کوه کلنگ گزلا، معروف به «کوه کلنگ»، دارای دو جفت ورودی تونل است که به سمت خط الرأس کوه امتداد دارند. گمان می‌رود این تونل‌ها به یک تأسیسات زیرزمینی منتهی شوند، اما این موضوع هنوز قطعی نیست؛ زیرا ورودی‌های تونل در ارتفاع‌های متفاوتی قرار دارند و همین اختلاف ارتفاع، احتمال وجود ساختارهای زیرزمینی مختلف را مطرح می‌کند.
مؤسسۀ علوم و امنیت بین‌الملل (ISIS) در گزارشی با بررسی داده‌های ارتفاعی و تصاویر ماهواره‌ای، موقعیت ورودی تونل‌ها و دو ساختار احتمالی تهویه را در این کوه بررسی کرده است.
یکی از این سازه‌ها که نخستین بار در سال ۲۰۲۴ شناسایی شد، در شمال خط الرأس و نزدیک‌تر به ورودی‌های شرقی قرار دارد. با این حال، ارتفاع آن با ورودی‌های غربی برابر است. این وضعیت نشان می‌دهد که ساختار مذکور ممکن است برای تهویۀ یکی از تونل‌ها، هر دو تونل یا مجموعه‌ای از تونل‌های متصل استفاده شود. همچنین، احتمال دارد این سازه به تونلی افقی متصل باشد و مسیر دیگری برای ورود و خروج کارکنان فراهم کند.
پژوهشگران برای بررسی ساختار کوه از داده‌های گوگل ارث استفاده کرده‌اند. این داده‌ها امکان مقایسۀ ارتفاع چهار نقطۀ اصلی را فراهم می‌کنند: ورودی اصلی تونل غربی، ورودی اصلی تونل شرقی، ساختار احتمالی تهویه در شمال خط الرأس و محل احتمالی دومین مجرای تهویه در جنوب.
اگرچه داده‌های گوگل ارث از نظر تعیین ارتفاع مطلق کاملاً دقیق نیستند، برای مقایسۀ ارتفاع نسبی نقاط نزدیک به یکدیگر اعتبار بیشتری دارند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
ارتفاع رسمی کوه ۱۶۰۸ متر از سطح دریا ثبت شده است، اما گوگل ارث ارتفاع بلندترین نقاط ظاهری خط الرأس را حدود ۱۵۹۰ متر نشان می‌دهد. این اختلاف ممکن است از برآمدگی‌های سنگی ناهمواری ناشی شود که خط الرأس را تشکیل داده‌اند.
داده‌های ارتفاع گوگل ارث در ایران احتمالاً بیشتر بر اطلاعات راداری گردآوری‌شده در نقشه‌برداری شاتل فضایی ناسا متکی است. این داده‌ها معمولاً وضوح مکانی حدود ۳۰ متر دارند. پژوهش سازمان زمین‌شناسی آمریکا نیز نشان داده است که میانگین دقت عمودی این داده‌ها برای سطوح سنگی، رسی و ماسه‌ای در آمریکا حدود مثبت یا منفی ۴.۵ متر است.
مؤسسۀ علوم و امنیت بین‌الملل همچنین داده‌های دقیق شرکت وانتور از پستی‌وبلندی‌های کوه کلنگ گزلا را بررسی کرده است. ارتفاع‌های استخراج‌شده از این داده‌ها به‌طور یکنواخت حدود ۴ متر کمتر از مقادیر گوگل ارث بودند، اما مقایسه‌ها دقت نسبی اختلاف ارتفاع میان چهار نقطۀ موردنظر را تأیید کردند.
این مؤسسه در گزارش‌های اولیه هنگام ساخت تأسیسات، ارتفاع ورودی اصلی غربی را ۱۵۱۲ متر و ورودی اصلی شرقی را ۱۴۴۵ متر اعلام کرده بود.
با پیشرفت ساخت‌وساز و مشخص‌تر شدن موقعیت افقی ورودی‌ها در تصاویر گوگل ارث، محاسبات جدید ارتفاع ورودی غربی را ۱۴۹۴ متر و ورودی شرقی را ۱۴۴۴ متر نشان می‌دهند. در محاسبۀ ارتفاع ورودی غربی، بخش سرپوشیدۀ امتداد تونل لحاظ نشده است.
با توجه به حداکثر ارتفاع ۱۵۹۳ متری خط الرأس، ورودی غربی حدود ۱۰۰ متر و ورودی شرقی حدود ۱۵۰ متر پایین‌تر از بلندترین بخش کوه قرار دارد. بنابراین، اختلاف ارتفاع دو مجموعۀ ورودی حدود ۵۰ متر است.
جریان آب خروجی از ورودی اصلی تونل شرقی در سال‌های ساخت‌وساز نیز شاهد دیگری بر پایین‌تر بودن این ورودی نسبت به ورودی‌های غربی محسوب می‌شود.
بررسی تصاویر نشان می‌دهد که خطوط انتقال برق به سمت ورودی‌های اصلی هر دو مجموعه تونل کشیده شده‌اند. ساختار احتمالی تهویه در شمال کوه نیز به خط برق سطحی متصل است، هرچند کابل برق در ۲۵۰ متر پایانی مسیر زیر زمین قرار گرفته است.
اختلاف ارتفاع ورودی‌ها می‌تواند نشان‌دهندۀ وجود چند سطح در تأسیسات زیرزمینی باشد. احتمال دیگر این است که تونل غربی با شیبی رو به پایین امتداد یافته باشد و در زیر خط الرأس به تونل شرقی متصل شود.
مؤسسۀ علوم و امنیت بین‌الملل پیش‌تر در گزارش سال ۲۰۲۲ چند احتمال دربارۀ ساختار تونل‌ها مطرح کرده بود که همچنان معتبر تلقی می‌شوند.
اختلاف ارتفاع ورودی‌ها همچنین شواهد بیشتری برای شناسایی ساختار احتمالی تهویه در دامنه شمالی کوه فراهم می‌کند.
ارتفاع این سازه در گوگل ارث ۱۴۹۴ متر، یعنی حدود ۵۰ متر بالاتر از ورودی شرقی و هم‌ارتفاع با ورودی‌های غربی، ثبت شده است. بنابراین، ممکن است این سازه علاوه بر تهویۀ تونل‌ها، به مسیر افقی متصل به بخش عملیاتی تونل غربی دسترسی داشته باشد و ورودی یا خروجی دیگری، از جمله برای کارکنان، فراهم کند.
این سازه به جاده و خط برق دسترسی دارد، اما به‌دلیل سایه‌هایی که دیوارۀ سنگی اطراف ایجاد می‌کند، در تصاویر به‌وضوح دیده نمی‌شود.
پژوهشگران پیش‌تر محل احتمالی دومین مجرای تهویه را نیز در جنوب خط الرأس شناسایی کرده بودند. ارتفاع این نقطه حدود ۱۵۳۰ متر برآورد شده، اما هنوز شواهد کافی برای تأیید قطعی ماهیتش به دست نیامده است.
گزارش همچنین به تصویری زمینی اشاره می‌کند که از مجموعۀ غنی‌سازی نطنز گرفته شده است. این تصویر نمای جانبی کوه کلنگ گزلا را از سمت شمال، در نزدیکی محل اقامت کارکنان تأسیسات نطنز، نشان می‌دهد و موقعیت تقریبی ساختار احتمالی تهویه را مشخص می‌کند.
