پولتیکو با اشاره به اینکه در بحبوحه تشدید تنشها، متحدان آمریکا از دخالت در جنگ ایران عقب میکشند، مینویسد: شرکای سنتی واشنگتن تا زمانی که تضمینهایی درباره آتشبس پایدار یا وعدههای دیگر دریافت نکنند، از هرگونه حمایت مستقیم محتاط هستند.
در حالی که دولت ترامپ استدلال میکند کمک متحدان برای پایان دادن به جنگی که بهسرعت از کنترل خارج میشود ضروری است، بسیاری از متحدان آمریکا ترجیح میدهند فعلا منتظر بمانند و روند جنگ ایران را دنبال کنند.
در روزهای اخیر، تهران به اردن، مصر و کویت حمله کرده است. حوثیهای مورد حمایت حکومت ایران در یمن نیز موشکهایی به سوی عربستان سعودی شلیک کردهاند. آمریکا در واکنش، دهها هدف سپاه پاسداران در ایران را هدف قرار داده است. این تحولات بازارها را نگران کرده و احتمال گسترش درگیری منطقهای را افزایش داده است؛ این درگیری که میتواند صادرات نفت و گاز را کاهش دهد و اقتصاد جهانی را به خطر بیندازد.
دیپلماتهای اروپایی و آسیایی به پولتیکو گفتند کشورهایشان حاضر نیستند تا زمانی که واشنگتن و تهران بر سر توقف حملات متقابل به توافق نرسیدهاند، امنیت شهروندان خود را به خطر بیندازند.
این وضعیت نشاندهنده اهرم فشاری است که بسیاری از متحدان آمریکا در شرایط کنونی جنگ احساس میکنند؛ زمانی که به نظر میرسد واشنگتن گزینههای محدودی برای مهار درگیری یا بازگشایی تنگه هرمز برای انتقال نفت دارد. کشورها تلاش میکنند از کشیده شدن به جنگ جلوگیری کنند یا در صورت ورود، این کار را بر اساس شرایط خود انجام دهند.
یک دیپلمات آسیایی به پولتیکو گفت: «انتظار داریم هر لحظه درخواستی از سوی آمریکا درباره اقدامات مشترک احتمالی در خلیج فارس دریافت کنیم.»
او افزود که افزایش قیمت نفت و گاز بر نحوه پاسخ کشورش به چنین درخواستی تأثیر خواهد گذاشت. این مقام، مانند دیگر افرادی که در این گزارش صحبت کردهاند، به دلیل حساسیت موضوع خواست نامش فاش نشود. او گفت هرگونه اعزام نیروهای نظامی یا تجهیزات غیرنظامی به منطقه نیازمند «آتشبس و تأیید آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز» است.
ائتلاف چندکشوری که ماه گذشته به رهبری فرانسه و بریتانیا شکل گرفت نیز هرگونه اقدام مشابه را مشروط به برقراری آتشبس تأییدشده میان واشنگتن و تهران کرده است.
یک دیپلمات اروپایی در واشنگتن گفت: «با توجه به این شرایط، تصمیم برای درگیری بیشتر برای من غافلگیرکننده خواهد بود.»
برخی کشورها نیز خواستههای مشخصتری دارند.
یک مقام اروپای شرقی گفت: «ما یک مجوز گسترده پارلمانی برای مشارکت کموبیش در هر عملیات مربوط به هرمز که آمریکا درخواست کند، تصویب کردهایم؛ البته با توجه به تواناییهای خودمان. ما همیشه ایران را متحد آشکار روسیه در جنگ تجاوزکارانه علیه اوکراین میدانستیم و خوشحالیم که آمریکا هم اکنون این موضوع را درک کرده است.»
اما این مقام افزود که حمایت کشورش هزینهای برای واشنگتن خواهد داشت: «ما خواهان حضور نیروهای آمریکایی بیشتر در کشورهای بالتیک هستیم؛ بهترین تیپ به جای گردان، یا دستکم گردانهای بیشتر و با حضور دائمیتر.»
اوکراین نیز تأکید کرده پیشنهادش برای ارائه سامانههای رهگیری پهپاد به آمریکا و کشورهای خلیج فارس همچنان پابرجاست؛ بهویژه اگر کییف در مقابل تسلیحات دریافت کند.
یک مقام اوکراینی گفت: «ما آماده حمایت از کسانی هستیم که از ما حمایت میکنند. اوکراین تجربه گسترده، فناوریهای مدرن و تخصص لازم برای ساخت سامانههای مقابله با پهپاد را دارد. هم آمریکا و هم شرکای ما در خاورمیانه به همکاری با اوکراین علاقهمندند و این همکاری متقابل است.»
کاخ سفید درباره اینکه آیا متحدان برای کمک به آمریکا در مهار گسترش درگیری در خاورمیانه وارد عمل شدهاند یا نه، اظهارنظر نکرد. در عوض در بیانیهای گفت: «بیپروایی ایران با اقدامات تروریستی این کشور علیه همسایگانش کاملا آشکار است و در نتیجه، ایران بیش از هر زمان دیگری منزوی شده است.»
درگیری ایران، شکافها میان متحدان و شرکای قدیمی آمریکا را که هنوز از سیاستهای دولت ترامپ در حوزه سیاست خارجی و تجارت، از جمله تعرفههای سنگین، تهدید به حمله به گرینلند و تلاش برای تبدیل کانادا به ایالت پنجاهویکم آمریکا ناراضیاند، عمیقتر کرده است.
تنها حوزهای که متحدان اروپایی بیشترین آمادگی را برای کمک در آن دارند، مینروبی و ارائه کمکهای امنیتی در تنگه هرمز است؛ اما بریتانیا و فرانسه و دیگر کشورها به واشنگتن اعلام کردهاند تا زمانی که آتشبسی محکم و عملی میان آمریکا و ایران برقرار نشود، ناو جنگی اعزام نخواهند کرد.
برخی کشورهای دیگر نیز تلاش میکنند با پایین نگه داشتن حضور خود، از خشم ترامپ دور بمانند؛ هرچند از ادامه جنگ خسته شدهاند و نگران تأخیر بیشتر در فروش تسلیحات آمریکایی هستند.
جوئل لیناینمکی، مقام پیشین وزارت خارجه فنلاند، گفت: «احساس اصلی در اروپا، خستگی از روند فرسایشی این جنگ است. هر بار که توقفی در درگیریها ایجاد میشود، ناگزیر دور دیگری از تشدید تنش از سوی یکی از طرفین آغاز میشود. در این مرحله، رهبران اروپایی تلاش میکنند از دید ترامپ دور بمانند تا از درخواستهای جدید برای دخالت اروپاییها جلوگیری کنند.»
برخی کشورها همچنین نگران هستند که بیش از حد نزدیک به آمریکا دیده شوند.
یک دیپلمات آسیایی گفت: «کشورهای جنوب شرق آسیا که در طول جنگ روابط خود را با ایران حفظ کردهاند و اجازه دادهاند صادرات نفت ادامه پیدا کند، تمایلی ندارند در اقداماتی شرکت کنند که ممکن است بهعنوان همراهی با کارزار نظامی آمریکا علیه ایران تلقی شود.»
تهران با مالزی و تایلند توافقهایی برای عبور محمولههای نفتی از تنگه هرمز امضا کرده است تا تأثیرات اقتصادی جنگ بر این کشورها کاهش یابد.
اقداماتی که متحدان برای مقابله با خطر بسته شدن مسیرهای دریایی به آن پیوستهاند، مستقل از تلاشهای آمریکا انجام میشود.
فرانسه و بریتانیا در ماه مه حدود ۴۰ کشور را برای پیوستن به یک مأموریت نظامی چندملیتی با هدف تضمین عبور امن کشتیها از تنگه هرمز پس از آتشبس گرد هم آوردند. ناوهای کشورهای مشارکتکننده، از جمله بریتانیا، آلمان و ایتالیا، در دریای عمان مستقر هستند و منتظر پایان درگیریهای فعالاند.
وزارت خارجه عربستان سعودی روز پنجشنبه اعلام کرد این کشور ائتلافی «چندملیتی برای دفاع دریایی» با مشارکت ۱۴ کشور مسلمان، از جمله پاکستان، ترکیه و جیبوتی، تشکیل داده است.
این گروه به رهبری عربستان سعودی منابع خود را برای مقابله با تهدیدهای علیه تجارت جهانی و «حفاظت از مسیرهای دریایی بینالمللی» در دریای سرخ، خلیج عدن و تنگه بابالمندب به کار خواهد گرفت. در این نشست دهها کشور دیگر نیز حضور داشتند و حمایت خود را از این طرح اعلام کردند و ممکن است به آن بپیوندند.
وزارت خارجه آمریکا و نمایندگیهای دیپلماتیک اتحادیه اروپا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، کانادا و استرالیا هنوز به درخواستها برای اظهارنظر درباره احتمال پیوستن به این گروه پاسخ ندادهاند.
