در شرایطی که افزایش قیمت دلار تا محدوده ۲۰۵ هزار تومان، کمبود بنزین و تشدید بحران‌های اقتصادی و معیشتی به مهم‌ترین نگرانی‌های میلیون‌ها ایرانی تبدیل شده، یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های دولت مسعود پزشکیان در این روزها «حل مشکل سربازی دروازه‌بان تیم تراکتور» است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های ایران، محمدرضا زنوزی، مالک باشگاه تراکتور تبریز و حامی مالی اصلی مسعود پزشکیان در انتخابات ریاست‌جمهوری، طی روزهای اخیر با مقام‌های دولتی، نیروهای مسلح و دانشگاه محل تحصیل بیرانوند رایزنی‌های فشرده‌ای انجام داده است تا اعزام این دروازه‌بان به خدمت سربازی به تعویق بیفتد و او دست‌کم تا پایان جام ملت‌های آسیا بتواند در تراکتور بازی کند. این در حالی است که مطابق نامه رسمی سازمان نظام وظیفه، مجوز فعلی بیرانوند برای ادامه فعالیت در تراکتور تنها تا ۳۱ شهریور اعتبار دارد و پس از آن مشمول خدمت سربازی خواهد شد.

ورود دولت پزشکیان به پرونده سربازی بیرانوند تازه‌ترین حلقه از زنجیره حمایت‌های سیاسی و مدیریتی از تراکتور در دو سال اخیر است؛ باشگاهی متعلق به محمدرضا زنوزی که روابط نزدیک او با پزشکیان و شماری از مقام‌های دولت چهاردهم پیش‌تر نیز خبرساز شده بود. از پرونده جنجالی فسخ قرارداد بیرانوند و تعلیق محرومیت او گرفته تا تعویق یک‌ ساله اعلام رای کمیته استیناف، در کنار خودداری کمیته انضباطی فدراسیون از صدور احکام تنبیهی برای بازیکنان و مدیران متخلف تراکتور، مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و مداخلات‌اند که در نهایت به سود تراکتور تمام شدند و اکنون پرونده سربازی بیرانوند نیز به تازه‌ترین آزمون اجرای برابر قانون در فوتبال ایران تبدیل شده است.

قانونی که باید برای یک بازیکن تغییر کند

ماجرای تازه از زمانی جدی شد که مقام‌های سازمان وظیفه عمومی ایران اعلام کردند بیرانوند از ابتدای مهر ۱۴۰۵ مشمول خدمت سربازی خواهد شد و دیگر نمی‌تواند برای تراکتور بازی کند.

سازمان وظیفه عمومی در اطلاعیه‌ای رسمی تاکید کرد فوتبالیست‌های مشمول مانند سایر مردم موظف‌اند وضعیت خدمت خود را تعیین کنند و در صورت استفاده از ظرفیت فوتبال، باید به تیم‌های وابسته به نیروهای مسلح بروند. بر این اساس، بیرانوند پس از ۳۱ شهریور باید تراکتور را ترک کند و در صورت ادامه فوتبال در لیگ برتر ایران، به باشگاه‌هایی مانند ملوان یا فجر سپاسی منتقل شود.

اما واکنش مدیران تراکتور نشان داد که آنان چنین سرنوشتی را نپذیرفته‌اند. حجت کریمی، مدیرعامل تراکتور، علنا خواستار بازنگری در قوانین خدمت سربازی شد و گفت بیرانوند به دلیل سه دوره حضور در جام جهانی باید تحت حمایت قرار گیرد. کریمی تایید کرد که باشگاه همچنان «به‌طور کامل» پیگیر وضعیت سربازی او است.

هم‌زمان تلاش شد بیرانوند به‌عنوان یکی از بازیکنان بزرگسال تیم امید به بازی‌های آسیایی ناگویا اعزام شود تا در صورت کسب مدال، امکان استفاده از قانون «سرباز قهرمان» برای او فراهم شود، اما این مسیر نیز به دلیل ارسال فهرست تیم امید و نبود نام بیرانوند در آن، ناکام ماند.

اکنون خبرگزاری رویداد ۲۴ در ایران خبر داده که راه دیگری در حال پیگیری است و آن تمدید معافیت بیرانوند تا پایان جام ملت‌های آسیا است و سپس برای تغییر مقررات «سرباز قهرمان»، به شکلی که موفقیت احتمالی تیم ایران در این مسابقات نیز بتواند موجب معافیت بیرانوند شود، در دستور کار قرار می‌گیرد. این رسانه نوشت که علاوه بر دولت، با نیروهای مسلح و دانشگاه محل تحصیل بیرانوند نیز رایزنی شده است.

سخنگوی فدراسیون فوتبال ایران نیز روز سوم شهریور تایید کرد که در کارت موجود نزد سازمان لیگ، بیرانوند تنها تا ۳۱ شهریور مجاز به بازی است، اما افزود اگر «نامه یا مستندات جدیدی» برسد، این تاریخ قابل‌تغییر خواهد بود.

تکرار یک پرونده آشنا

نام بیرانوند پیش از این نیز به یکی از جنجالی‌ترین نمونه‌های حمایت از تراکتور در دوران پزشکیان تبدیل شده بود. پس از فسخ قرارداد بیرانوند با پرسپولیس و انتقال او به تراکتور در تابستان ۱۴۰۳، کمیته تعیین وضعیت فدراسیون فوتبال فسخ قرارداد را غیرموجه تشخیص داد، اما محرومیت چهارماهه او را تعلیق کرد. این در حالی بود که پیش‌تر منابع ایندیپندنت فارسی از فشار مقام‌های دولتی برای جلوگیری از محرومیت بیرانوند و مجازات تراکتور خبر داده بودند.

شهرام دبیری، معاون وقت پارلمانی پزشکیان و از چهره‌های نزدیک به تراکتور، یکی از مقام‌هایی بود که نامش در ارتباط با این فشارها مطرح شد. منابع ایندیپندنت فارسی همچنین گفته بودند دبیری در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری، به دلیل ارتباط خانوادگی با پزشکیان، واسطه رسمی ارتباطات میان زنوزی و ستاد انتخاباتی پزشکیان بود.

سپس پرونده در کمیته استیناف ماه‌ها معطل ماند تا اینکه مهدی دادرس، عضو کمیته استیناف، سرانجام در اردیبهشت ۱۴۰۴ افشا کرد که رای پرونده صادر شده است، اما مقام‌های بالاتر فدراسیون فوتبال از اعلام آن جلوگیری کرده‌اند. این تعلل عملا باعث شد بیرانوند فصل را با تراکتور ادامه دهد و این تیم با حضور او به قهرمانی لیگ برتر برسد.

ماجرا زمانی پرسش‌برانگیزتر شد که محمدرضا زنوزی پیش از آن، مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، را تهدید کرده بود در صورت محرومیت بیرانوند افشاگری خواهد کرد.

از ستاد پزشکیان تا جلسات اقتصادی دولت

ارتباط دولت پزشکیان با تراکتور به پرونده‌های فوتبالی محدود نیست. طی دو سال گذشته از روابط نزدیک زنوزی با پزشکیان و حلقه اطراف رئیس دولت شواهد متعددی منتشر شده است.

رسانه‌های ایران پیش‌تر به دفعات درباره کمک‌های مالی هنگفت زنوزی به ستاد انتخاباتی پزشکیان، حضور او در جلسات رئیس‌جمهوری و ارتباط نزدیکش با برخی مقام‌های دولت چهاردهم نوشته‌اند. حتی حضور زنوزی در جلسات مهم پزشکیان با مدیران بانک مرکزی، با وجود سابقه پرونده‌های مالی و بازداشت چندماهه به دلیل اختلاس، هم خبرساز شد.

حمایت خانواده پزشکیان از تراکتور نیز پنهان نبوده است و حتی در یکی از مراسم تولد خانوادگی برای مسعود پزشکیان، اعضای خانواده‌ از کیکی با نماد باشگاه تراکتور رونمایی کردند. در نخستین ماه‌های دولت چهاردهم هم بازیکنان تراکتور با شعار «وفاق ملی»، شعار محوری دولت پزشکیان، به میدان می‌رفتند.

به این ترتیب، پرونده سربازی بیرانوند را به‌سختی می‌توان مستقل از اتفاق‌های دو سال اخیر دید. در پرونده فسخ قرارداد او، تراکتور از محرومیت نقل‌وانتقالاتی گریخت و محرومیت بیرانوند ابتدا تعلیق شد و سپس اعلام رای نهایی ماه‌ها به تعویق افتاد. اکنون نیز که مقررات خدمت سربازی مانع ادامه حضور او در تراکتور شده است، مدیران باشگاه آشکارا از تغییر قانون سخن می‌گویند و گزارش‌ها از دخالت دولت در رایزنی‌ها حکایت دارند.

تافته جدابافته

مسئله اصلی نه مطلوب یا نامطلوب بودن سربازی اجباری، بلکه اجرای برابر قانونی است که میلیون‌ها مرد ایرانی مشمول آن‌اند و بسیاری از ستاره‌های بزرگ فوتبال ایران، از علی دایی تا مهدی طارمی نیز در دوره فعالیت حرفه‌ای خود، به سربازی رفته‌اند، اما اکنون برای ادامه حضور یک دروازه‌بان در یک باشگاه خصوصی، نام وزارت علوم، فدراسیون فوتبال، کمیته ملی المپیک، سازمان نظام وظیفه، نیروهای مسلح و حتی دولت به میان آمده است.

این اتفاق در زمانی رخ می‌دهد که مردم ایران با مجموعه‌ای از بحران‌های اقتصادی و زیرساختی، از سقوط ارزش پول ملی، افزایش شدید قیمت کالاهای اساسی، فقر افسارگسیخته پس از دوران جنگ، تا کمبود بنزین و مشکلات تامین انرژی مواجه‌اند، اما بخشی از دستگاه دولت هم‌زمان، در حال رایزنی برای یافتن راهی است که بیرانوند مجبور به ترک تراکتور نشود.