برگزاری جشن هالووین در شهرهای مختلف ایران، با وجود ممنوعیت و تهدیدهای حکومتی، بار دیگر فاصلهٔ سبک زندگی نسل جوان با الگوهای مورد قبول جمهوری اسلامی ایران را آشکار کرد. انتشار گسترده تصاویر زنان و دختران با پوشش انتخابی و گریم‌های هالووینی، رقص و همخوانی جوانان در خیابان‌ها و حضور مشترک زنان و مردان با واکنش نیروهای امنیتی و برخرودهای قضایی مواجه شد و به بازداشت مردم و پلمب ده‌ها واحد صنفی انجامید.

تا دوشنبه ۱۱ آبان، گزارش‌های منتشرشده از برخورد با برگزارکنندگان و کسب‌وکارها در تهران، قزوین، مشهد، یزد، مازندران، اردکان، فردیس و بهارستان حکایت دارد. همزمان، دادستان تهران برای کنترل فروش پوشاک، مسدودسازی دسترسی به پایگاه اینترنتی تورهای گردشگری و افزایش نظارت بر اماکن تفریحی دستورهای تازه‌ای صادر کرده است.

رقص خیابانی در برابر باتوم

تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد جوانان در تهران، شیراز، مشهد و بوشهر با لباس‌ها، آرایش‌ها و نمادهای هالووین در فضاهای عمومی حضور یافتند و در میان آنان، زنان بدون حجاب اجباری هم دیده می‌شوند که با وجود تهدیدهای رسمی، پوشش و شیوهٔ حضورشان را به میل خود انتخاب کرده‌اند.

در خیابان ایرانشهر تهران، این مناسبت با موسیقی خیابانی و ترانه‌های تهران قدیم پیوند خورد. ویدیوها هم رقص و همخوانی جمعی جوانان با گریم‌های هالووینی را نشان می‌دهد که ترکیبی از یک جشن با خاستگاه خارجی و موسیقی آشنای ایرانی است.

بر اساس گزارش‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی، شامگاه جمعه هشتم آبان نیروهای بسیجی و لباس‌شخصی با چوب و باتوم به محدوده ایرانشهر و پارک هنرمندان هجوم بردند، کافه‌ها را تعطیل کردند و عابران را کتک زدند. شاهدان از بازداشت دست‌کم دو نفر خبر دادند.

برخوردها تنها متوجه افرادی با لباس و گریم مخصوص نبود. خانواده‌های حاضر در پارک نیز وادار به ترک محل شدند. شهروند‌ــ‌‌خبرنگاران در گفت‌وگو با ایندیپندنت فارسی، از حضور موتورسواران بدون لباس سازمانی مشخص، همراه داشتن اسپری فلفل و بازداشت تعدادی از مردم خبر دادند.

ممنوعیت جشن و انتشار تصویر

در قزوین، رضا اسماعیل‌پور، رئیس پلیس نظارت بر اماکن عمومی این استان، نهم آبان از شناسایی و پلمب ۱۹ واحد صنفی در ارتباط با هالووین خبر داد. توضیحات او نشان می‌دهد انتشار مطالب و تصاویر مرتبط با این جشن مبنای برخورد بود. این مقام پلیس مقابله با فرهنگ و سبک زندگی غربی را هدف طرح معرفی کرد.

در یزد و اردکان، مهدی حسن‌پور، دادستان مرکز استان، از پلمب محل‌ برگزاری جشن‌ها و احضار افراد مرتبط خبر داد. او کنار گذاشتن حجاب اجباری و حضور مشترک زنان و مردان در مهمانی‌ها را از موارد بررسی‌شده دانست.

در فردیس در استان البرز، بازرسی ۷۲ واحد صنفی به صدور اخطار برای ۳۰ واحد و پلمب یک واحد انجامید. دو کافه در بهارستان تهران نیز با دلایلی از جمله برگزاری هالووین و نداشتن مجوز تعطیل شدند. این برخوردها هزینه انتخاب فرهنگی مشتریان را به صاحبان کسب‌وکار و کارکنان آنان منتقل می‌کند.

ممنوعیت از پیش اعلام شده بود

اتاق اصناف تهران پیش از این مراسم با دستور دادستانی، برگزاری جشن، تبلیغ و فروش اقلام مرتبط با هالووین را ممنوع و کافه‌ها و رستوران‌ها را به پلمب و معرفی متصدیان به دستگاه قضایی تهدید کرده بود. در پی این فشار، برخی مجموعه‌ها برنامه‌هایشان را لغو و تزیینات را جمع‌آوری کردند.

در آران‌ و بیدگل نیز اداره میراث فرهنگی، برگزاری هالووین در مراکز گردشگری را ممنوع اعلام کرد و درباره پلمب یا لغو پروانه بهره‌برداری هشدار داد. نظارت اعلام‌شده بازدید میدانی و رصد شبکه‌های اجتماعی را هم شامل می‌شد.

کنترل پوشش تا دل طبیعت

فشار بر تفریحات مردم در داخل ایران به هالووین محدود نمانده است. علی صالحی، دادستان تهران، در جلسه کارگروه عفاف و حجاب، دستور داد پایگاه اینترنتی تورهای گردشگری فاقد مجوز ظرف یک هفته شناسایی و مسدود شوند. او محتوای برخی تورها را به دلیل حضور زنان بدون حجاب اجباری، «غیراخلاقی» خواند و خواستار برخورد با گردانندگان شد.

این دستور در شرایطی صادر شد که تصاویر سفر گروهی و حضور زنان با پوشش اختیاری در طبیعت مدام در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود. با این حال صالحی خواستار نظارت بیشتر بر سالن‌های ورزشی، رستوران‌ها، سینماها، تالارها و بوستان‌ها شد و مسئولان صدور مجوز را نیز به برخورد تهدید کرد. او استفاده از بسیج اصناف برای نظارت بر فروشندگان لباس، تولیدی‌ها و مزون‌ها را نیز خواستار شد.

به این ترتیب، فشار بر پوشش زنان از محل برگزاری جشن تا بازار لباس و برنامه‌های سفر هم گسترش یافت.

شادی و شکاف نسلی

استقبال جوانان از هالووین در کنار جشن‌های ایرانی مانند چهارشنبه‌سوری، نوروز و یلدا، نشان می‌دهد مناسبت‌های مختلف به فرصتی برای معاشرت، موسیقی و حضور مستقل در فضای عمومی تبدیل شده‌اند؛ انتخاب‌هایی که با سیاست‌های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران که بخش بزرگی از امکانات رسمی را به مراسم مذهبی و عزاداری اختصاص می‌دهد، فاصلهٔ زیادی دارد.

برای زنان، حضور بدون روسری و مانتو و بی‌اعتنایی به حجاب اجباری در چنین گردهمایی‌هایی ادامهٔ نافرمانی روزمره در برابر قوانین و فرمان‌های حکومتی است. برخوردهای امنیتی نیز انتخاب پوشش، رقص و شرکت در جشن‌ها را به عرصهٔ دیگری از رویارویی با محدودیت‌های تحمیلی تبدیل کرده است.

تصاویر منتشرشده در روزها و شب‌های اخیر از تهران و اصفهان و مشهد تا بوشهر و کرمان و شیراز نشان می‌دهد که تهدید، پلمب و بازداشت نیز نمی‌تواند اشتیاق جوانان را به حضور در این جشن‌ها از میان ببرد و نسل جدید در ایران مبارزه مدنی را به بخشی از زندگی روزمرهٔ خود تبدیل کرده است.