مذاکرات رژیم طالبان و پاکستان با میانجیگری چین در شهر ارومچی، مرکز استان سینکیانگ چین، از یکم تا هفتم آوریل برگزار شد. یو شیایونگ، نماینده ویژه چین برای افغانستان، اعلام کرد که ریاست این مذاکرات را برعهده داشته است. او گفت: «مذاکرات یک هفتهای پاکستان، چین و افغانستان در ارومچی فرصت و امیدی برای دو کشور همسایه، در جهت تعمیق درک متقابل و دستیابی به صلح فراهم کرد.»
مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، نیز اعلام کرد که هیئتهای طالبان و پاکستان متعهد شدهاند برای حل اختلافات موجود تلاش و برای دستیابی به بهبود روابط اقدام کنند. او مدعی شد که پاکستان و رژیم طالبان از اقداماتی که باعث تشدید و پیچیدهتر شدن وضعیت شود، خودداری خواهند کرد. مائو نینگ تاکید کرد: «چین آمادگیاش برای حفظ ارتباط با هر دو طرف، فراهم کردن زمینه گفتگو و ادامه ایفای نقش سازنده برای بهبود و توسعه روابط افغانستان و پاکستان و افزایش همکاریهای عملی سه جانبه میان سه کشور را ابراز کرده است.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پس از پایان مذاکرات، ژاو شینگ، سفیر چین در کابل، روز پنجشنبه ۲۰ فروردین (۹ آوریل) با ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان، دیدار کرد. در اطلاعیه وزارت دفاع طالبان آمده است که در این دیدار سفیر چین درباره مذاکرات ارومچی توضیح داده است.
براساس این اطلاعیه، سفیر چین از رژیم طالبان خواسته است که روند مذاکرات با پاکستان را ادامه دهند. در این بیانیه آمده است: «مولوی محمد یعقوب مجاهد تاکید کرد که پس از تامین امنیت افغانستان، امنیت منطقه نیز برای این کشور از اهمیت ویژه برخوردار است و بهترین راهحل را گفتگو میداند.»
با این حال، وزیر دفاع طالبان تاکید کرد که در برابر هرگونه «تجاوز» به خاک افغانستان از آن دفاع خواهند کرد و این را «حق مشروع و مسئولیت ملی» رژیم طالبان عنوان کرد.
ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، بهطور معمول با مقامهای خارجی دیدار نمیکند، به همین دلیل، سفیران و مقامهای خارجی خواستههایشان را از طریق مقامهای ارشد این گروه به او منتقل میکنند. در همین چارچوب، به نظر میرسد درخواست چین برای کاهش تنش میان طالبان و پاکستان نیز از مسیر دیدار با وزیر دفاع طالبان ملا یعقوب، فرزند ملا عمر بنیانگذار گروه طالبان، به رهبر این گروه منتقل شده باشد.
بهرغم پایان دور نخست مذاکرات در ارومچی، طالبان و پاکستان تاکنون جزئیات این گفتگوها و نتایج آن را رسما اعلام نکردهاند. این امر ارزیابی میزان موفقیت این مذاکرات را دشوار کرده است. با این حال، روشن است که اختلافات اساسی میان دو طرف همچنان پابرجا و رسیدن به توافق نیازمند عبور از موانع جدی است.
یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان پاکستان و رژیم طالبان، موضوع «تحریک طالبان پاکستان» (تیتیپی) است. پاکستان که طی دو دهه میزبان رهبران طالبان بوده و از بازگشت این گروه به قدرت حمایت کرده است، اکنون از طالبان میخواهد که بر تیتیپی و سایر گروههای ستیزهجو، که تهدیدی برای امنیت پاکستان محسوب میشوند، فشار وارد کند تا آنها دست از خشونت بردارند. اما رژیم طالبان که در دوران نظام جمهوریت از ظرفیتهای نظامی تیتیپی بهره برده و روابط نزدیکی با این گروه داشته، تاکنون از وارد کردن فشار جدی بر این گروه خودداری کرده است.
در نتیجه افزایش حملات تیتیپی در داخل خاک پاکستان، اسلامآباد طی پنج ماه گذشته به حملات هوایی در قلمرو افغانستان، از جمله در کابل و قندهار، روی آورده است. در مقابل، طالبان نیز به این حملات واکنش نشان داده و حتی دست به حملات تلافیجویانه زدهاند. این وضعیت باعث شده سطح تنش و درگیری میان دو طرف به بالاترین حد خود برسد.
در همین حال، طالبان نیز از پاکستان خواستهاند که اجازه ندهد هیچ پهپاد یا هواپیمای نظامی و تجسسی از حریم هوایی این کشور وارد افغانستان شود و همچنین از فعالیت «شاخه خراسان گروه دولت اسلامی» (داعش) علیه افغانستان نیز ممانعت کند.
در این میان، چین در مقام میانجی، از گسترش تنش و ناامنی در مرزهای افغانستان و پاکستان نگرانیهای جدی دارد. پکن در پاکستان میلیاردها دلار سرمایهگذاری کرده و پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، سطح سرمایهگذاری در این کشور را نیز افزایش داده است.
از این رو، هرگونه تشدید ناامنی و درگیری میان طالبان و پاکستان منافع اقتصادی و راهبردی چین را با خطر مواجه میکند. به همین دلیل، پکن میکوشد با برگزاری مذاکرات ارومچی زمینه کاهش تنش و حتی برقراری آتشبس میان دو طرف را فراهم کند.
با این حال، تجربه نشستهای پیشین، از جمله مذاکرات برگزارشده در دوحه و استانبول، نشان داده است که دستیابی به توافق میان طالبان و پاکستان آسان نیست. این نشستها بدون نتیجه ملموس پایان یافتند و نشانهای از بهبود روابط دو طرف به همراه نداشتند.
در چنین شرایطی، هرچند چین همچنان به دنبال نزدیک کردن دیدگاههای دو طرف و ایجاد نوعی «آشتی» میان آنها است، با توجه به عمق اختلافات و تضاد منافع آنها، به نتیجه رسیدن مذاکرات ارومچی با تردیدهای جدی مواجه است.
