سازمان لیگ فدراسیون فوتبال جمهوری سلامی ایران با ابلاغ بخشنامه‌ای، ورود مردان را به ورزشگاه‌های میزبان مسابقات فوتبال زنان ممنوع کرد. این دستور علاوه بر تماشاگران، خبرنگاران، عکاسان، فیلمبرداران و مدیران مرد باشگاه‌ها را نیز دربرمی‌گیرد.

محدودیت تازه در حالی اعمال می‌شود که بازیکنان زن در تمامی مسابقات رسمی داخل و خارج ایران ملزم به رعایت حجاب اجباری‌اند و همین بازیکنان در رقابت‌های بین‌المللی، مقابل تماشاگران مرد نیز بازی می‌کنند.

نامه سازمان لیگ که یکشنبه ۲۶ مهرماه ابلاغ شد، مسئولیت اجرای ممنوعیت را بر عهده باشگاه‌های میزبان گذاشته و هشدار داده است موارد تخلف به ارکان قضایی فدراسیون فوتبال ارجاع خواهد شد. با این حال در متن منتشرشده، دربارهٔ ضرورت این ممنوعیت فراگیر و مبنای قانونی آن توضیح روشنی ارائه نشده است.

محرومیت خانواده‌ها و رسانه‌ها

پیامد بخشنامه تنها خالی ماندن بخشی از سکوها نیست. پدران، برادران و همسران مرد بازیکنان زن نیز از تماشای مسابقات آنان در ورزشگاه محروم می‌شوند. برای زنانی که سال‌ها با قوانین سرکوب‌کننده، امکانات محدود، مشکلات مالی و کم‌توجهی رسانه‌ای فوتبال بازی کرده‌اند، این تصمیم امکان برخورداری از حمایت نزدیک خانواده را نیز کاهش می‌دهد.

ممنوعیت حضور عوامل رسانه‌ای مرد برای معرفی بازیکنان و ثبت مسابقات هم مانع دیگری ایجاد می‌کند. رسانه‌هایی که برای عکاسی، تصویربرداری یا تهیه گزارش به نیروهای مرد متکی‌اند، ناچار به تغییر گروه اعزامی می‌شوند یا امکان پوشش میدانی را از دست می‌دهند. تاکنون برای جبران این محدودیت سازوکار روشنی اعلام نشده است.

کاهش پوشش خبری می‌تواند به کاهش مخاطب و دشوارتر شدن جذب حامی مالی منجر شود. فوتبال زنان برای حرفه‌ای‌تر شدن به دیده‌ شدن نیاز دارد، اما بخشنامه تازه بخشی از امکانات معرفی این رشته را محدود و حتی حضور مدیران مرد باشگاه‌ها را برای مشاهده عملکرد تیم‌هایشان هم ممنوع می‌کند.

بازیکنان می‌خواهند دیده شوند

واکنش فوتبالیست‌ها نشان می‌دهد این تصمیم برخلاف خواسته آنان اتخاذ شده است. سارا دیدار، بازیکن تیم ملی ایران و خاتون بم، حضور پدران و برادران بازیکنان و رسانه‌هایی را که سال‌ها صدای فوتبال زنان بوده‌اند، حقی دانست که نباید از آنان گرفته شود.

سرشین کمانگر، دیگر بازیکن تیم خاتون بم، نیز تاکید کرد اعتراض بازیکنان به محدودیت‌هایی است که فرصت رشد را از فوتبال زنان می‌گیرد. او خواستار دیده‌ شدن مسابقات و شنیده‌ شدن صدای بازیکنان شد. سمانه چهکندی نیز از حق حضور و حمایت مردان دفاع کرد.

زهره کودایی، دروازه‌بان ملی‌پوش سپاهان، هم با انتقاد از تداوم تبعیض نوشت: «خداحافظ رسانه، خداحافظ فوتبال». افسانه چترنور نیز به ممنوعیت تازه اعتراض کرد. این واکنش‌ها نشان می‌دهد بازیکنان، حذف مخاطبان و رسانه‌ها را تهدیدی برای آینده حرفه‌ای خود می‌دانند.

بخشنامه در آستانه نخستین شهرآورد

زمان ابلاغ ممنوعیت نیز اهمیت دارد. نخستین شهرآورد فوتبال زنان استقلال و پرسپولیس قرار است جمعه اول آبان در ورزشگاه کاظمی تهران برگزار شود. این مسابقه می‌تواند توجه مخاطبان بیشتری را به فوتبال زنان جلب کند.

بخشنامه یادشده وضعیت تیم داوری این دیدار را نیز مبهم کرده است. پیش‌تر موعود بنیادی‌فر برای حضور در اتاق کمک‌داور ویدیویی معرفی شده بود، اما ممنوعیت ورود مردان، دربارهٔ امکان حضور او نیز پرسش ایجاد کرده است.

علی تاجرنیا، رئیس هیأت‌مدیره و سرپرست استقلال، روز دوشنبه خواستار اعلام مبنای قانونی، هدف، دامنه و مدت اجرای تصمیم شد. او تاکید کرد زنان با پوشش مصوب مسابقه می‌دهند و منع فراگیر هواداران، خبرنگاران و مدیران می‌تواند ظرفیت رسانه‌ای و فرصت‌های حرفه‌ای آنان را کاهش دهد. تاجرنیا با اشاره به اصل منع تبعیض جنسیتی در اساسنامه فیفا، توجیه حقوقی این ممنوعیت را هم زیر سوال برد.

از مسیر دوومیدانی تا مسابقات خیابانی

بخشنامه فوتبال در ادامه محدودیت‌هایی صادر شد که طی هفته‌های اخیر دامنه ورزش زنان را تنگ‌تر کرده‌اند. مدیریت مجموعه کشوری تهران اعلام کرده است از اول آبان، زنان اجازه استفاده از مسیر روباز دوومیدانی را نخواهند داشت و باید به سالن سرپوشیده منتقل شوند. ورزش همگانی آنان نیز به ساعت ۵ تا ۹ صبح محدود خواهد شد.

پیش از آن، شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، زیرمجموعه وزارت ورزش دولت پزشکیان، از تعطیلی مجموعه‌های انقلاب و کشوری به بهانه رعایت موازین شرعی خبر داده بود. تکذیب وزارتخانه و اعلام ادامه فعالیت نیز مانع اعمال محدودیت‌های جنسیتی نشد.

در شهریور امسال، دادستانی تهران پس از حضور زنان بدون حجاب اجباری در مسابقه دو ۱۰ کیلومتر بوستان ولایت، برای برگزارکنندگان پرونده تشکیل داد. نیمه‌ماراتن ماهان‌ران کرمان نیز پس از اعتراض حوزه علمیه، لغو شد. آذر پارسال هم دو نفر از عوامل برگزاری ماراتن کیش بازداشت شدند.

حذف از صحنه و دور نگه داشتن از مخاطب

در عرصه موسیقی، نیز گروه پالت هفته گذشته تور خود را در اعتراض به ممنوعیت حضور نوازنده زن لغو کرد. پیش‌تر گروه لیان هم اجرا در اهواز را نپذیرفته بود، زیرا برگزاری آن به حذف نوازندگان زن مشروط شده بود. حکم شلاق پرستو احمدی و عوامل «کنسرت کاروانسرا» نیز در دادگاه تجدیدنظر تأیید شد.

چنین تصمیم‌هایی در حوزه‌های مختلف، حضور اجتماعی زنان و ارتباط آنان با مخاطبان را محدود می‌کنند. در فوتبال، حتی رعایت کامل پوشش تحمیلی نیز مانع ممنوعیت تازه نشده است. دولت پزشکیان با وعده رفع تبعیض روی کار آمد، اما زنان همچنان برای تمرین، اجرا و دیده‌ شدن با دستورهایی مواجه‌اند که فرصت‌های حرفه‌ای آنان را کاهش می‌دهد.