حوادثی که طی روزهای گذشته رخ داد، از جمله حضور عوامل مشکوک در بریتانیا و حمله در جریان پرواز فلای‌دبی، سبب شد کارشناسان درباره احتمال تغییر راهبردهای جمهوری اسلامی ایران و گسترش «جنگ در سایه» فراتر از میدان نبرد هشدار بدهند.
فاکس نیوز در گزارشی در این زمینه نوشت حمله با چاقو در پرواز فلای‌دبی نگرانی‌ها درباره افزایش احتمالی حملات پنهانی و انکارناپذیر جمهوری اسلامی ایران را افزایش داده است؛ این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که درگیری ایالات متحده و اسرائیل با ایران همچنان ادامه دارد.
در همین حال، اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، گفت «شواهد و نشانه‌های محکمی» وجود دارد که ایران در یک طرح تروریستی مشکوک در نزدیکی پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در فرفورد (RAF Fairford) نقش داشته است؛ پایگاهی که نیروهای آمریکایی در جریان عملیات علیه ایران از آن استفاده می‌کنند. پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا نیز از آن زمان یک فرد دوتابعیتی بریتانیایی-ایرانی را به ظن آماده‌سازی برای انجام اقدامات تروریستی بازداشت کرده است.
این دو حمله مشکوک، این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا راهبرد جنگی ایران در حال تغییر است؟
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، گفت بر پایه اطلاعات اولیه‌ای که دریافت کرده است احتمال دارد ایران با حمله در پرواز فلای‌دبی به مقصد اسرائیل ارتباط داشته باشد؛ حمله‌ای که در آن، بنا بر گزارش‌ها، کمک‌خلبان با چاقو به خلبان حمله کرده و تلاش کرده است هواپیما را با بیش از ۱۸۰ سرنشین سرنگون کند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
امارات متحده عربی و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، حادثه فلای‌دبی را تروریستی توصیف کرده‌اند؛ اما مقام‌های اماراتی به‌طور علنی این حمله را به ایران نسبت نداده‌اند. همچنین، تحقیقات انجام‌شده تاکنون به‌طور علنی ثابت نکرده‌اند که دولت ایران دستور انجام این حملات را صادر کرده است. ایران نیز هرگونه دخالت در پرونده فرفورد را رد کرده است.
دنیل بایمن، مدیر برنامه «جنگ، تهدیدات نامنظم و تروریسم» در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) به فاکس‌نیوز گفت که پرونده فرفورد با الگویی که ایران اخیرا به کار گرفته است، یعنی استفاده از افراد اجیرشده و دیگر واسطه‌ها، مطابقت دارد.
بایمن افزود: «حمله به پایگاه هوایی در بریتانیا با الگوهای اخیر حکومت ایران همخوانی دارد»، اما تأکید کرد که هنوز بخش زیادی از جزئیات تحقیقات نامشخص است.
این کارشناس درباره حمله پرواز فلای‌دبی گفت: «این اقدام کاملا متفاوت است و دست‌کم تاکنون ندیده‌ایم که ایران چنین کاری انجام داده باشد. از نظر من، دخالت ایران در این ماجرا محتمل است، اما با توجه به شیوه سنتی فعالیت ایران، پذیرفتن چنین احتمالی به شواهد و فرضیات بسیاری نیاز دارد.»
با این حال، همین ابهام درباره عاملان این حملات، خود از ویژگی‌های راهبردی گسترده‌تر است که ایران طی چند دهه شکل داده است. این راهبرد بر به کار گرفتن نیروهای نیابتی، عوامل مخفی، شبکه‌های مجرمانه و دیگر واسطه‌ها برای تهدید دشمنان در مناطقی بسیار دور از مرزهای ایران تکیه دارد، به گونه‌ای که اثبات نقش مستقیم تهران دشوارتر باشد.
متیو لویت، مقام پیشین وزارت خزانه‌داری و اف‌بی‌آی در حوزه مقابله با تروریسم که اکنون مدیریت برنامه «رینهارد درباره مقابله با تروریسم و اطلاعات» در مؤسسه واشنگتن را بر عهده دارد، به فاکس‌نیوز گفت ایران به‌طور فزاینده تلاش کرده است میان خود و افرادی که عملیات‌های خارجی را اجرا می‌کنند فاصله ایجاد کند.
لویت گفت: «جمهوری اسلامی ایران معمولا مسئولیت چنین حملاتی را بر عهده نمی‌گیرد، زیرا می‌خواهد بتواند دست داشتن در آنها را به شکلی باورپذیر انکار کند.»
او افزود: «اگر ایران یک پهپاد یا موشک به سمت کشور دیگری شلیک کند، آنها می‌دانند که از کجا آمده و باید به کجا پاسخ بدهند. اما اگر از نیروهای نیابتی استفاده کند، افرادی را جذب کند و اقداماتش را به‌صورت مخفیانه انجام دهد، دیگر نمی‌توان به‌سادگی انگشت اتهام را به سمت ایران گرفت یا دقیقا فهمید چه کسی این کار را انجام داده است.»
به گفته لویت، این توانایی تا حدی از آن جهت اهمیت دارد که ایران از قدرت نظامی متعارف لازم برای رویارویی مستقیم با ایالات متحده و متحدانش برخوردار نیست.
او گفت: «آنها توانایی جنگیدن سرباز در برابر سرباز و هواپیما در برابر هواپیما را در یک جنگ تمام‌عیار و مستقیم ندارند، اما در جنگ نامتقارن و فعالیت‌های تروریستی مخفیانه، می‌توانند مؤثرتر عمل کنند.»
فاکس‌نیوز در ادامه نوشت که پرونده‌های قضایی اخیر در آمریکا نشان داده‌اند این الگو تا چه اندازه می‌تواند گسترده باشد. در پرونده‌های فدرال، مقام‌ها عوامل حکومت ایران را متهم کرده‌اند که تلاش می‌کنند آدم‌کشانی را برای ترور مقام‌های آمریکایی جذب کنند و همچنین از اعضای جرایم سازمان‌یافته در اروپای شرقی در طرح قتل سفارشی علیه یک روزنامه‌نگار و مخالف حکومت در نیویورک، استفاده کرده‌اند.
این عملیات‌ها بر همان ویژگی اساسی تکیه داشتند: تهران می‌توانست اهدافی را در خارج از کشور دنبال کند، بدون اینکه دست به حمله‌ای متعارف بزند که بلافاصله به‌عنوان مهاجم معرفی شود. اکنون پرسش این است که آیا درگیری کنونی به ایران انگیزه‌ای می‌دهد تا این راهبرد را بیش از پیش گسترش دهد.
لویت در پاسخ به این پرسش فاکس‌نیوز گفت که تهران ممکن است در تلاش برای تحت فشار قرار دادن دولت‌های غربی به منظور پایان دادن به درگیری، دست به طرح‌های عملیاتی در خارج از کشور بزند تا نشان دهد می‌تواند هزینه‌هایی را بسیار فراتر از میدان نبرد متعارف به طرف مقابل تحمیل کند.
او گفت اگر سرانجام ارتباط تهران با پرونده‌های فرفورد و فلای‌دبی اثبات شود، این دو مورد از آن رو اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت که اهدافی با حفاظت بیشتر را نشانه گرفته‌اند. به گفته او، این دو احتمالا طرح‌هایی بلندپروازانه‌تر از ترورها، آدم‌ربایی‌ها، تیراندازی‌ها و بمب‌گذاری‌های کوچکی بوده‌اند که ایران در عملیات‌های برون‌مرزی خود بیشتر به آنها متوسل شده است.
لویت گفت: «شاید این همان وضعیت جدید باشد و ایران می‌خواهد نشان دهد که می‌تواند هزینه بسیار بیشتری به طرف مقابل تحمیل کند.»
با این حال، کارشناسان می‌گویند که حملات تروریستی علیه آمریکایی‌ها ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و با متحد کردن افکار عمومی آمریکا در حمایت از تشدید اقدامات علیه تهران در نهایت به زیان ایران تمام شود.
