنیت مسیرهای دریایی در خلیج فارس اتخاذ شود.
در عین حال، این اقدام میتواند پیامی سیاسی نیز تلقی شود که نشاندهنده آمادگی برلین برای مشارکت در تلاشهای بینالمللی جهت حفاظت از کشتیرانی است؛ بدون آنکه پیش از دریافت مجوز قانونی داخلی، وارد اقدام مستقیم شود.
عملیاتهای نظامی برونمرزی در آلمان نیازمند تایید پارلمان است و به همین دلیل، هرگونه تصمیم برای استقرار در مناطق پرتنش به مباحثات سیاسی داخلی گره خورده است. مباحثی که میان تعهدات بینالمللی و نگرانی از تشدید تنشها توازن برقرار میکند.
حرکت مینروب فولدا بهسوی مدیترانه نیز نشاندهنده افزایش نگرانیهای بینالمللی درباره امنیت کشتیرانی در خلیج فارس، در سایه تنشهای ادامهدار است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در همین حال، تحولات تازه در سطح بینالمللی نشان میدهد بحران تنگه هرمز وارد مرحلهای حساستر شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، شامگاه یکشنبه به وقت خاورمیانه، با انتشار پیامی از آغاز عملیاتی با عنوان «پروژه آزادی» در روز دوشنبه خبر داد؛ طرحی که هدف آن کمک به خروج صدها کشتی تجاری گرفتار در این آبراه اعلام شده است. سنتکام هم تایید کرد که این پروژه با مشارکت گسترده نیروهای نظامی و تجهیزات دریایی و هوایی آمریکا طراحی شده و با هدف «کمک انسانی» به کشتیهایی اجرا میشود که در پی تنشهای اخیر قادر به عبور از تنگه نیستند.
بر اساس گزارشها، این عملیات قرار است از روز دوشنبه آغاز شود و شامل هدایت کشتیها از مسیرهای امنتر، از جمله آبهای عمان باشد. ترامپ همچنین هشدار داده است که هرگونه مداخله در این طرح با واکنش قاطع مواجه خواهد شد. با این حال، مقامهای ایرانی این اقدام را تحریکآمیز توصیف کرده و تاکید کردهاند که هرگونه عبور کشتیها باید با هماهنگی نیروهای نظامی ایران انجام شود؛ موضعی که نشاندهنده تداوم تقابل مستقیم بر سر کنترل این گذرگاه حیاتی است.
همزمان، خبرگزاری رویترز بعدازظهر دوشنبه ۱۴ اردیبهشت به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی که خواست نامش فاش نشود نوشت: «ایران با هدف ممانعت از ورود یک شناورنظامی [ناوچه] آمریکایی به تنگه هرمز، به سوی آن تیر هشدار شلیک کرده است.»
همچنین نشریه آمریکایی آکسیوس به نقل از مقامهای آگاه آمریکایی گزارش کرد که دونالد ترامپ از بنبست در مذاکرات با نظام ایران «عصبانی» و خواهان «اقدامی عملی» است. بر اساس این گزارش، وضعیت جدید «آغاز فرآیندی است که میتواند منجر به رویارویی نظامی دوباره با ایرانیان شود.»
در چنین شرایطی، نقش شناورهایی مانند فولدا میتواند از یک اقدام صرفا احتیاطی فراتر رود و به بخشی از راهبرد عملی برای باز نگه داشتن مسیرهای دریایی تبدیل شود. چرا که در سناریوهای تشدید تنش، احتمال استفاده بیشتر سپاه پاسداران از مینهای دریایی برای بحرانیتر کردن شرایط تنگه هرمز، همواره یکی از نگرانیهای اصلی خواهد بود.
