به گفته مقامهای آمریکایی، دونالد ترامپ در حال بررسی یک عملیات نظامی برای خارج کردن نزدیک به ۴۵۳ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با خلوص بالا از ایران است؛ ماموریتی پیچیده و پرخطر که بهاحتمال زیاد مستلزم حضور چندروزه یا حتی طولانیتر نیروهای آمریکایی در ایران خواهد بود.
این مقامها گفتند ترامپ هنوز درباره صدور دستور نهایی تصمیم نگرفته و در حال ارزیابی خطرات برای نیروهای آمریکایی است. با این حال، به گفته آنان، رئیسجمهور بهطور کلی نسبت به این گزینه دید مثبتی دارد، زیرا میتواند به هدف اصلی او یعنی جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای کمک کند.
به گفته یک منبع آگاه از دیدگاههای ترامپ، او همچنین مشاورانش را تشویق کرده است که رژیم ایران را برای واگذاری این مواد بهعنوان شرط پایان جنگ تحت فشار قرار دهند. ترامپ در گفتوگو با متحدان سیاسی خود تاکید کرده که جمهوری اسلامی نباید این مواد را حفظ کند و در صورت عدم توافق در مذاکرات، گزینه تصرف آن با زور را نیز مطرح کرده است.
به گفته افسران و کارشناسان سابق ارتش آمریکا، هرگونه تلاش برای تصرف این اورانیوم با زور، پیچیده خواهد بود و از دشوارترین عملیاتی محسوب میشود که ترامپ ممکن است دستور آن را صادر کند. چنین عملیاتی که بهاحتمال زیاد با واکنش تلافیجویانه رژیم ایران همراه خواهد بود، میتواند جنگ را بسیار فراتر از بازه ۴ تا ۶ هفتهای اعلامشده از سوی تیم ترامپ طولانی کند.
در چنین سناریویی، تیمهای نظامی آمریکا باید به این سایتها اعزام شوند. پس از ورود، نیروهای رزمی باید محیط را ایمن کنند تا مهندسان با تجهیزات حفاری بتوانند در میان آوار جستوجو کرده و وجود مینها و تلههای انفجاری را بررسی کنند.
انتقال این مواد احتمالا باید توسط یگانهای ویژهای انجام شود که برای جابهجایی مواد رادیواکتیو در مناطق جنگی آموزش دیدهاند. این اورانیوم با غنای بالا احتمالا در ۴۰ تا ۵۰ سیلندر ویژه شبیه کپسولهای غواصی نگهداری میشود که باید در محفظههای مخصوص حمل قرار گیرند تا از بروز حوادث جلوگیری شود. به گفته ریچارد نفیو، پژوهشگر ارشد دانشگاه کلمبیا و مذاکرهکننده پیشین هستهای با ایران، این تجهیزات ممکن است چندین کامیون را پر کند.
در صورت نبود باند فرود، لازم است یک باند موقت ایجاد شود تا تجهیزات وارد و مواد هستهای خارج شوند. کارشناسان میگویند کل این عملیات ممکن است چند روز یا حتی یک هفته طول بکشد.
ژنرال بازنشسته جوزف ووتل، فرمانده پیشین سنتکام و فرماندهی عملیات ویژه آمریکا، گفت: «این نوع عملیات، ورود سریع و خروج فوری نیست.»
اگر ایران بهعنوان بخشی از توافق صلح با واگذاری اورانیوم موافقت کند، نیروهای آمریکایی میتوانند از چنین عملیات پرخطری اجتناب کنند. آمریکا پیشتر نیز در انتقال مسالمتآمیز اورانیوم غنیشده از کشورهای دیگر نقش داشته است؛ از جمله در سال ۱۹۹۴ در قزاقستان (عملیات «سافایر») و در سال ۱۹۹۸ در نزدیکی تفلیس گرجستان که این مواد به یک مجتمع هستهای در اسکاتلند منتقل شد.
پاکستان، ترکیه و مصر بهعنوان میانجی میان آمریکا و ایران عمل کردهاند، اما واشینگتن و تهران هنوز وارد مذاکرات مستقیم برای پایان دادن به جنگ نشدهاند.
به گزارش وال استریت ژورنال، کرولاین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت: «وظیفه پنتاگون این است که برای ارائه حداکثر گزینهها به فرمانده کل قوا آمادهسازی کند. این به معنای آن نیست که رئیسجمهور تصمیمی گرفته است.» پنتاگون از اظهار نظر خودداری کرد و سخنگوی فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) نیز اظهارنظری نکرد.
پیش از آنکه اسرائیل و آمریکا در خردادماه سال گذشته مجموعهای از حملات هوایی را علیه رژیم ایران انجام دهند، تصور میشد ایران بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد و نزدیک به ۲۰۰ کیلوگرم مواد شکافتپذیر با غنای ۲۰ درصد در اختیار دارد؛ موادی که بهراحتی میتوان آنها را به اورانیوم با غنای ۹۰ درصد (درجه تسلیحاتی) تبدیل کرد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گفته است که بهاحتمال زیاد این اورانیوم در دو مورد از سه سایتی قرار دارد که آمریکا و اسرائیل در خردادماه هدف قرار دادند: یک تونل زیرزمینی در مجتمع هستهای اصفهان و انباری در نطنز. به گفته کارشناسان، ایران دارای سانتریفیوژهایی برای غنیسازی اورانیوم و همچنین توانایی ایجاد سایتهای جدید زیرزمینی است.
به گفته منبع آگاه، ترامپ و دستکم برخی از متحدانش بهطور خصوصی گفتهاند که میتوان این مواد را در قالب یک عملیات هدفمند توقیف کرد، بدون آنکه زمان جنگ بهطور قابلتوجهی طولانی شود، و همچنان امکان پایان درگیری تا اواسط آوریل وجود داشته باشد.
ترامپ به نزدیکانش گفته که خواهان جنگی طولانی نیست. برخی از مشاوران ارشد او نیز مایلاند که تمرکز رئیسجمهوری بر مسائل دیگر، از جمله انتخابات میاندورهای پیشرو باشد؛ انتخاباتی که نظرسنجیها نشان میدهد جمهوریخواهان ممکن است در آن با کاهش قابلتوجهی در حمایت مواجه شوند.
ترامپ روز جمعه در سخنرانی خود در میامی به اورانیوم ایران اشاره کرد و آن را یکی از دلایل اصلی آغاز جنگ دانست. او گفت: «من آن را غبار هستهای مینامم.»
ترامپ بهطور علنی اعلام نکرده که آیا دستور چنین ماموریتی را صادر خواهد کرد یا نه. او روز شنبه از هوادارانش در شبکههای اجتماعی خواست برنامه مارک لوین در شبکه فاکسنیوز را تماشا کنند؛ جایی که این مفسر محافظهکار از ترامپ خواست «اورانیوم را به دست بیاورد.»
در روزهای اخیر، ترامپ بهدنبال راهحل دیپلماتیک برای پایان جنگ نیز بوده و از ایران خواسته است در چارچوب یک توافق، فعالیتهای هستهای خود را برچیند. وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، هفته گذشته گفت آمریکا میتواند بدون استفاده از نیروهای زمینی نیز به اهداف اصلی خود دست یابد.
مقامهای آمریکایی گفتهاند رژیم ایران در حال حاضر اورانیوم را غنیسازی نمیکند و برای تبدیل شدن به یک قدرت هستهای، باید آن را به سطح تسلیحاتی رسانده و همچنین کلاهک یا بمب تولید کند. به گفته آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، ایران در حال حاضر موشک بالستیک قارهپیما که بتواند به خاک آمریکا برسد ندارد، اما در صورت توسعه برنامه پرتاب فضایی، ممکن است تا سال ۲۰۳۵ به چنین قابلیتی دست یابد.
همزمان، ارتش آمریکا در حال آمادهسازی گزینههای دیگر نیز هست؛ از جمله استقرار سریع یگانهای تفنگداران دریایی و نیروهای چترباز از لشکر ۸۲ هوابرد برای تصرف نقاط راهبردی مانند جزایری در سواحل جنوبی ایران.
به گفته این مقامها، پنتاگون بسیاری از تجهیزات لازم برای اجرای چنین عملیاتی را در منطقه مستقر کرده و در حال بررسی اعزام ۱۰ هزار نیروی زمینی دیگر است تا گزینههای بیشتری در اختیار رئیسجمهور قرار دهد.
اوایل این ماه، در یک نشست خبری در پنتاگون، وقتی از پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، درباره برنامه واشینگتن برای اورانیوم غنیشده ایران پرسیده شد، او ابراز امیدواری کرد که تهران با واگذاری آن موافقت کند، اما در عین حال اشاره کرد که ارتش آمریکا گزینههایی برای تصرف آن در صورت امتناع رژیم ایران دارد.
او در ۱۳ مارس گفت: «رئیسجمهور تمرکز خود را بر توانمندیهای هستهای حفظ کرده است. ما طیفی از گزینهها در اختیار داریم، از جمله اینکه رژیم ایران تصمیم بگیرد از آنها صرفنظر کند، که البته از آن استقبال میکنیم.»
هگست افزود: «من هرگز به این جمع یا به جهان نخواهم گفت که تا کجا حاضر به پیش رفتن هستیم یا چه کاری انجام خواهیم داد، اما بدون تردید گزینههایی داریم.»
