با اختلال در مسیرهای اصلی تجارت در خلیج فارس، افزایش خطر عبور از تنگه هرمز و نزدیک به بسته بودن حریم هوایی برخی کشورهای منطقه، بندرهای سواحل غربی عربستان سعودی به‌ویژه بندر جده در حاشیه دریای سرخ، به مسیر حیاتی امن‌تری برای رفت‌وآمد، تامین کالا و انرژی در منطقه تبدیل شده‌اند؛ نقشی که انتظار می‌رود در هفته‌های آینده پررنگ‌تر هم بشود. 

به‌ گزارش سی‌ان‌ان، اکنون یک خط لوله گاز به طول حدود ۱۱ هزار کیلومتر در فاصله حدود سه ساعت رانندگی به سمت شمال جده، تغییر کاربری داده شده تا نفت عربستان سعودی را به نفتکش‌هایی که در بندر دیگر دریای سرخ، یعنی ینبع، صف کشیده‌اند، منتقل و صادر کند. بخش بزرگی از افزایش حدود ۳۰ درصدی تردد در دریای سرخ پس از آغاز جنگ، به همین محموله‌های نفتی مربوط می‌شود.

با این حال، تامین مسیر امن برای ورود کالاها نیز به همان اندازه اهمیت دارد، به‌ویژه برای منطقه‌ای که حدود ۸۵ درصد مواد غذایی خود را وارد می‌کند.

حملات آمریکا و اسرائیل علیه مواضع جمهوری اسلامی و حملات تلافی‌جویانه رژیم ایران به کشورهای منطقه، تردد به بندرهای حاشیه خلیج فارس و مسیرهای دریایی آن را نزدیک به متوقف و در زنجیره‌های واردات و صادرات اختلال ایجاد کرده است.

با آغاز جنگ، بیش از ۶۰ کشتی که به مقصد بندرهای خلیج فارس در حرکت بودند، ناچار به تغییر مسیر شدند. برخی حتی به پایگاه‌های مبدا خود در چین و هند بازگشتند. سایر کشتی‌ها به بندرهای شبه‌جزیره عربستان در امتداد دریای عرب و دریای سرخ یا حتی به بندر دورتر در منطقه هدایت شدند.

اینک بندر جده در عربستان سعودی، بندر صحار و بندر صلاله در عمان و بندر خورفکان در امارات به گزینه‌های جایگزین برای رساندن مستقیم محموله‌ها به شبه‌جزیره عربستان تبدیل شده‌اند.

با ورود جنگ به هفته چهارم، تمرکز به سمت یافتن راه‌حل‌هایی برای تامین کالای موردنیاز فروشگاه‌ها و داروخانه‌های سراسر منطقه در حال تغییر است و غذا و دارو در اولویت قرار گرفته‌اند. چه برای امارات، چه عربستان سعودی، چه بحرین یا کویت و هر کشور دیگری در خلیج فارس، این‌ها مهم‌ترین اولویت‌اند تا اطمینان حاصل شود مردم آنچه را برای زندگی روزمره نیاز دارند، دریافت می‌کنند.

در این میان، عربستان سعودی به‌عنوان تنها کشوری که با تمامی همسایگان عرب خود در خلیج فارس مرز مشترک دارد، برای تسهیل این انتقال‌ها از طریق کاهش مقررات گمرکی و ایجاد شبکه‌ای از جاده‌ها و کامیون‌ها ابتکار «مسیرهای لجستیکی» را راه‌اندازی کرده است. مقام‌های سعودی اعلام کردند بین ۲۸ فوریه تا ۱۸ مارس بیش از ۹۴ هزار کامیون از مرزهای زمینی خارج شده‌اند.

در حالی که این شبکه انتقال‌ زمینی کالاها را از بندرهای مختلف تسهیل می‌کند، بر بندر جده به‌عنوان نقطه اصلی ورود کالاها تمرکز فزاینده‌ای وجود دارد. مسئولان این بندر که بزرگ‌ترین بندر عربستان سعودی است، گفته‌اند که افزایش تقاضا طی دو هفته آینده به شکل رشد ۵۰ درصدی در ورود کشتی‌ها نمود خواهد یافت.

با این حال، امنیت همچنان یک نقطه آسیب‌پذیر است. پهپادهای جمهوری اسلامی به انبارهای سوخت و تاسیسات نفتی در نزدیکی این بندرهای کلیدی که خارج از محدوده خطر تلقی می‌شدند، نیز حمله کردند. به ویژه پس از آنکه اسرائیل هفته گذشته به یک سایت فرآوری گاز مرتبط با میدان گازی پارس جنوبی ایران حمله کرد، تهران در پاسخ، تاسیسات انرژی در منطقه از جمله پالایشگاه سامرف، واقع در بندر ینبع عربستان سعودی، را هدف قرار داد.

از طرفی، احتمال حملات حوثی‌ها نیز همچنان بر تصمیم شرکت‌های کشتی‌رانی در انتخاب مسیر دریای سرخ سایه انداخته است و برخی شرکت‌ها برای اجتناب از عبور از تنگه باب‌المندب، محموله‌هایشان را به بندر صلاله عمان در دریای عرب منتقل می‌کنند یا تنها از ورودی شمالی دریای سرخ، یعنی کانال سوئز، وارد می‌شوند.

در حال حاضر، وب‌سایت‌های پایش دریایی نشان می‌دهند که نفتکش‌ها و کشتی‌های باری همچنان از تنگه باب‌المندب و کانال سوئز عبور می‌کند، اما مشخص نیست این وضعیت در هفته‌های آینده چگونه تغییر خواهد کرد. در این مرحله، طبیعتا مهم‌ترین ریسکی که می‌توان تصور کرد، گسترش درگیری به محدوده جغرافیایی وسیع‌تر است، اگرچه جده در حال حاضر یک گزینه امن محسوب می‌شود.