لیگ برتر پشت درهای بسته؛ هراس از شعارها در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی

در سراسر جهان ورزشگاه‌ها محلی برای تخلیه هیجان و بخشی از حیات اجتماعی‌اند، اما در ایران فوتبال طی سال‌های اخیر به مسئله‌ای امنیتی تبدیل شده است

در حالی که سازمان لیگ فوتبال ایران اعلام کرده فصل جدید لیگ برتر دو هفته دیگر آغاز می‌شود، اظهارات مقام‌های باشگاه استقلال، مجریان صداوسیما و چهره‌های فوتبال نشان می‌دهد که تا زمانی نامعلوم، این مسابقات قرار نیست با حضور تماشاگر برگزار شود؛ تصمیمی که بسیاری آن را ادامه رویکرد امنیتی جمهوری اسلامی ایران پس از اعتراضات ملی دی‌ماه ۱۴۰۴ و هراس از تبدیل شدن ورزشگاه‌ها به محلی برای سر دادن شعارهای سیاسی علیه حکومت و در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی می‌دانند.

در تازه‌ترین واکنش‌ها، پیمان یوسفی، مجری صداوسیما، صبح جمعه ۹ مرداد با کنایه به امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال ایران، گفت: «زمین و تماشاگر که ندارید، خب لیگ را پلی‌استیشنی برگزار کنید.»

پیش از آن نیز علی تاجرنیا، رئیس هیأت‌مدیره باشگاه استقلال، این تصمیم را علنی کرد و گفت برگزاری مسابقات بدون تماشاگر «پیام خوبی نیست» و در حالی که ایران خواهان بازگشت حق میزبانی در رقابت‌های آسیایی است، چنین تصمیمی این پیام را منتقل می‌کند که شرایط کشور برای برگزاری مسابقات عادی فراهم نیست.

حمید استیلی، بازیکن پیشین پرسپولیس و تیم ملی، هم با تاکید بر اینکه «فوتبال بدون تماشاگر روح ندارد»، ابراز امیدواری کرد مسابقات با حضور هواداران برگزار شود.

مهدی فنونی‌زاده نیز از سازمان لیگ خواست دست‌کم به بخشی از هواداران اجازه داده شود وارد ورزشگاه‌ها شوند.

این تصمیم در حالی گرفته شد که از آخرین حضور تماشاگران در ورزشگاه‌های ایران هفت ماه می‌گذرد. پس از اعتراض‌های ملی دی‌ماه ۱۴۰۴، مسابقات لیگ برتر به دستور مقام‌های امنیتی بدون حضور تماشاگر برگزار شد و اندکی بعد با آغاز جنگ ۴۰ روزه، لیگ نیمه‌کاره هم تعطیل شد. اکنون نیز با وجود پایان جنگ، نشانه‌ها حاکی از آن است که جمهوری اسلامی ایران همچنان حاضر نیست در ورزشگاه‌ها را به روی هواداران باز کند.

این نخستین بار نیست که فوتبال ایران قربانی نگرانی‌های امنیتی می‌شود. پس از آغاز خیزش سراسری «زن، زندگی، آزادی» در پاییز ۱۴۰۱ نیز بیشتر مسابقات لیگ برتر ماه‌ها بدون تماشاگر برگزار شدند. در آن مقطع، در معدود مسابقاتی که هواداران اجازه حضور یافتند، شعارهای گسترده‌ای علیه جمهوری اسلامی ایران، نیروهای سرکوبگر و در حمایت از خاندان پهلوی از روی سکوهای ورزشگاه آزادی شنیده شد که به باور بسیاری از ناظران، نگاه امنیتی حکومت به فوتبال را تشدید کرد.

نمونه آشکار این سیاست در شهریور ۱۴۰۲ رخ داد. زمانی که مسابقه دوستانه تیم ملی ایران و آنگولا، تنها چند روز مانده به سالگرد کشته شدن مهسا امینی، به بهانه «آماده نبودن ورزشگاه آزادی» بدون حضور تماشاگر برگزار شد. این در حالی بود که تنها چند روز قبل از آن، مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، اعلام کرده بود ورزشگاه آزادی با ظرفیت ۵۰ هزار نفر آماده میزبانی مسابقات است.

همان زمان بسیاری از رسانه‌ها و کارشناسان معتقد بودند تصمیم نهایی را نه مدیران فوتبال، بلکه شورای تامین امنیت تهران اتحاذ کرده و هدف آن هم جلوگیری از شکل‌گیری شعارهای اعتراضی بوده است.

اکنون نیز هم‌زمان با تصمیم برای آغاز دوباره لیگ بدون تماشاگر، پروژه بازسازی ورزشگاه آزادی همچنان به یکی از مبهم‌ترین طرح‌های عمرانی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.

روند بازسازی ورزشگاه آزادی که در دوره محمدرضاشاه پهلوی با نام آریامهر تنها در ۱۷ ماه ساخته شد، از اردیبهشت ۱۴۰۰ آغاز شده، اما با گذشت بیش از پنج سال هنوز به پایان نرسیده است. مسئولان در ماه‌های گذشته بارها افتتاح آزادی را وعده دادند، اما به‌تازگی حتی چمن ورزشگاه نیز جمع‌ شده و خبرگزاری فارس گزارش داده است که این ورزشگاه تا نیم‌فصل، در دسترس نخواهد بود.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

گزارش‌هایی از درون وزارت ورزش  و برخی اظهارات مجریان صداوسیما در سال گذشته هم گمانه‌زنی‌ها را درباره سیاسی بودن طولانی شدن پروژه بازسازی آزادی تقویت می‌کند. آن زمان، مجری شبکه ۲ صداوسیما پرسید چرا خبرنگاران اجازه بازدید از روند بازسازی را ندارند و چرا پروژه‌ای که زمانی با سه شیفت کاری پیش می‌رفت، ناگهان متوقف شده است؟ هم‌زمان کاپیتان‌های پرسپولیس نیز بارها از این پروژه بی‌پایان انتقاد کردند و پرسیدند چرا با وجود صرف میلیاردها تومان از بیت‌المال، ورزشگاه همچنان آماده نمی‌شود.

در همان مقطع، گزارش‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی نیز نشان می‌داد نگرانی اصلی مقام‌های امنیتی، نه وضعیت فنی ورزشگاه، بلکه احتمال تجمع ۸۰ تا ۹۰ هزار نفری معترضان و سر دادن شعارهایی علیه جمهوری اسلامی ایران و در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی است؛ موضوعی که با ادامه اعتراض‌های ملی دی‌ماه ۱۴۰۴ و سپس جنگ، اکنون بیش از گذشته در تصمیم‌های مدیران امنیتی جمهوری اسلامی ایران اثر گذاشته است.

اکنون اگرچه سازمان لیگ برنامه سه هفته نخست فصل جدید را منتشر کرده، محل برگزاری مسابقات خانگی استقلال و پرسپولیس مشخص نشده است. سخنگوی باشگاه پرسپولیس نیز اعلام کرده در صورت برگزاری مسابقات بدون حضور تماشاگر، این تیم در ورزشگاه پاس قوامین (دستگردی) میزبان خواهد بود و تنها در صورت حضور هواداران به ورزشگاه شهدای شهر قدس (قلعه‌حسن‌خان) خواهد رفت. این اظهارات نشان می‌دهد حتی باشگاه‌ها نیز تصمیم امنیتی برای بدون تماشاگر برگزار شدن مسابقات را پذیرفته‌اند.

در روزهای اخیر ده‌ها پیام از طرف مخاطبان ایندیپندنت فارسی درباره این تصمیم ارسال شده است. یکی از هواداران استقلال نوشته: «اگر مشکل فقط ورزشگاه است، چرا هر بار که اعتراض‌ها اوج می‌گیرد، ناگهان فوتبال بدون تماشاگر می‌شود؟» مخاطب دیگری از اصفهان نیز نوشت: «حکومت از استادیومی که روزی محل تشویق فوتبال بود، حالا بیشتر از هر تجمع دیگری می‌ترسد.»

در بسیاری از کشورهای جهان، ورزشگاه‌ها بخشی از زندگی اجتماعی شهر و محلی برای تخلیه هیجان، همبستگی و حتی بیان مسالمت‌آمیز اعتراض‌های مدنی به شمار می‌روند، اما در ایران، طی سال‌های اخیر فوتبال بیش از آنکه یک رویداد ورزشی باشد، به مسئله‌ای امنیتی تبدیل شده است.

مرور تصمیم‌های مشابه پس از خیزش ۱۴۰۱، اعتراض‌های ملی دی‌ماه ۱۴۰۴ و اکنون آغاز فصل جدید لیگ برتر، این تصور را تقویت کرده است که هر زمان احتمال شنیده شدن شعارهای سیاسی از روی سکوها وجود داشته باشد، نخستین واکنش جمهوری اسلامی ایران نه پاسخ به مطالبات جامعه، بلکه خالی کردن ورزشگاه‌ها از تماشاگران خواهد بود.

بیشتر از فوتبال