از مین چسبنده تا شناور انفجاری؛ راهبرد ارزان ایران برای فشار بر کشتیرانی

دولت ترامپ تأکید می‌کند کنترل تنگۀ هرمز را در اختیار دارد

جمهوری اسلامی ایران با استفاده از انواع تسلیحات و تاکتیک‌های جنگ نامتقارن تلاش می‌کند جریان انتقال نفت از تنگۀ هرمز را مختل کند و با افزایش فشار بر دولت دونالد ترامپ، موقعیت تضعیف‌شده‌اش را تقویت کند. این اقدام‌ها در حالی ادامه دارد که مذاکرات تهران و واشنگتن به بن‌بست رسیده است.

به گزارش وال‌استریت ژورنال، مقام‌های منطقه‌ای، شرکت‌های امنیتی و تحلیلگران می‌گویند جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر از شناورهای زیر‌آبی بی‌سرنشین حامل مواد منفجره، نارنجک‌های راکتی و مین‌های چسبندهٔ مغناطیسی برای حمله به کشتی‌های انتقال‌دهندۀ نفت از خلیج فارس به نفتکش‌های خارج از منطقه استفاده کرده است.

ارتش آمریکا تقریباً هر روز عملیاتی برای عبور امن کشتی‌ها و انتقال نفت از تنگۀ هرمز انجام می‌دهد و هم‌زمان محاصرۀ دریایی ایران را حفظ کرده است. این عملیات پرهزینه اخیراً جریان انتقال نفت را به سطح پیش از جنگ بازگرداند، اما حملات ایران همچنان ادامه دارد.

آمریکا روز دوشنبه جزیرۀ قشم را در چارچوب مجموعه‌ای از حملات محدود و اعلام‌نشده هدف قرار داد. هدف این حملات جلوگیری از تعرض جمهوری اسلامی به تجهیزات و نیروهای آمریکایی و کشتی‌های عبوری اعلام شده است.

قیمت نفت برنت روز سه‌شنبه به حدود ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسید و میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا حدود ۴.۱۵ دلار بود؛ در حالی که نفت پیش از جنگ اندکی بالاتر از ۷۰ دلار معامله می‌شد.

گرگوری برو، تحلیلگر ارشد مسائل ایران و انرژی در گروه اوراسیا، می‌گوید ایران می‌تواند با تداوم ستیزه‌جویی و خشونت، خطر کشتیرانی، هزینه‌های حمل‌ونقل، و قیمت نفت را بالا نگه دارد.

دولت ترامپ تأکید می‌کند کنترل تنگۀ هرمز را در اختیار دارد و ارتش آمریکا نیز می‌گوید این آبراه از مین‌های ایرانی پاک‌سازی شده است.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

دریاسالار برد کوپر، فرماندۀ ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، پس از پرواز بر فراز تنگهٔ هرمز در هفتۀ گذشته گفت نیروهای آمریکایی به گشت‌زنی در این آبراه ادامه می‌دهند و هیچ اثری از سپاه پاسداران در این محدوده مشاهده نکرده است. پیش از جنگ، حدود ۲۰ درصد نفت جهان از تنگۀ هرمز عبور می‌کرد.

براساس آمار مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، وابسته به نیروی دریایی سلطنتی، ماه اکتبر با ثبت بیش از ۳۵ حادثه، بالاترین شمار حملات ماهانه در تنگۀ هرمز از آغاز جنگ را داشت. دست‌کم پنج کشتی نیز از ابتدای نوامبر هدف حمله قرار گرفته‌اند.

هدف این حملات مختل‌سازی انتقال محموله‌های نفتی و بازگرداندن فضای هراسی است که در آغاز جنگ، با حملات جمهوری اسلامی به کشتی‌ها، تجارت دریایی منطقه را فلج کرده بود.

توافق ماه ژوئن میان ایران و آمریکا تنگه را مدتی کوتاه باز کرد، اما پس از آنکه دو کشور یکدیگر را به نقض توافق متهم کردند، ترامپ محاصرۀ بنادر ایران را از سر گرفت.

سپاه پاسداران طی هفته‌های گذشته مدعی شده است مین‌های کارگذاشته‌شده در تنگۀ هرمز به کشتی‌های تجاری آسیب رسانده‌اند. با این‌ حال، مقام‌های کشورهای خلیج فارس می‌گویند هدف این ادعاها ایجاد وحشت میان شرکت‌های کشتی‌رانی و تردیدافکنی دربارۀ موفقیت عملیات مین‌روبی آمریکا است.

به گفتۀ این مقام‌ها، جمهوری اسلامی از اواخر اوت با شناورهای زیرآبی بی‌سرنشین حامل مواد منفجره به چند کشتی تجاری حمله کرده است. مقام‌های تهران ماهیت دقیق این حملات را تأیید نکرده‌اند، که احتمالاً برای تقویت تصور باقی ماندن مین‌ها در تنگهٔ هرمز بوده است.

کارشناسان دریایی می‌گویند ایران استفاده از مین‌های چسبندهٔ مغناطیسی را نیز از سر گرفته است. روز جمعه، در آب‌های شمال عمان، یک قایق کوچک به سمت چپ یک نفتکش نزدیک شد و دو مادۀ منفجره را بالاتر از خط آب به بدنۀ نفتکش متصل کرد. انفجارهای بعدی در موتورخانۀ کشتی آتش‌سوزی ایجاد کرد و آن را به‌طور موقت از کار انداخت.

دامنه و محدودۀ جغرافیایی حملات جمهوری اسلامی همزمان با افزایش عبور نفتکش‌ها گسترش پیدا کرده است. علاوه بر نفتکش‌ها، کشتی‌های کانتینری، فله‌بر و حامل گاز حتی در مناطق دیگر خلیج فارس و خارج از تنگهٔ هرمز هدف قرار گرفته‌اند.

به گفتۀ برو، ایران به‌جای اتکا به رادارهای ساحلی که بارها در حملات هوایی آمریکا آسیب دیده‌اند، از دیده‌بان‌های انسانی استفاده می‌کند. سرنشینان قایق‌های کوچک که مخفیانه میان شناورهای صیادی فعالیت می‌کنند اطلاعات کشتی‌های عبوری را به واحدهای موشکی و پهپادی منتقل می‌کنند.

یک مقام عرب آشنا با حملات ایران می‌گوید این قایق‌ها اغلب در نزدیکی محل حملات به کشتی‌های تجاری مشاهده شده‌اند. نابودی بخش بزرگی از نیروی دریایی ایران در حملات آمریکا نیز احتمالاً استفاده از شناورهای غیرنظامی را افزایش داده است.

آلسیو پاتالانو، کارشناس جنگ دریایی در کینگز کالج لندن، می‌گوید ایران می‌تواند با هزینه‌ای اندک خسارت قابل‌ملاحظه وارد کند و امکان حمله از نقاط متعدد ساحلی شناسایی و جلوگیری از عملیات را برای نیروهای آمریکایی دشوارتر و زمان‌برتر می‌کند.

افزایش حملات با نشانه‌هایی از کاهش دوبارۀ جریان کشتی‌رانی همراه شده است. براساس داده‌های شرکت ردیابی کپلر، میانگین انتقال نفت از تنگۀ هرمز، با احتساب انتقال کشتی‌ به کشتی، در هفتۀ منتهی به اول نوامبر حدود ۷.۸ میلیون بشکه در روز بود، که معادل ۴۵ درصد سطح پیش از جنگ است. این آمار اولیه است و ممکن است افزایش پیدا کند.

براساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی، هزینۀ حمل هر بشکه نفت خام از خلیج فارس به آسیا در اواسط اکتبر به حدود ۳۷ دلار رسید، که بیش از پنج برابر سطح پیش از جنگ است.