در میان نگران‌کننده‌ترین تحولات و رازهای بزرگ حوزه جنگ و جاسوسی در دهه گذشته، پدیده‌ای وجود دارد که به «سندرم هاوانا» شهرت یافته است. این مشکل نخستین بار در سال ۲۰۱۶ خود را نشان داد، ابتدا آمریکایی‌ها را در پایتخت کوبا درگیر کرد و از همین رو نامش از هاوانا گرفته شد و سپس گزارش‌هایی از بروز آن در شهرهایی چون مسکو شانگهای و پاریس منتشر شد. این سندرم قربانیانش را با سرگیجه‌های فلج‌کننده و سردردهایی طاقت‌فرسا و فرساینده مواجه کرده است.

علائم این بیماری شباهت زیادی به آسیب‌های مغزی داشت و همین امر ظن آن را به وجود آورد که این عوارض ممکن است در اثر امواج رادیویی هدایت‌شده‌ای ایجاد شده باشند که از سوی دولت‌های متخاصم به کار گرفته شده‌اند. شدت برخی از این آسیب‌ها به حدی بوده که به پایان یافتن مسیر شغلی شماری از کارمندان دولتی انجامیده است.

اکنون بنا بر گزارش شبکه سی‌ان‌ان پنتاگون دستگاهی را با هزینه‌ای چند ده میلیون دلاری و از منبعی مبهم که هویت آن هنوز مشخص نیست، خریداری کرده که گفته می‌شود قادر است آسیب‌های فیزیکی‌ای ایجاد کند که از نظر ماهیت و شدت، معادل آن چیزی است که مبتلایان به سندرم هاوانا تجربه کرده‌اند.

هنوز مشخص نیست آیا ایالات متحده توانسته این سلاح را مهندسی معکوس کند یا نه، اما گزارش‌هایی وجود دارد که از استفاده سلاح صوتی مشابهی در عملیات دقیق و هدفمندی خبر می‌دهند که در دوم ژانویه به برکناری نیکلاس مادورو از قدرت در ونزوئلا انجامید. چنین سلاح مرموز و بدون گلوله‌ای، در کنار مجموعه‌ قدرتمند و نگران‌کننده از ابزارهایی که برای ارتش آمریکا طراحی شده در خط مقدم فناوری‌های جنگ مدرن قرار می‌گیرد. نیویورک‌پست چهار قابلیت پیشرفته دیگر که می‌توانند مسیر و شیوه جنگ‌ها را به‌طور بنیادین تغییر دهند، معرفی می‌کند

پهپادهای دسته‌ای که روی هدف قفل می‌شوند

همان‌گونه که جنگ اوکراین نشان داده است، پهپادها آینده میدان‌های نبرد هستند: کوچک، کم‌هزینه و در عین حال بسیار ویرانگر. به‌گفته مایکل هوروویتز کارشناس فناوری‌های نوظهور نظامی در دانشگاه پنسیلوانیا نسل جدید پهپادها «یکی از محورهای اصلی تمرکز دولت ترامپ» محسوب می‌شوند. پهپادهای کوچک‌تر اکنون به‌گونه‌ای آموزش می‌بینند که بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و به صورت گروهی و هماهنگ عمل کنند؛ آن‌ها به‌طور خودکار با هم همگام می‌شوند تا با حمله‌ دسته‌جمعی، اهدافی به‌مراتب بزرگ‌تر از خود را از پا درآورند.

فناوری کنترل از راه دور چنان پیشرفت کرده که این تجهیزات می‌توانند از هر نقطه‌ای در جهان هدایت شوند. با این حال، تا همین اواخر، مشکل اصلی همان ارتباط داده‌ای میان اپراتور و دستگاه بود که به گفتهٔ هوروویتز به‌راحتی قابل مختل‌سازی است. در واکنش به این ضعف «ایالات متحده اکنون در حال آزمایش سلاح‌هایی است که هرچه بیشتر خودمختارند، سلاح‌هایی که با بهره‌گیری از الگوریتم‌ها حتی در صورت قطع ارتباط داده‌ای هم می‌توانند مسیر خود را پیدا کنند.» به بیان ساده‌تر، وقتی پهپاد روی هدفی قفل می‌شود، اگر ارتباط آن با اپراتور قطع شود، همچنان ماموریت خود را ادامه می‌دهد یا بنا به برنامه‌ریزی قبلی، به پایگاه بازمی‌گردد تا از دست نرود.

کلاه‌خودهای پیشرفته

پالمر لاکی همان فردی که هدست واقعیت مجازی «اوکولوس ریفت»‌ (‌Oculus Rift‌) را به فیس‌بوک آورد. او در عرضه نوآوری‌های نظامی نقشی شبیه به «استیو جابز» ایفا می‌کند. او از طریق شرکت خود، «صنایع آندوریل»(Anduril Industries‌) در حال ساخت جت بدون سرنشین و مجهز به هوش مصنوعی به نام «فری»(Fury) است، جنگنده‌ای که می‌تواند در کنار هواپیماهای سرنشین‌دار پرواز کند و خطراتی را بپذیرد که برای خلبانان انسانی غیرقابل تحمل است.

اما فناوری‌ای که زودتر از همه به میدان نبرد خواهد رسید، کلاه‌خود هوشمند او با نام «ایگل‌‌‌آی»‌(EagleEye‌) است. به گفته هوروویتز، این کلاه‌خود به یک نمایشگر دید مستقیم مجهز خواهد بود که اطلاعات میدان نبرد را به‌صورت لحظه‌ای در برابر دید سرباز قرار می‌دهد و خطرات احتمالی را مشخص می‌کند. این سیستم به شناسایی دشمن کمک می‌کند و فاصلهٔ نیروهای متخاصم را نشان می‌دهد.

خود لاکی سال گذشته در گفت‌وگو با دیفنس‌اسکوپ‌(Defense Scoop) گفته بود: «ما رایانه، رادیو و یک نمایشگر دید مستقیم را روی سر سرباز می‌گذاریم تا هم بقای او را تضمین کنیم و هم توان کشندگی‌ او را افزایش دهیم.» به‌گفته هوروویتز اگر این فناوری‌ها به‌درستی عمل کنند، سربازان به اطلاعات بیشتری دسترسی خواهند داشت و در نتیجه تصمیم‌های دقیق‌تر و هوشمندانه‌تری خواهند گرفت.

حس‌کردن صدا

به لطف فناوری‌های نوین، برای از کار انداختن دشمن دیگر همیشه به آتش سنگین نیاز نیست. دستگاه‌های صوتی برد بلند، موسوم به «ال‌آر‌ای‌دی»‌‌ (‌LRAD) این کار را از طریق پخش صداهایی با فرکانس‌های آزاردهنده انجام می‌دهند. یکی از منابع به نیویورک‌پست گفته است: «می‌توان آن را شبیه نور جهت‌دار تصور کرد. ایده این است که صدا آن‌قدر متمرکز و آن‌قدر بلند باشد که فرد را دچار اختلال کند.»

این امواج صوتی که برای مدت‌های طولانی از توپ‌های صوتی ساطع می‌شوند، شدتی بیش از ۱۴۰ دسی‌بل دارند، شدتی که تقریبا معادل صدای شلیک گلوله یا برخاستن یک جت در فاصله بسیار نزدیک است و از سوی آکادمی شنوایی‌شناسی آمریکا در رده «دردناک و خطرناک» طبقه‌بندی می‌شود. به گفته این منبع: «این صداها نه تنها دشمن را می‌ترسانند، بلکه نظر فیزیکی او را ناتوان می‌کنند.»

لیزرهای دفاعی

سامانه دفاعی «گنبد آهنین» اسرائیل با شلیک موشک، موشک‌های ورودی را منهدم می‌کند. گام بعدی در این مسیر آن چیزی است که هوروویتز از آن با عنوان «پرتوی آهنین» یاد می‌کند. این فناوری هنوز در مرحله آزمایشی است و بیش از هر چیز یادآور فیلم‌های علمی‌-تخیلی، به‌ویژه «جنگ ستارگان»، به نظر می‌رسد.

هوروویتز توضیح می‌دهد: «شما به سمت من موشک شلیک می‌کنید، من حسگری دارم که آن را ردیابی می‌کند، سپس با شلیک یک لیزر، موشک را نابود می‌کنم. در این‌جا لیزر موشک را منهدم می‌کند، نه این‌که با موشکی دیگر، موشک را بزنم.» اگر این سامانه که هوروویتز درباره‌اش با احتیاط و «اما و اگرهای بزرگ» سخن می‌گوید به‌درستی عمل کند، راه‌اندازی آن پرهزینه خواهد بود، اما پس از نصب، هزینه عملیاتی‌اش به‌مراتب کمتر از سامانه‌های کنونی خواهد بود. به‌گفته هوروویتز استفاده از انرژی هدایت‌شده و لیزرها سال‌هاست در تخیل انسان حضور دارد، فناوری‌هایی که تا همین اواخر تنها به جهان «ماموریت غیرممکن» یا فیلم‌های جیمز باند تعلق داشتند، اما اکنون ظاهرا بسیار نزدیک‌تر از آن چیزی هستند که اغلب مردم تصور می‌کنند.