آخرین فرصت برای جلوگیری از جنگ با ایران روز پنجشنبه در ژنو رقم خورد، جایی که نمایندگان دولت ترامپ به مقام‌های جمهوری اسلامی گفتند نباید برخی گام‌های لازم برای ساخت بمب هسته‌ای را بردارند. اما این گفت‌وگوها به خوبی پیش نرفت.

به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، به نقل از یک مقام ارشد دولت ترامپ که نامش فاش نشده است، زمانی که هیئت آمریکایی ممنوعیت ده ساله غنی‌سازی اورانیوم را مطرح کرد، جمهوری اسلامی مخالفت کرد.

عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، به آمریکایی‌ها گفت ایران «حق سلب‌نشدنی» برای غنی‌سازی اورانیوم دارد. استیو ویتکاف، عضو هیئت آمریکایی، در پاسخ گفت: «و آمریکا هم حق سلب‌نشدنی دارد که شما را متوقف کند.»

به گفته این مقام ارشد، عراقچی پس از شنیدن خواسته‌های آمریکا، شروع به فریاد زدن بر سر ویتکاف کرد؛ در این نشست جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، و افراد دیگری همراه ویتکاف بودند.

ویتکاف گفت: «اگر ترجیح می‌دهید، می‌توانم جلسه را ترک کنم.»

پس از آن، هیئت آمریکایی ماجرا را به ترامپ گزارش داد. به گفته این مقام ارشد، ترامپ «متعجب و سردرگم» شده بود.

صبح شنبه، آمریکا وارد جنگ شد. ترامپ در ویدیویی که ساعت ۲:۳۰ بامداد به وقت شرق آمریکا در رسانه اجتماعی تروث سوشال منتشر شد، اعلام کرد «عملیات‌های رزمی بزرگ» علیه جمهوری اسلامی آغاز شده است.

این عبارت یادآور جمله‌ای از جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، بود که هنگام حضور بر عرشه ناو هواپیمابر و مقابل بنری با عنوان «ماموریت انجام شد» اعلام کرد «عملیات‌های رزمی بزرگ» در عراق به پایان رسید. بیست‌وسه سال بعد، رئیس‌جمهوری تغییر کرده، دشمن تغییر کرده، اما خاورمیانه همچنان منطقه‌ای پرتنش برای آمریکا باقی مانده است.

تصمیم ترامپ برای حمله و حذف رهبری جمهوری اسلامی، پس از مذاکرات طولانی دو طرف اتخاذ شد، مذاکراتی که او را ناامید کرد و به این نتیجه رساند که راه‌حل دیپلماتیک در دسترس نیست.

چرا در نهایت تصمیم به حمله گرفت؟ شبکه ان‌بی‌سی نیوز در گفت‌وگوی کوتاه تلفنی این پرسش را مطرح کرد.

ترامپ گفت: «آن‌ها حاضر نبودند تحقیقات هسته‌ای را متوقف کنند. حاضر نبودند بگویند سلاح هسته‌ای نخواهند داشت. خیلی ساده است.»

 ترامپ هفته گذشته در سخنرانی سالانه در کنگره گفت جمهوری اسلامی «به‌زودی» موشک‌هایی خواهد داشت که می‌توانند به خاک آمریکا برسند. یک مقام ارشد آمریکا گفت نگرانی دیگر این بود که اگر دولت ترامپ عقب‌نشینی کند، جمهوری اسلامی ممکن است حمله پیش‌دستانه‌ای علیه نیروهای آمریکایی در منطقه انجام دهد.

با بن‌بست مذاکرات پس از نشست پنجشنبه، ترامپ جنگی را آغاز کرد که انتخاب خودش بود. نحوه پایان آن می‌تواند خاورمیانه را دگرگون کند. پس از جنگ بوش در عراق، اکنون نوبت ترامپ است تا ببیند آیا می‌تواند با استفاده از قدرت نظامی آمریکا، جمهوری اسلامی را خلع قدرت کند و به صلح دست پیدا کند یا خیر.

ترامپ تفاوتش با روسای‌ جمهوری پیشین را در این می‌داند که آن‌ها درگیر جنگ‌های طولانی شدند، در حالی که او تمایل به حملات سریع و قاطع دارد. او به دیلی‌میل گفت جنگ ممکن است ظرف چهار هفته یا کمتر به پایان برسد.

به گفته دو منبع آگاه، پیش از آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل، سازمان سیا به این جمع‌بندی رسیده بود که اگر علی خامنه‌ای کشته شود، ممکن است با چهره‌های تندرو مشابهی از درون نظام جایگزین شود.

یکی از نزدیکان ترامپ گفت مطمئن است او جنگ را تا رسیدن به نتیجه مطلوب ادامه خواهد داد. سناتور لیندزی گراهام گفت: «رئیس‌جمهوری و تیمش معتقد نیستند کار تمام شده است. آن‌ها هنوز ایران را خطرناک می‌دانند و اوضاع را از نزدیک زیر نظر دارند. دولت برای حملات و اقدام‌های بیشتر در روزهای آینده آماده است.»

حمله به جمهوری اسلامی از پیش تعیین‌شده نبود. ترامپ تردیدهای شخصی داشت و در آستانه حمله، برای دستیابی به توافقی تلاش می‌کرد که جمهوری اسلامی در ازای برخی مشوق‌ها، از ساخت سلاح هسته‌ای صرف‌نظر کند. مذاکره‌کنندگان آمریکایی گفتند پیشنهاد داده بودند سوخت هسته‌ای رایگان در اختیار ایران قرار دهند، اما جمهوری اسلامی نپذیرفت.

در نشست ژنو، پاسخ عراقچی به پیشنهاد آمریکا این بود: «ما به لطف شما نیازی نداریم. نمی‌خواهیم شما هزینه سوخت ما را بدهید.»

روز جمعه، یک روز پس از دیدار کوشنر و ویتکاف با مقام‌های جمهوری اسلامی، ترامپ در سخنرانی‌ در تگزاس گفت: «اکنون باید تصمیم بزرگی بگیریم. آسان نیست، آسان نیست.»

ترامپ سپس به اقامتگاهش در مارالاگو در فلوریدا رفت و کنار مشاوران ارشد، حمله را زیر نظر گرفت. تصویری که کاخ سفید منتشر کرد او را کنار وزیر خارجه و رئیس دفتر کاخ سفید نشان می‌داد و روی دیوار نقشه‌ای از خاورمیانه با محل استقرار کشتی‌های آمریکایی دیده می‌شد.

عملیات «خشم حماسی» ساعت ۹:۴۵ صبح به وقت تهران آغاز شد. زمان‌بندی تصادفی نبود. سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل محل حضور خامنه‌ای را زیر نظر داشتند و اطلاعات نشان می‌داد او صبح آن روز با مقام‌های ارشد دیدار دارد. بنابراین، عملیات از شب به روز منتقل شد تا احتمال کشته شدنش و همراهانش افزایش پیدا کند.

ترامپ گفت عملیات «جلوتر از برنامه» اجرا شد و «وقتی ۴۸ مقام را هدف قرار می‌دهیم، رویداد بزرگی است».