در دوران حاکمیت مجدد طالبان، فشار بر پیروان مذهب اسماعیلیه در افغانستان افزایش یافته است. بر اساس گزارش نهاد حقوق بشری «رواداری»، طالبان محدودیت‌های سازمان‌یافته و «تبعیض‌آمیز» را بر زندگی پیروان این مذهب اعمال می‌کنند. در این گزارش، طالبان به نقض حقوق بشر و «آزار مذهبی» علیه اسماعیلیان افغانستان متهم شده‌اند. 

در بخشی از این گزارش آمده است: «در جریان چهار سال گذشته، اسماعیلیان افغانستان نه‌‌تنها به‌ طور کامل از مشارکت در عرصه‌های سیاسی، اداری و اجتماعی کنار گذاشته شدند، که به‌ شکل هدفمند برای تضعیف و سرکوب هویت مذهبی و فرهنگی آنان اقدام شده است؛ وضعیتی که به‌ طور مستقیم بر امنیت، کرامت انسانی و حقوق اساسی این گروه تاثیر گذاشته است.» 

در این گزارش همچنین ذکر شده است که اسماعیلیان افغانستان با اتهام «تکفیر»، ارعاب، تهدید به قتل، بازداشت، شکنجه و دیگر روش‌های خشونت‌آمیز، تحت فشار قرار گرفته‌اند تا مذهب اسماعیلیه را ترک کنند و پیرو مذهب تسنن شوند. 

در ادامه گزارش آمده است: «همزمان، روایت‌های گردآوری‌‌شده نشان می‌دهد که ترس از ابراز علنی هویت مذهبی در میان باورمندان به مذهب اسماعیلیه، به دلیل افزایش تبلیغات منفی، تکفیر، تبعیض کلامی و نفرت‌پراکنی، به‌ طور قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته است.» 

بر اساس این گزارش، مقام‌های محلی طالبان، به‌‌ویژه در استان‌های بدخشان و بغلان، برای تغییر مذهب اسماعیلیه به مذهب اهل سنت اقدام کرده‌اند. در گزارش نهاد «رواداری» تاکید شده است که این تغییر مذهب بر اساس اجبار، تهدید، شکنجه، ارعاب و دیگر اشکال خشونت انجام می‌شود و بیشتر در بدخشان و شهرستان‌های «درواز‌ها» متمرکز بوده است. پیش‌تر روزنامه ایندیپندنت فارسی گزارش داده بود که تغییر اجباری مذهب اسماعیلیه به مذهب تسنن با فشار جمعه‌خان فاتح، فرمانده محلی طالبان در بدخشان، انجام شده است. مصاحبه‌‌شوندگان تایید کرده‌اند که تلاش‌ها برای تغییر اجباری مذهب به دستور این فرمانده محلی طالبان صورت گرفته است. 

یکی از ساکنان بدخشان می‌گوید که یکی از فرماندهان محلی طالبان وابسته به جمعه‌خان فاتح، او را به دلیل تن ندادن به تغییر مذهب ضرب‌وشتم کرده‌اند. 

او گفت که پس از این رویداد، محل سکونت خود را ترک کرده است: «طالبان ساعت ۱۲ شب به خانه‌ام آمدند، مرا از خانه بیرون کشیدند و گفتند باید مذهبت را تغییر بدهی. پاسخ دادم که تمام عمر و از چند نسل پیرو مذهب اسماعیلیه بوده‌ام و حالا اگر کشته هم شوم، از مذهب و باورهایم برنمی‌گردم. بعد از آن با قنداق تفنگ و چوب تا توانستند مرا لت‌وکوب کردند، به اندازه‌ای که تمام بدنم کبود شده بود. می‌گفتند تو کافر هستی، مذهب شما حق نیست و باید کلمه (قرآن) بخوانید و مسلمان شوید.» 

یکی دیگر از ساکنان بدخشان مدعی است که بیش از ۳۰۰ نفر از پیروان مذهب اسماعیلیه در شهرستان‌های درواز، شغنان، اشکاشم، واخان و وردوج، به اجبار طالبان مذهبشان را تغییر داده‌اند.

او گفت: «نام و مشخصات تمامی این افراد نزد من است که از کدام ولسوالی‌ها (شهرستان‌ها) هستند و از هر ولسوالی چند نفر تغییر مذهب داده‌اند. طالبان به‌ شکل علنی نمی‌پذیرند که تغییر مذهب را به باورمندان مذاهب دیگر اجبار می‌کنند، چنان‌که جمعه‌خان فاتح در مصاحبه‌ای گفته بود ما هیچ موردی از اجبار تغییر مذهب اسماعیلیان به مذهب حنفی نداشته‌ایم و آنها خودشان حقیقت را پیدا کرده و مسلمان شده‌اند. اما پس از این اظهارات، افراد مسلح طالبان به خانه اسماعیلیانی رفتند که مجبور به ترک مذهب خود شده بودند و آنها را تهدید کردند که اگر این سخنان را تایید نکنند کشته خواهند شد. به همین دلیل، این افراد مجبور شدند بگویند که هیچ فشاری بر آنها وارد نشده و خودشان این‌طور تصمیم گرفته‌اند.» 

یکی دیگر از ساکنان بدخشان گفت که طالبان با تهدید و حتی پیشنهاد کمک مالی از او خواسته‌اند که مذهبش را تغییر دهد. او افزود: «از ولسوالی‌ها و مناطق همجوار ما، شماری را مجبور کردند که مذهبشان را تغییر دهند. اگر وضعیت به همین شکل ادامه یابد و نهادهای خارجی به ما بی‌توجه باشند، ممکن است تا چند سال آینده همه ما را مجبور کنند که مذهبمان را تغییر دهیم.» 

مدارس طالبانی 

در کنار تغییر مذهب، طالبان در بدخشان به تاسیس و گسترش مدارس دینی مبتنی بر مذهب اهل سنت اقدام کرده‌اند. بخشی از هزینه‌های این مدارس را طالبان محلی و از درآمد معادن، به‌‌ویژه معادن طلا، تامین می‌کنند. در گزارش نهاد «رواداری» آمده است که جمعه‌خان فاتح این مدارس دینی را در پنج شهرستان این استان تاسیس کرده است. 

یکی از ساکنان بدخشان گفت که بیشتر این مدارس دینی در مناطقی ایجاد شده‌اند که اسماعیلیان در آنجا بیشترند و طالبان به‌ اجبار کودکان آنان را به این مدارس می‌برند. 

یکی دیگر از ساکنان بدخشان مدعی است که هر خانواده اسماعیلیه در شهرستان «نسی» بدخشان مجبور است یکی از پسرانش را به مدارس دینی طالبان بفرستد. 

او گفت: «طالبان در آغاز می‌کوشیدند پسران بالاتر از ۱۴ سال را به این مدارس ببرند، اما بعد متوجه شدند که این کار نتیجه‌ای ندارد. حالا تصمیم گرفته‌اند خردسالان را به مدارس ببرند و از این طریق مذهب آنها را تغییر بدهند.» 

همچنین یک پیام صوتی منسوب به اداره امر به معروف و نهی از منکر طالبان منتشر شده است که در آن، مقام این اداره پیروان مذهب اسماعیلیه را «کافر» می‌خواند و تاکید می‌کند که با تاسیس و گسترش مدارس دینی، باید آنها مسلمان شوند. 

فشار بیشتر بر زنان 

در کنار این موارد، هرچند در دوران حاکمیت طالبان زنان و دختران افغانستان با محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های گسترده در بخش آموزش، کار و فعالیت اجتماعی مواجه‌اند، اما زنان و دختران اسماعیلیه تحت فشار مضاعف قرار دارند. یکی از مصاحبه‌‌شوندگان گفت که پوشیدن چادری (برقع) در میان زنان و دختران پیرو مذهب اسماعیلیه مرسوم نیست، اما طالبان آنها را وادار به پوشیدن آن کرده‌اند. او مدعی است: «شماری از دختران محل به من گفتند که یک روز ماموران امر به معروف در شهر فیض‌آباد ولایت بدخشان حتی چادری و دامن ما را بالا زدند تا ببینند پتلون (شلوار سنتی) پوشیده‌ایم یا نه.» 

او افزود که زنان اسماعیلیه پیش‌تر در کشاورزی و دامداری با مردان همکاری می‌کردند، اما اینک طالبان به زنان اجازه چراندن مواشی (دام) را نمی‌دهند و این موضوع تاثیر منفی بر اقتصاد خانواده‌ها گذاشته است. 

یکی دیگر از مصاحبه‌شوندگان گفت: «از چندین مورد اطلاع دارم که طالبان در بدخشان به روستاها رفته‌اند و زنان را هنگام کار و کمک به شوهرانشان در زراعت و کشت‌وکار ضرب و شتم کرده‌اند. طالبان به این زنان می‌گفتند چرا چادری نمی‌پوشید، در حالی که در آن مناطق چادری مرسوم نیست و بسیاری از زنان حتی آن را نمی‌شناسند.» 

از سوی دیگر، پیروان مذهب اسماعیلیه تحت حاکمیت طالبان در افغانستان برای اجرای مناسک مذهبی با محدودیت‌های شدید مواجه‌اند. اخراج از اداره‌های دولتی، ممنوعیت ازدواج و پیوند خویشاوندی با پیروان مذاهب دیگر و همچنین دسترسی نداشتن به عدالت نیز از دیگر محدودیت‌هایی است که با آن روبه‌رو هستند. در حالی که اسماعیلیان افغانستان تحت این فشارها قرار دارند، رژیم طالبان همچنان مدعی تامین «عدالت فراگیر و نبود تبعیض» در این کشور است.