هشت ماه پیش، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، تلاش کرد با هدف قرار دادن زیرساخت هستهای پنهان جمهوری اسلامی، ماهیت رژیم ایران را بهطور برگشتناپذیر تغییر دهد.
به نوشته دیلیمیل، زمانی که دود از فراز سایتهای هستهای فردو، نطنز و اصفهان کنار رفت، مدتی کوتاه در جامعه بینالمللی امیدهایی شکل گرفت که تهدید تا حد زیادی از بین رفته است.
اما اکنون، پس از موج دوم حملاتــ که از ضربه به زیرساختهای گسترده به ماموریتهای دقیق علیه رهبری جمهوری اسلامی و پایگاههای موشکی تغییر کردــ بهروشنی مشخص شده که هرچند برنامه هستهای آسیب دیده، تابآوری فنیاش حفظ شده است.
اطلاعات جمعآوریشده در ماههای پس از حملات اولیه نشان داد حکومت در حال بازسازی آرام اما اضطراری است و میکوشد دوباره برنامهای را احیا کند که ترامپ گفته بود نابود شده است.
تجهیزات صنعتی پیشرفته خنککننده اورانیوم از سپتامبر ۲۰۲۵ با شتاب به تاسیسات زیرزمینی مستحکم منتقل میشدند.
جمهوری اسلامی اورانیوم را تا غلظت ۶۰ درصد غنیسازی کرده بود، که فاصله فنی کوتاهی تا سطح ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح دارد. مقامهای ارشد بهطور فزایندهای آشکارا اشاره میکردند که جمهوری اسلامی ممکن است بهدنبال ساخت بمب برود، در حالی که دیپلماتها به فتوای رهبر جمهوری اسلامی علیه ساخت سلاح هستهای استناد میکردند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
آندریا استریکر، معاون و پژوهشگر «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، در ارزیابی صریحی میگوید: «جمهوری اسلامی حدود شش ماه با توانایی ساخت یک وسیله انفجاری هستهای ابتدایی فاصله داشت. حملات ژوئن تنگناهای کندکننده بزرگی در توانایی رژیم برای ساخت سلاح هستهای ایجاد کرد.»
با این حال، یک هدف بهکل از بمباران جان سالم به در برد.
فعالیتهای اخیر در سایت احتمالی جدید غنیسازی در نزدیکی نطنز، موسوم به «کوه کلنگ» متمرکز بوده است، که نشاندهنده دور جدید مقاومت جمهوری اسلامی است. این دژ مستحکم طوری ساخته شده است تا در برابر مهماتی که سایر بخشهای نقشه هستهای را ویران کرد، مقاوم باشد.
نشانهای وجود ندارد که نیروهای آمریکا یا اسرائیل در موج حملات اخیر تاسیسات کوه کلنگ را هدف قرار داده باشند.
استریکر هشدار میدهد: «این سایت در عمق بیشتری نسبت به فردو مدفون است و ممکن است برای نابودی به بمبهای سنگرشکن یا عملیات کماندویی نیاز داشته باشد.»
در نهایت، شکست مذاکرات هستهای موج دوم اقدام نظامی موسوم به «عملیات خشم حماسی» را از روز شنبه رقم زد.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان «متحد علیه ایران هستهای»، میگوید عملیات جدید زمانی اجتنابناپذیر شد که واشنگتن دریافت جمهوری اسلامی در حال بازسازی برنامه غنیسازی است.
او توضیح میدهد: «برنامه غنیسازی داخلی آنها پس از عملیات چکش نیمهشب عملا متوقف شد. با این حال، حکومت هنوز از توان بازسازی برخوردار است و آمریکا متوجه شد دقیقا در تدارک این کار استــ که مسیری بهسوی سلاح هستهای فراهم میکند. رئیسجمهور ترامپ به رژیم ایران درباره این کار هشدار داده بود، اما آنها ادامه دادند.»
تغییر مهم و قابل توجه در عملیات کنونی، هدف قرار دادن معماران برنامه است. در حالی که مراحل اولیه بر زیرساختهای نظامی گسترده متمرکز بود، راهبرد اکنون به سمت حذف رهبری هستهای چرخیده است.
اسرائیل سه مقام ارشد مرتبط با برنامه هستهایــ از جمله علی شمخانی، مشاور ارشد امنیتی رهبر جمهوری اسلامیــ و دو نفر دیگر از کارکنان سپند (مرکز برنامه تسلیحات هستهای) را ترور کرده است.
با این حال، کارشناسان تاکید میکنند تا زمانی که تاسیسات کلیدی پابرجاست، تهدید پایان نیافته و کوه کلنگ همچنان عامل تعیینکننده است.
برادسکی میگوید: «این تاسیسات کلیدی است و در عملیات چکش نیمهشب سالم باقی ماند. تعجب نمیکنم اگر این بار در فهرست اهداف باشد. این مکان آخرین امید اصلی رژیم برای توان غنیسازی مقاوم و شناساییناپذیری است که خارج از دسترس نیروی هوایی متعارف باشد.»
استریکر هشدار میدهد با افزایش فشار عملیات نظامی بر رژیم، مسئولیتهای بزرگی بر دوش ائتلاف خواهد افتاد و اضافه میکند: «ضروری خواهد بود آمریکا امنیت مواد هستهای، سایتها و منابع رادیواکتیو ایران را در برابر سرقت یا تهدید علیه جمعیت محلی و منطقهای تضمین کند.»
