همزمان با ادامه حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی و در شرایطی که مردم بیش از هر زمانی به اطلاعات درباره وضعیت مناطق در معرض حمله نیاز دارند، قطعی اینترنت در ایران ادامه دارد و وارد سیودومین روز شده است.
نتبلاکس، نهاد ناظر بر اینترنت جهانی، روز سهشنبه یازدهم فروردین با انتشار گزارشی، اعلام کرد بیش از ۷۴۴ ساعت است که ارتباط بیشتر کاربران ساکن ایران با دنیای خارج قطع شده است.
بر اساس این گزارش، انزوای دیجیتال طولانیمدت چالشهای جدیدی را برای مردم ایران به همراه آورده است. از دامنهها و برخی حسابهای آنان در پیامرسانها که در خطر منقضی شدن قرار گرفتهاند تا دشواری در برقراری ارتباط با جهان و همچنین مشکلات داخلی در امور روزمره.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
مردم ایران در حالی از دسترسی به اینترنت محروماند که جمهوری اسلامی به حامیان خود «سیمکارت سفید» هدیه میدهد و برای فروش فیلترشکن هم بازاری پرسود ایجاد کرده است؛ بازاری که به گفته کاربران، مستقیما تحت کنترل شبکهای از واسطهها و فروشندگان وابسته به ساختار حکومتی و سپاه پاسداران است. البته در این ساختار هم، فیلترشکنها اینترنت جهانی را در پایینترین میزان سرعت در اختیار خریداران قرار میدهند.
برخلاف سالهای گذشته که بسیاری از فیلترشکنها به صورت اشتراک ماهانه فروخته میشدند، اکنون در ایران مدل تازهای از فروش موسوم به «فیلترشکنهای گیگابایتی» رواج یافته است. به گفته کاربران، در این روش، فروشندگان مقدار محدودی حجم اینترنت آزاد را در اختیار مشتری قرار میدهند و پس از پایان آن، کاربر باید دوباره مبلغی پرداخت کند.
گزارشهای رسیده به ایندیپندنت فارسی نشان میدهد فروش این فیلترشکنها اغلب از طریق دلالها، فروشندگان موبایل یا شبکههای غیررسمی انجام میشود. با ادامه جنگ و تداوم قطعی اینترنت، بسیاری از کاربران نگراناند که این وضعیت نهتنها آزادی اطلاعات را بیشازپیش محدود کند، بلکه برای گروههایی که از این محدودیتها سود میبرند، به بازاری پرسود تبدیل شود.
از سوی دیگر، دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی ایران بهطور گسترده در حال ترویج و تشویق مردم به استفاده از پیامرسانهای داخلی است. با این حال، کارشناسان حوزه امنیت سایبری در مورد استفاده از این پیامرسانها هشدار میدهند و تاکید میکنند که این بسترها برای حفاظت از حریم خصوصی کاربران از استانداردهای لازم برخوردار نیستند و ممکن است زمینهساز دسترسی غیرمجاز به دادههای شخصی ذخیرهشده در گوشیها شوند.
پیامرسانهای داخلی به مجموعهای از اپلیکیشنهای ارتباطی گفته میشود که نهادها، شرکتها یا گروههای وابسته به حاکمیت آنها را طراحی و راهاندازی کرده و توسعه دادهاند و جایگزین پیامرسانهای بینالمللی معرفی میشوند. از مهمترین این اپلیکیشنها ایتا، روبیکا، بله، شاد و سروش پلاس است که در دورههای قطعی یا محدودیت اینترنت استفاده از آنها بهناچار افزایش مییابد.
ماهیت فنی پیامرسانها بهگونهای است که برای ارائه خدمات نیازمند دسترسی گسترده به بخشهای مختلف دستگاه کاربران، از جمله حافظه، موقعیت مکانی، دوربین و میکروفوناند؛ دسترسیهایی که در صورت نبود تضمینهای امنیتی، به تهدیدی جدی برای حریم خصوصی بدل میشوند.
در استانداردهای بینالمللی، امنیت اینگونه بسترهای مجازی معمولا از طریق ممیزی نهادهای مستقل یا انتشار کد منبع برای بررسی عمومی تایید میشود، اما ناظران میگویند پیامرسانهای داخلی ایران فاقد چنین شفافیتیاند و بدون نظارت مستقل و در بستر حمایتهای حکومتی و فیلتر شدن رقبا، رشد کردهاند.
در شرایطی که بسیاری از ایرانیان داخل و خارج به این نرمافزارهای داخلی بیاعتمادند و از آنها استفاده نمیکنند و از تامین هزینههای گزاف فیلترشکن هم ناتواناند، قطع ارتباط با خانواده و ناتوانی در پیگیری اخبار، احساس سردرگمی و اضطراب شدیدی در آنها ایجاد کرده است. آنها میگویند که قطع ارتباط عملا آنان را در وضعیت انزوا و بیخبری قرار داده و فشار روانی جنگ را چند برابر کرده است.
قطع اینترنت علاوه بر محدود کردن دسترسی به اطلاعات، به کسبوکارها نیز ضربه شدیدی وارد کرده است. بسیاری از افرادی که کسبوکارهای خانگی و کوچکشان را در شبکههایی مانند اینستاگرام رونق داده بودند، حالا علاوه بر تحمل شرایط جنگی، با بیکاری و مشکلات اقتصادی هم دستوپنجه نرم میکنند.
در گزارشهای پیشین نهادهای ناظر بر اینترنت نیز درباره در خطر قرار گرفتن مشاغل بر اثر قطعی اینترنت هشدار داده شده بود. در جریان خیزش دیماه که جمهوری اسلامی باز هم از سرکوب دیجتیال استفاده کرد، کارشناسان وبسایت فیلتربان که وضعیت دسترسی به اینترنت در ایران را پایش و گزارش میکند، هشدار دادند که دادههای لجستیکی بهدستآمده نشاندهنده مرگ تجارت الکترونیک است.
برای مثال، تنها درمورد شرکت تیپاکس (پست خصوصی) که تا پیش از اعتراضهای دیماه روزانه حدود ۳۲۰ هزار بسته ارسال میکرد، پس از قطعی کامل اینترنت، تعداد ارسال به کمتر از چند صد بسته رسید. این یعنی زنجیره تامین کاملا گسسته و تصمیم حکومت برای قطع اینترنت تنها به ضرر مالی شرکتها منجر نشده و بیکاری مستقیم میلیونها نفر را در پی داشته است.
