به گزارش وال استریت ژورنال، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، در حال بررسی برگزاری مذاکرات حضوری با یکی از مقام‌های ارشد امنیتی جمهوری اسلامی ایران است؛ اقدامی که در پی مطرح شدن نام او به‌عنوان مذاکره‌کننده اصلی آمریکا با تهران صورت می‌گیرد. مقام‌های آمریکایی و خاورمیانه‌ای و افراد آگاه از روند مذاکرات می‌گویند هدف این تلاش، پایان دادن به جنگ است.
به گفته مقام‌های آمریکا و خاورمیانه، دونالد ترامپ در روزهای اخیر به دستیاران ارشد و طرف‌های مذاکره خود گفته است که با ازسرگیری مذاکرات به ابتکار ونس موافق است و اختیار مذاکره را به او داده است. مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند که بحث درباره اعزام ونس برای دیدار مستقیم با مقام‌های جمهوری اسلامی هنوز در مراحل اولیه قرار دارد.
ونس در ماه اکتبر نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، فرستاد و خواستار دیدار با او شد. هنوز تاریخی برای این دیدار تعیین نشده است، اما دو کشور از طریق میانجی‌ها و متحدان خود درباره گام‌های بعدی گفت‌وگو می‌کنند.
وال استریت ژورنال می‌نویسد، دیدار مستقیم معاون رئیس‌جمهوری آمریکا با مقام‌های ارشد امنیتی جمهوری اسلامی اقدامی غیرمعمول خواهد بود و نشان می‌دهد ونس تا چه اندازه حاضر است برای پایان دادن به جنگ پیش برود.
به گفته مقام‌های آمریکایی، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا اخیرا در دیپلماسی مربوط به جمهوری اسلامی نقشی فعال‌تر از استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه ترامپ، بر عهده گرفته است. این دو هم‌زمان در مذاکرات مربوط به پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین نیز مشارکت دارند.
به گفته برخی از این مقام‌ها، قرار گرفتن ونس در جایگاه مذاکره‌کننده اصلی آمریکا با تهران از نظر سیاسی برای او پرریسک است. چنین موقعیتی ممکن است او را به چهره اصلی دور تازه‌ای از مذاکرات صلح تبدیل کند که در صورت خودداری جمهوری اسلامی از دادن امتیازهای مهم، به شکست بینجامد. در مقابل، او ممکن است به سیاستمداری تبدیل شود که توانسته است به جنگی نامحبوب پایان دهد.
دو مقام آمریکایی گفتند ترامپ در هفته‌های اخیر در محافل خصوصی از تفاهم‌نامه ماه جون (خرداد ۱۴۰۵) که ونس در مذاکره بر سر آن نقش داشت، انتقاد کرده و این پرسش را مطرح کرده است که آیا این توافق اشتباهی پرهزینه بوده است یا نه. به گفته این دو مقام، این تفاهم‌نامه به جمهوری اسلامی فرصت مهمی داد تا پیش از اعمال محاصره دریایی آمریکا، نیروهای خود را دوباره سازمان‌دهی کند و درآمدهای نفتی‌اش را افزایش دهد.
وال استریت ژورنال می‌نویسد، یک مقام کاخ سفید این دچار تردید شدن ترامپ را رد کرده و گفته مذاکره‌کنندگان با حسن نیت عمل کرده بودند. سخنگوی ونس نیز از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
ونس در داخل دولت آمریکا با موضع‌گیری علنی خود درباره انتخابات میان‌دوره‌ای نیز از دیگر مقام‌های دولت متمایز شده است. او جنگ ایران را عامل عملکرد فاجعه‌بار جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانسته است. ترامپ گفت موضع ونس را درک می‌کند، اما اگر دوباره به گذشته بازگردد، باز هم همین تصمیم را خواهد گرفت.
دیگر اعضای کابینه، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ، از تصمیم رئیس‌جمهوری برای ورود به جنگ دفاع کرده‌اند و گفته‌اند ترامپ برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای گزینه دیگری نداشته است.
یک مقام کاخ سفید گفت فقط ترامپ می‌داند که گام بعدی او درباره ایران چه خواهد بود.
ونس صبح دوشنبه با نخست‌وزیر قطر دیدار کرد و این دو نفر بعدتر با ترامپ و دیگر مقام‌های کاخ سفید نیز ملاقات کردند. ترامپ این دیدار را «عالی» توصیف کرد. افراد آگاه از گفت‌وگوها می‌گویند دوحه به‌عنوان یکی از گزینه‌های احتمالی برای میزبانی مرحله بعدی مذاکرات مطرح شده است؛ در صورتی که ونس و مقام‌های جمهوری اسلامی با دیدار موافقت کنند.
مطالبات جمهوری اسلامی تلاش‌های آمریکا برای ازسرگیری مذاکرات را پیچیده کرده است. مقام‌های تهران می‌گویند شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای فرصتی برای چانه‌زنی سخت‌تر در اختیار تهران قرار داده است.
به گفته افراد آگاه از مواضع مقام‌های جمهوری اسلامی، آن‌ها خواهان لغو محاصره دریایی آمریکا، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و کاهش تحریم‌های نفتی به‌عنوان پیش‌شرط ازسرگیری مذاکرات هستند.
مارکو روبیو روز سه‌شنبه گفت: «خواسته‌های جمهوری اسلامی کاملا غیرواقع‌بینانه است. انتظار داریم این مواضع تغییر کند و اگر چنین شود، برای دیپلماسی آماده خواهیم بود.»
میانجی‌ها پیشنهادهایی برای انجام اقدامات فوری با هدف ایجاد اعتماد میان دو طرف مطرح کرده‌اند. به گفته مقام‌های خاورمیانه‌ای، این پیشنهادها شامل عقب‌کشیدن ناوهای هواپیمابر آمریکا به فاصله‌ای است که خطر حملات گسترده را کاهش دهد و همچنین کاهش محدودیت‌های محاصره بنادر ایران می‌شود.
در مقابل، تهران اجازه خواهد داد ۲۵ نفتکش از تنگه هرمز عبور کنند.
به نوشته وال استریت ژورنال، دیپلمات‌های جمهوری اسلامی در محافل خصوصی نسبت به امکان دستیابی به توافق ابراز تردید می‌کنند. آن‌ها نگران‌اند که ترامپ همچنان برای توجیه تصمیم قبلی خود برای آغاز جنگ، دست به حمله بزند. آن‌ها همچنین یادآوری کرده‌اند که مذاکرات پیشین با حملات اسرائیل و آمریکا متوقف شد.
برخی میانجی‌های خاورمیانه‌ای نیز نسبت به دستیابی به توافق در روزهای آینده بدبین هستند. آن‌ها به پیام‌های تهاجمی‌تری اشاره می‌کنند که از طریق مقام‌های سپاه پاسداران به آن‌ها منتقل شده است.
برخی دیگر از مقام‌های خاورمیانه‌ای نگران‌اند که احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران، نفوذ بیشتری از محسن رضایی داشته باشد و بتواند هرگونه مذاکره با آمریکا را مختل کند.
رضایی در روزهای اخیر و هم‌زمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال دیدارش با ونس، لحن خود را تندتر کرده است. او هرگونه مذاکره را «گفت‌وگوهای خیالی» خواند و تأکید کرد که جمهوری اسلامی «حتی یک ذره از مواد هسته‌ای غنی‌شده را از کشور خارج نخواهد کرد».
این اظهارات ممکن است به رضایی برای حفظ موقعیتش کمک کند. در جریان مذاکرات اسلام‌آباد، مواضع مصالحه‌جویانه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و طرف مذاکره ونس، به حاشیه رانده شدن او را در پی داشت.
ترامپ بعدازظهر دوشنبه بار دیگر از کاخ سفید جمهوری اسلامی را به حمله تهدید کرد. او گفت آمریکا وضعیت موجود در محاصره دریایی را حفظ کرده، اما ممکن است مسیر خود را تغییر دهد.
ترامپ گفت: «جمهوری اسلامی، امیدوارم بتوانیم با آن‌ها به توافق برسیم.» او سپس افزود که آمریکا در حال اعزام یک ناو هواپیمابر دیگر به منطقه است و در صورت لزوم، نیروهای نظامی‌اش را با حداکثر آمادگی در اختیار دارد.
آخرین تلاش ونس برای برقراری صلح، مذاکرات ماه جون با جمهوری اسلامی در سوئیس بود که به توقف درگیری‌ها و امضای یک تفاهم‌نامه منجر شد؛ اما در آن مذاکرات هیچ تعهدی از سوی جمهوری اسلامی برای محدود کردن برنامه هسته‌ای یا صرف‌نظر کردن از کنترل خود بر تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به دست نیامد.
در داخل دولت آمریکا، بحث درباره گام بعدی از این پرسش که آیا جنگ باید از سر گرفته شود یا نه، به این موضوع تغییر کرده است که آیا مذاکرات صلح باید دوباره آغاز شود یا آمریکا صرفا محاصره دریایی و تحریم‌های جمهوری اسلامی را ادامه دهد تا رهبران آن برای دستیابی به توافقی قابل‌قبول آمادگی پیدا کنند.
روبیو روز سه‌شنبه در حاشیه نشست وزیران خارجه گروه ۷ در پاریس به خبرنگاران گفت: «در حال حاضر، کارزار اقتصادی و فشاری که ما اعمال کرده‌ایم و ویرانی‌ای که این کارزار اقتصادی برای رژیم جمهوری اسلامی به بار آورده، آن‌قدر مؤثر بوده است که رئیس‌جمهوری واقعا نیازی به انجام عملیات نظامی گسترده ندارد.»
او اضافه کرد که ارتش آمریکا همچنان آماده مقابله با جمهوری اسلامی است، اگر این کشور از هر یک از خطوط قرمز عبور کند.
دو مقام آمریکایی گفتند روبیو و استیون میلر، رئیس جدید کارکنان کاخ سفید، از ادامه کارزار فشار علیه جمهوری اسلامی و انتظار برای تسلیم شدن تهران حمایت می‌کنند.
