سقوط ارزش پول ملی ایران روز چهارشنبه ۱۱ شهریور نیز ادامه یافت و نرخ دلار آمریکا برای نخستین بار، از مرز ۲۲۰ هزار تومان عبور کرد. تاثیر این افزایش تقریبا روزانه قیمت ارز در هفته‌های اخیر اکنون بر سایر بازارها محسوس‌تر شده است، چنانچه تازه‌ترین آمارها از بازار خودرو از افزایش قیمت برخی محصولات داخلی تا ۱۴۰ درصد طی یک سال حکایت دارند.

قیمت هر دلار آمریکا در بازار تهران، در روز چهارشنبه در حالی تا ۲۲۰ هزار و ۲۰۰ تومان بالا رفت که تنها دو روز قبل از آن، حدود ۲۰۹ هزار و ۵۰۰ تومان معامله می‌شد. به این ترتیب ارزش دلار در برابر ریال تنها طی حدود ۴۸ ساعت بیش از ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است.

سایر ارزها نیز روز چهارشنبه رکوردهای تازه‌ای ثبت کردند. یورو به ۲۵۴ هزار و ۹۰۰ تومان و پوند بریتانیا به ۲۹۴ هزار و ۳۰۰ تومان رسید. درهم امارات ۵۹ هزار و ۹۵۰ تومان، لیر ترکیه چهار هزار و ۶۳۰ تومان، یوآن چین ۳۲ هزار و ۸۶۰ تومان و دلار کانادا ۱۵۸ هزار تومان قیمت خورد.

سرعت افزایش قیمت‌ها زمانی بیشتر نمایان می‌شود که نرخ‌های روز چهارشنبه با معاملات سه‌شنبه مقایسه شوند. دلار طی یک روز حدود پنج هزار و ۸۰۰ تومان، یورو بیش از شش هزار تومان و پوند حدود هفت هزار تومان افزایش قیمت داشت.

این روند در شرایطی ادامه دارد که عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، روز سه‌شنبه گفته بود حکومت به میزان کافی ارز در اختیار دارد و در صورت نیاز می‌تواند عرضه ارز به شبکه بانکی را افزایش دهد. با این حال بازار آزاد واکنش متفاوتی به این اظهارات نشان داد و تنها یک روز پس از سخنان او، دلار وارد کانال ۲۲۰ هزار تومان شد.

طلا نیز رکورد زد

بازار طلا و سکه نیز تحت تاثیر سقوط ریال با افزایش دوباره قیمت‌ها مواجه شد. به طوری که قیمت سکه امامی روز چهارشنبه به ۲۲۶ میلیون تومان و سکه بهار آزادی به ۲۲۰ میلیون تومان رسید. نیم‌سکه نیز ۱۱۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و ربع‌سکه ۶۳ میلیون تومان قیمت‌گذاری شد. بهای هر مثقال طلا به ۹۹ میلیون تومان رسید و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز ۲۲ میلیون و ۸۵۴ هزار تومان معامله شد.

افزایش هم‌زمان قیمت ارز و طلا در حالی ادامه دارد که تنها یک روز قبل، محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، به یکی از عوامل داخلی تورم در ایران اذعان کرد و گفت دولت به دلیل ناترازی بودجه «مجبور» به چاپ پول است و چاپ پول خود به افزایش تورم منجر می‌شود.

ترکیب رشد نقدینگی، کسری بودجه و محدودیت دسترسی به منابع ارزی در شرایطی که اقتصاد ایران زیر فشار تحریم‌ها و محاصره دریایی آمریکا قرار دارد، انتظارات تورمی را نیز تشدید کرده است. گزارش‌های منتشرشده در ایران درباره پیامدهای ادامه محاصره دریایی نیز از نگرانی فعالان بخش خصوصی درباره آثار این وضعیت بر معیشت و تامین انرژی حکایت دارند.

خودرو کوییک، یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان

یکی از ملموس‌ترین پیامدهای جهش نرخ ارز را می‌توان در بازار خودرو مشاهده کرد. گزارش رسانه‌های ایران نشان می‌دهد روز چهارشنبه قیمت خودرو در بازار آزاد نسبت به شهریور ۱۴۰۴، در مواردی تا ۱۴۰ درصد افزایش یافته است.

کوییک که شهریور ۱۴۰۴ حدود ۵۴۰ میلیون تومان قیمت داشت، اکنون با بهای حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان به خریداران پیشنهاد می‌شود و به ارزان‌ترین خودرو سواری صفرکیلومتر بازار تبدیل شده است.

قیمت پژو ۲۰۷ دنده‌ای نیز به حدود یک میلیارد و ۸۷۰ میلیون تومان رسیده، قیمت «دنا پلاس آپشنال» و «شاهین پلاس» از مرز سه میلیارد تومان عبور کرده‌ است و «ری‌را»، گران‌ترین سواری داخلی، با قیمتی بیش از چهار میلیارد تومان معامله می‌شود.

با این حال افزایش نرخ ارز تنها مشکل بازار خودرو نیست. آمار تولید نیز چشم‌انداز افزایش قیمت‌ها را تقویت می‌کند. مجموع تولید خودروسازان دولتی و خصوصی طی پنج ماه نخست امسال تنها ۲۲۳ هزار دستگاه بود و در صورت ادامه همین روند، تولید سالانه به حدود ۵۶۰ هزار خودرو خواهد رسید.

این در حالی است که تقاضای سالانه بازار دست‌کم حدود یک میلیون دستگاه براورد می‌شود و برخی کارشناسان این رقم را تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار دستگاه می‌دانند. بنابراین در صورت ادامه وضعیت کنونی، فاصله عرضه و تقاضا می‌تواند از نیم میلیون خودرو نیز عبور کند.

واردات نیز تاکنون نتوانسته است این شکاف را جبران کند. در سال ۱۴۰۴ تنها حدود ۸۰ هزار خودرو وارد ایران شد و محدودیت واردات خودروهای خارجی عملا بر افزایش عرضه و کاهش قیمت محصولات داخلی تاثیر قابل‌توجهی نداشت.

در نتیجه بازار خودرو اکنون هم‌زمان زیر فشار سه عامل جهش نرخ ارز، کاهش تولید داخلی و واردات محدود قرار گرفته است؛ عواملی که می‌توانند افزایش قیمت خودرو در ماه‌های آینده را نیز ادامه‌دار کنند.

زندگی هم گران‌تر می‌شود

تاثیر سقوط ریال البته به خودرو و طلا محدود نیست. بخش بزرگی از مواد اولیه تولید، قطعات صنعتی، دارو و تجهیزات پزشکی، خوراک دام و بسیاری از کالاهای مصرفی در ایران، مستقیم یا غیرمستقیم، به نرخ ارز وابسته‌اند. بنابراین افزایش نرخ دلار از حدود ۲۰۹ هزار به بیش از ۲۲۰ هزار تومان طی دو روز می‌تواند با فاصله‌ای کوتاه اثرش را بر قیمت کالاها و خدمات نشان دهد.

اقتصاد ایران اکنون هم‌زمان با کسری مزمن بودجه، چاپ پول، تورم شدید، کاهش ارزش ریال و محدودتر شدن تجارت خارجی مواجه است. ادامه سیاست‌های تنش‌آفرین جمهوری اسلامی ایران نیز در کنار محاصره اقتصادی و دریایی آمریکا، دسترسی حکومت به منابع ارزی و تجارت خارجی را دشوارتر کرده است.

در چنین شرایطی، رکوردهای روزانه بازار ارز دیگر صرفا اعدادی روی تابلو صرافی‌ها نیستند. دلار ۲۲۰ هزار تومانی عملا به معنای افزایش هزینه تولید و واردات و کاهش بیشتر قدرت خرید مردمی است که پیش از این نیز با جهش قیمت مواد غذایی، مسکن و خدمات مواجه بودند. چنین روندی اکنون با افزایش شدید قیمت خودرو، یک خودرو صفرکیلومتر ساخت داخل را نیز برای بخش بزرگی از جامعه ایران به کالایی رویایی و دور از دسترس تبدیل کرده است.