بازسازی ورزشگاه آزادی تهران با گذشت نزدیک به پنج سال و نیم از آغاز عملیات، همچنان پایان نیافته است و بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، تا پایان سال ۱۴۰۵ نیز مسابقه‌ای آنجا برگزار نخواهد شد. به این ترتیب، بازگشت فوتبال به مهم‌ترین ورزشگاه ایران به سال ۱۴۰۶ موکول شده است و همچنان تاریخ قابل‌اتکایی برای پایان پروژه اعلام نمی‌شود.
محمدعلی ثابت‌قدم، مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، می‌گوید برای جلوگیری از توقف عملیات عمرانی، تا پایان بازسازی هیچ دیداری در آزادی برگزار نمی‌شود. او با استناد به زمان‌بندی جدیدی که احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان در دولت پزشکیان، اعلام کرد، موعد آماده شدن ورزشگاه را پایان سال ۱۴۰۵ عنوان کرد.
این در حالی است که دنیامالی و ثابت‌قدم بهار امسال وعده دادند ورزشگاه آزادی از اوایل آبان آماده میزبانی مسابقات فوتبال خواهد بود، اما این وعده هم مانند ده‌ها وعده پیشین مدیران ارشد جمهوری اسلامی ایران محقق نشد و اکنون در روزهای پایانی مهرماه، آزادی همچنان شبیه یک کارگاه ساختمانی است و استقلال، پرسپولیس و تیم ملی ایران هم از ورزشگاه اصلی خود محروم‌اند.
بازسازی آزادی از اردیبهشت ۱۴۰۰ آغاز شد، اما مراحل مختلف آن، از تعمیر سکوها و مقاوم‌سازی سازه تا نوسازی تاسیسات، هنوز به بهره‌برداری کامل نرسیده است. پیمانکار اصلی پروژه قرارگاه خاتم‌الانبیا سپاه پاسداران است که در کنار وزارت ورزش و شرکت توسعه، باید درباره طولانی شدن عملیات و هزینه‌های آن پاسخگو باشد.
دنیامالی و ثابت‌قدم اسفند ۱۴۰۴ از بهره‌برداری در اواخر تیرماه ۱۴۰۵ سخن گفتند، اما در فروردین، موعد پایان بازسازی به اواخر مرداد تغییر کرد و در تیرماه، اواخر تابستان یا اوایل مهر برای استفاده از بخشی از ظرفیت ورزشگاه مطرح شد. سپس اواخر آبان و اوایل آذر به‌عنوان موعد بازگشایی اعلام شدند. در شهریور نیز از پایان عملیات عمرانی در مهر و بهره‌برداری اولیه در آذر خبر آمد، اما اظهارات تازه درباره برگزار نشدن مسابقه تا پایان سال، عملا افق بازگشت فوتبال به آزادی را به ۱۴۰۶ منتقل کرد.
تفاوت میان «پایان عملیات عمرانی»، «بهره‌برداری اولیه» و «تکمیل نهایی» نیز بر ابهام‌ها افزوده است و اکنون هواداران به جای یک تاریخ مشخص، با مجموعه‌ای از تاریخ‌ها مواجه‌اند که هر بار تغییر می‌کنند.
افتتاح تبلیغاتی و تعطیلی دوباره
دی‌ماه ۱۴۰۳، مسابقه دوستانه پیشکسوتان تیم ملی و سرخابی‌ها در آزادی برگزار شد تا بازگشایی بخشی از ورزشگاه به نمایش گذاشته شود، اما مراسم افتتاح پایان بازسازی نبود و نقایص زیرساختی همچنان باقی ماندند.
پس از راه‌اندازی ضلع غربی هم ۲۳ مسابقه تا دیدار ایران و کره‌شمالی در ۲۰ خرداد سال بعد برگزار شد، اما پس از آن، ورزشگاه دوباره از چرخه مسابقات خارج شد. به گفتهٔ ثابت‌قدم، الزامات امنیتی مسابقات کارگاه را پیش و پس از هر بازی تعطیل می‌کرد و مانع اجرای پیوسته عملیات می‌شد. این توضیح مسئولیت تصمیم‌گیرانی را که ورزشگاه ناتمام را بازگشایی و چند ماه بعد، دوباره آن را تعطیل کردند، برجسته می‌کند.
نتیجه برای باشگاه‌ها و هواداران، انتقال مسابقات به ورزشگاه‌های کوچک‌تر، زمین‌های نامناسب و شهرهای دیگر بود. وضعیتی که حتی دربی تهران را نیز بارها از پایتخت خارج کرد.
چمن جمع شد، تأسیسات آماده نشد
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
جمع‌آوری کامل چمن آزادی در تابستان امسال موج تازه‌ای از اعتراض‌ها ایجاد کرد، زیرا زمینی که از معدود چمن‌های باکیفیت فوتبال ایران محسوب می‌شد، تخریب شد تا قرارداد و عملیات تازه‌ای برای جایگزینی آن اجرا شود.
روح‌الله لک علی‌آبادی، سخنگوی فراکسیون ورزش مجلس، هشدار داد اگر چمن قابلیت استفاده داشته و بدون ضرورت کارشناسی، جمع‌آوری شده باشد، این اقدام می‌تواند مصداق تضییع منابع عمومی باشد. او وعده داد قراردادها، گزارش‌های کارشناسی و دلایل فنی این تصمیم را بررسی کند.
با این حال، آماده نبودن آزادی به زمین مسابقه محدود نیست. علی دهقانی، مسئول برگزاری مسابقات بین‌المللی فدراسیون فوتبال، پیش‌تر از ناتمام بودن راهروهای حد فاصل رختکن به زمین و محل مصاحبه خبرنگاران موسوم به میکسدزون (mixed zone)، محل ورود اتوبوس تیم‌ها، سالن کنفرانس، اتاق داوران، پزشکی، دوپینگ و وی‌ای‌آر خبر داد.
محوطهٔ تجهیزات پخش تلویزیونی و کابل‌کشی آن نیز آماده نبود. بنابراین حتی تکمیل چمن هم به‌تنهایی برای بازگرداندن مسابقات کافی نخواهد بود.
هزینه‌های عمومی، مسئولیت‌های بی‌پاسخ
وزارت ورزش و شرکت توسعه تورم، کمبود منابع، جنگ و توقف کارگاه هنگام مسابقات را از عوامل تاخیر معرفی کرده‌اند، اما این توضیحات تأخیر در تمامی سال‌های سپری‌شده را پوشش نمی‌دهند و جای انتشار صورتحساب روشن پروژه را نمی‌گیرند، زیرا همچنان مشخص نیست هزینه نهایی بازسازی چقدر خواهد بود، افزایش مخارج چگونه محاسبه شده و مسئولیت نقض زمان‌بندی‌ها بر عهده کدام نهاد است. بدون انتشار قراردادها، پرداخت‌ها و گزارش پیشرفت، امکان ارزیابی مستقل عملکرد وزارت ورزش و پیمانکار سپاه محدود می‌ماند.
سابقه پرونده‌های قضایی و مالی پیشین احمد دنیامالی و مدیران فعلی وزارت ورزش و شرکت توسعه و تجهیز اماکن ورزشی به‌عنوان زیرمجموعه وزارت ورزش نیز اهمیت این شفافیت را بیشتر می‌کند.
ساخت در ۱۷ ماه، بازسازی در ششمین سال
ورزشگاه آریامهر در دوران محمدرضاشاه پهلوی طی ۱۷ ماه ساخته و با ظرفیت بالا و امکانات پیشرفته زمان خود، به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های ورزشی ایران و جهان تبدیل شد. اکنون صرف بازسازی همان بنا وارد ششمین سال شده است.
جمهوری اسلامی ایران در از بیش از ۴۷ سال گذشته در تهران ورزشگاهی همتراز آزادی ایجاد نکرده و اکنون فرسودگی و تعطیلی این میراث بحران میزبانی فوتبال پایتخت را آشکار کرده است. منابع عمومی هزینه می‌شوند، وعده‌ها تغییر می‌کنند و ورزشگاه همچنان بسته می‌ماند، اما آنچه برای مدیران به پروژه‌ای تمدیدپذیر تبدیل می‌شود، برای فوتبال ایران به معنای سال‌ها محرومیت از مهم‌ترین ورزشگاه کشور است.
