شهروندان روسیه از ترس اینکه کرملین سپرده‌های [آن‌ها] را برای تامین مالی جنگ در اوکراین مصادره کند، در حال خارج کردن میلیاردها روبل از بانک‌های این کشورند.

تحلیلگران می‌گویند نگرانی ازاینکه کرملین ممکن است برای تامین هزینه‌های جنگ، پس‌اندازهای خصوصی را مصادره کند، موجی گسترده از هراس را به راه انداخته، به‌طوری که تنها طی دو هفته نخست ماه اوت، بیش از ۲۸۶.۴ میلیارد روبل (۲.۵ میلیارد پوند) از بانک‌های روسیه خارج شده است.

بر اساس داده‌های بانک مرکزی، گزارش شده که در ماه ژوئیه رقم خیره‌کننده ۵.۳ میلیارد پوند از بانک‌ها برداشت شده و این رقم علاوه بر ۳.۳۲ میلیارد پوند دیگری است که در ماه ژوئن برداشت شد.

تاراس اسکورتسوف، یکی از مدیران بانک دولتی اسبربانک (Sberbank)، هشدار داده که مجموع خروج سرمایه در سال جاری ممکن است دو برابر رقمی باشد که در ماه‌های نخست تهاجم روسیه در سال ۲۰۲۲ مشاهده شد.

هجوم مردم برای برداشت پول نقد، بانک‌هایی را که از پیش زیر بار انبوهی از وام‌های معوقه با بحران روبه‌رو بودند، با کمبود شدید نقدینگی مواجه کرده است؛ وام‌هایی که در نتیجه دستورهای کرملین برای اعطای آسان اعتبار به تامین‌کنندگان نظامی پرداخت شدند.

اسکورتسوف به واشنگتن‌پست گفت: «پهپادها در حال پروازند. همه‌چیز در حال سوختن است. اضطراب در حال افزایش است.»

«عقل سلیم مردم دارد به کار می‌افتد. آن‌ها احساس می‌کنند باید پول نقد را زیر بالش نگه دارند، نه در بانک‌هایی که ممکن است هرگز پولشان را پس ندهند.»

چنین هراسی محدود به سپرده‌گذاران عادی نیست. شرکت‌های بزرگ با شتاب در تلاش‌اند دارایی‌هایشان را از دسترس نهادهای ناظر دولتی دور نگه دارند و برای دسترسی به بازارهای جهانی، سرمایه را از طریق حساب‌های کارگزاری در قزاقستان، قرقیزستان و ارمنستان منتقل می‌کنند.

این خروج سرمایه مستقیما به منابع مالی دولت آسیب زده است. کمبود نقدینگی بانک‌ها وزارت دارایی را مجبور کرده حراج‌های مهم اوراق قرضه را لغو کند؛ حراج‌هایی که قرار بود کسری بودجه‌ای را پوشش دهند که از ۷۶ میلیارد دلار فراتر رفته است.

کریگ کندی، پژوهشگر دانشگاه هاروارد، به واشنگتن‌پست گفت: «اگر کشوری قدرت‌ بزرگی باشد، نباید در میانه جنگ بارها در فروش اوراق قرضه دولتی خود با شکست روبه‌رو شود.». او این ناکامی را نشانه‌ای آشکار از «گسترش امپراتوری فراتر از توان [اقتصادی] آن» توصیف کرد.

این نگرانی‌ها با کارزار پهپادی بی‌وقفه اوکراین علیه زیرساخت‌های نفتی روسیه تشدید شده است؛ حملاتی که بیش از ۳۰ درصد از ظرفیت پالایش این کشور را از کار انداخته و بحرانی آشفته‌ در تامین سوخت داخلی به راه انداخته است.

در این بین، مصادره دارایی‌های افراد سرشناس، نخبگان را متقاعد کرده است که هیچ‌کس در امان نیست.

دولت به‌تازگی ۵.۶ میلیارد پوند از دارایی‌های وادیم موشکوویچ، سرمایه‌دار بخش کشاورزی، را مصادره کرده است. این مبلغ، افزون بر بیش از ۳۶ میلیارد پوند دارایی خصوصی دیگری است که طی یک سال گذشته مصادره شد.

یکی از نزدیکان یک میلیاردر روس گفت: «اگر دولت به پول نقد نیاز داشته باشد، پوتین خیلی راحت دارایی‌ها را تصاحب می‌کند. برایش مهم نیست و فکر می‌کنم اوضاع به همین سمت می‌رود.»

فشار مالی اکنون مقام‌های دولتی را نیز تحت فشار قرار داده است. اوایل این هفته، آندری کلپاچ، اقتصاددان ارشد بانک دولتی «وی‌ئی‌بی» (VEB)، پس از آنکه هشدار داد روسیه در یک جنگ فرسایشی طولانی علیه اوکراین تحت حمایت غرب «نمی‌تواند پیروز شود»، به‌طور ناگهانی برکنار شد.

کلپاچ گفت: «ما در این توهم به سر می‌بریم که همه‌چیز [در اوکراین] فرو خواهد پاشید. این اتفاق نیفتاده و نخواهد افتاد. در همین حال، هزینه‌هایی که متحمل می‌شویم در حال افزایش است.»

به نظر می‌رسد سخنان این اقتصاددان سابق درست از آب درآمده باشد. کسری بودجه روبه‌افزایش، سقوط فروش اوراق قرضه و خروج بی‌سابقه سرمایه، هزینه مالی عظیم این جنگ را آشکار کرده است.

پیامی که از درون حاکمیت روسیه به کرملین می‌رسد روشن است: روسیه توان ادامه افزایش هزینه‌های نظامی خود را ندارد.

سرگئی سوبیانین، شهردار قدرتمند مسکو، در یک اظهارنظر غیرمعمول، علیه برداشت از بخش غیرنظامی برای تامین هزینه‌های جنگ هشدار علنی و شدیدی صادر کرد.

سوبیانین هشدار داد: «نابود کردن اقتصاد غیرنظامی نابود کردن خود کشور است.»