تعویق نزدیک به یک‌ساله جام ملت‌های آسیا در عربستان سعودی، در پی حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی و افزایش ناامنی در منطقه، به اتفاقی غیرمنتظره به سود امیر قلعه‌نویی تبدیل شده است. سرمربی تیم ملی فوتبال ایران که پس از ناکامی‌ در جام ملت‌های دوره قبل، جام جهانی ۲۰۲۶ و حتی مسابقات تدارکاتی، با حمایت مهدی تاج در سمت خود باقی ماند، اکنون قرار است حدود یک سال دیگر نیز بدون ارزیابی نهایی عملکردش روی نیمکت تیم ایران بنشیند و از مزایای مالی چشمگیر بابت ادامه همکاری با فدراسیون برخوردار شود.

کنفدراسیون فوتبال آسیا روز سه‌شنبه ۱۲ آبان اعلام کرد جام ملت‌های آسیا که قرار بود از ۱۷ دی تا ۱۶ بهمن امسال در عربستان برگزار شود، به دلیل شرایط امنیتی منطقه، مشکلات لجستیکی و اختلال در رفت‌وآمدها، به فاصله ۲ دی ۱۴۰۶ تا یکم بهمن همان سال موکول شده است.

این تصمیم پس از حملات حوثی‌ها به عربستان گرفته شد. در حمله ماه گذشته به فرودگاه بین‌المللی ریاض، دست‌کم ۱۲ نفر کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند. حوثی‌های یمن، از گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی، مسئولیت این حمله را بر عهده گرفتند. افزایش نگرانی‌های امنیتی پیش‌تر بر برگزاری چند رویداد ورزشی دیگر در عربستان نیز تاثیر گذاشته بود.

اما یکی از مهم‌ترین پیامدهای این تصمیم برای فوتبال ایران، تغییر زمان تعیین تکلیف آینده امیر قلعه‌نویی است. فدراسیون فوتبال پس از حذف ایران از جام جهانی، قرارداد این مربی را تا پایان جام ملت‌های آسیا تمدید کرد و مهدی تاج اعلام کرده بود که در صورت صعود تیم ملی به فینال این رقابت‌ها و شکسته شدن طلسم ۴۷ ساله برای ایران، امکان ادامه همکاری با قلعه‌نویی تا جام جهانی ۲۰۳۰ نیز وجود خواهد داشت.

اکنون با انتقال مسابقات به پایان سال ۲۰۲۷ میلادی، موعد ارزیابی عملکرد فنی قلعه‌نویی نیز حدود ۱۱ ماه عقب می‌افتد و او می‌تواند در این مدت، بدون حضور در هیچ تورنمنت مهمی، همچنان از دستمزد ماهانه ۱۵ تا ۳۰ میلیارد تومانی که رسانه‌های ایران افشا کرده‌اند، بهره‌مند شود. حمایت‌های مکرر مهدی تاج و اعضای هیئت‌رئیسه فدراسیون از قلعه‌نویی نیز نشان می‌دهد که مدیران فوتبال ایران فعلا تمایلی به تغییر سرمربی ندارند.

این در حالی است که امیر قلعه‌نویی پس از حذف زودهنگام تیم ایران از جام جهانی ۴۸ تیمی آمریکا و ناکامی در صعود به جمع ۳۲ تیم برتر جهان برای نخستین بار پس از ۱۶ سال، از پاداش عجیب ۱۴۰ میلیارد تومانی هم بهره‌مند شده بود.

با این حساب، ادامه حضور قلعه‌نویی تا زمستان سال آینده، ده‌ها میلیارد تومان درآمد اضافی برای او ایجاد می‌کند.

این امتیاز در شرایطی نصیب قلعه‌نویی می‌شود که کارنامه اخیر او با انتقادهای فراوان همراه بوده است. تیم ایران در جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳ از رسیدن به فینال بازماند و در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز با سه تساوی مقابل بلژیک، نیوزیلند و مصر از مرحله گروهی حذف شد. شکست سه بر یک مقابل ازبکستان در نخستین مسابقه تدارکاتی پس از جام جهانی نیز بار دیگر ضعف‌های فنی تیم را آشکار کرد.

با وجود این نتایج، تاج پس از شکست مقابل ازبکستان اعلام کرد که گزینه‌ای بهتر از قلعه‌نویی برای هدایت تیم ملی وجود ندارد. این موضع‌گیری نشان داد که حتی ادامه نتایج نامطلوب در مسابقات دوستانه نیز فعلا جایگاه سرمربی را تهدید نمی‌کند.

در مقابل، تعویق جام ملت‌ها می‌تواند برای نسل مسن تیم ملی ایران پیامدهای متفاوتی داشته باشد. قلعه‌نویی طی بیش از سه سال گذشته، برخلاف وعده‌های مکرر درباره جوان‌گرایی، همچنان به گروهی ثابت از بازیکنان مسن تکیه کرده استَ که بسیاری از آنان سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای خود را پشت سر می‌گذارند، یا مانند علیرضا جهانبخش حتی در تیم قعر جدولی لیگ هلند هم نیمکت‌نشین هستند.

شجاع خلیل‌زاده هنگام آغاز مسابقات جدید ۳۹ ساله خواهد بود. مهدی طارمی به ۳۶ سالگی می‌رسد و علیرضا بیرانوند و علیرضا جهانبخش نیز در همین محدوده سنی قرار خواهند گرفت. رامین رضاییان ۳۷ ساله و احسان حاج‌صفی در آستانه ۳۹ سالگی خواهد بود. سعید عزت‌اللهی و سامان قدوس نیز با بیش از ۳۳ سال سن، بیش از قبل از دوران اوج آمادگی بدنی خود فاصله می‌گیرند.

افزایش سن این بازیکنان، در کنار افت کیفیت همگی آنان در سال‌های اخیر، نگرانی‌ها درباره سرعت، توان بدنی و قدرت رقابت تیم ملی در مسابقات فشرده را افزایش می‌دهد. در عین حال، ادامه حضور بازیکنان قدیمی می‌تواند فرصت حضور و کسب تجربه را از نسل جوان بگیرد.

در این میان، انتصاب یحیی گل‌محمدی به سرمربیگری تیم امید ایران نیز به حاشیه‌های نیمکت تیم ملی افزوده است. انتخاب گل‌محمدی، که سابقه موفقیت در فوتبال باشگاهی ایران را دارد، گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال جانشینی او به جای قلعه‌نویی در تیم بزرگسالان ایجاد کرده است.

غیبت قلعه‌نویی در مراسم معارفه گل‌محمدی نیز به بحث‌ها درباره دلخوری او از این انتصاب دامن زد. برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که سرمربی تیم ملی از حضور مربی دیگری با سابقه هدایت تیم‌های بزرگ در ساختار فدراسیون رضایت ندارد. با این حال، تاکنون نشانه‌ای از تصمیم قطعی مهدی تاج برای جایگزینی این دو مربی منتشر نشده و احتمال چنین تغییری در شرایط فعلی محدود ارزیابی می‌شود.

از سوی دیگر، تعویق مسابقات یکی از مهم‌ترین توجیه‌های فدراسیون برای حفظ قلعه‌نویی را نیز از میان برده است. پیش‌تر کوتاه بودن فاصله تا جام ملت‌ها، از دلایل مخالفت با تغییر کادر فنی عنوان می‌شد، اما اکنون فرصت بیشتری برای انتخاب مربی تازه، اصلاح ساختار تاکتیکی و آماده‌سازی نسل جدید وجود دارد.

فوتبال ایران از سال ۱۹۷۶، آخرین قهرمانی خود در جام ملت‌های آسیا در دوران محمدرضاشاه پهلوی، تاکنون حتی یک بار نیز به فینال این رقابت‌ها نرسیده است. تیمی که در سال‌های ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ سه دوره پیاپی قهرمان آسیا شد، اکنون با گذشت بیش از نیم قرن همچنان در حسرت تکرار آن موفقیت باقی مانده است.

حالا جنگ و ناامنی منطقه، تقویم فوتبال آسیا را تغییر داده و فرصتی تازه پیش روی فدراسیون فوتبال ایران گذاشته است. با این حال، در صورت ادامه سیاست‌های کنونی، مهم‌ترین دستاورد این تعویق برای فوتبال ایران ممکن است نه بازسازی تیم ملی و پایان دادن به ناکامی‌های تاریخی، بلکه یک سال حضور بیشتر قلعه‌نویی روی نیمکت، افزایش دریافتی مالی او و اعزام نسلی پیرتر به جام ملت‌های آسیا باشد.