دونالد ترامپ اعلام کرده است آمریکا و ایران به توافقی نزدیک شده‌اند که طبق آن، یک یادداشت تفاهم میان دو کشور امضا خواهد شد. به گزارش اکسیوس به نقل از دیپلمات یکی از کشورهای میانجی و یک مقام آمریکایی، این توافق بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون دریافت عوارض و همچنین کاهش تحریم‌های ایران بر اساس میزان پایبندی تهران به تعهداتش را شامل می‌شود. 

علاوه بر این، آتش‌بس میان طرفین به‌مدت ۶۰ روز تمدید می‌‌شود، که لبنان را نیز در بر می‌گیرد، و قرار است در این مدت مذاکرات هسته‌ای نیز ادامه پیدا کند.

در متن یادداشت تفاهم، چارچوبی برای رسیدگی به موضوع ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران در نظر گرفته شده، است اما هرگونه اقدام عملی درباره برنامه هسته‌ای ایران منوط به دستیابی به توافقی دوم و مفصل‌تر خواهد بود. به گفته یک دیپلمات‌ مطلع، آمریکا و ایران بر سر متن توافق به تفاهم رسیده‌اند، اما هنوز نیاز به تایید نهایی وجود دارد.

بر اساس گزارش‌ها، مقام‌های عالی‌رتبه جمهوری اسلامی متن توافق را تایید کرده‌اند، اما احتمالا هنوز به تایید نهایی مجتبی خامنه‌ای نرسیده است. ترامپ گفته است انتظار دارد مراسم امضای توافق آخر هفته برگزار شود، اما سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد تهران هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است.

در روزهای گذشته، کاخ سفید چندین بار تصور کرده بود توافق نزدیک است، اما مذاکرات به نتیجه نرسیده بود. با این حال، میانجی‌ها این بار به تثبیت متن توافق خوش‌بین‌اند. هم‌زمان، چهار فروند هواپیمای سی-۱۷ نیروی هوایی آمریکا تجهیزات لازم برای سفر احتمالی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، به ژنو را منتقل کرده‌اند.

بنا بر گزارش‌ها، توافق اولیه چهارشنبه شب و پس از ساعت‌ها مذاکره میان علی الثوادی، میانجی قطری، و عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، حاصل شده است. در جریان مذاکره، الثوادی چندین بار تلفنی با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ترامپ، گفتگو کرده است.

اعلام ناگهانی نهایی شدن توافق از سوی ترامپ نخست‌وزیر اسرائیل را غافلگیر کرد. گزارش‌ها حاکی از آن است که بنیامین نتانیاهو در روزهای اخیر تلاش می‌کرد از طریق متحدان نزدیک به دولت ترامپ اطلاعات بیشتری درباره روند مذاکرات به دست آورد.

بر اساس مفاد توافق، ایران متعهد می‌شود هرگز به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای نرود و اختلاف‌های مربوط به اورانیوم غنی‌شده را حل‌وفصل کند. به گفته یک مقام‌ آمریکایی، ترامپ با گزینه رقیق‌سازی اورانیوم با غلظت بالا در داخل ایران و تحت نظارت بازرسان سازمان ملل موافقت کرده است.

یادداشت تفاهم همچنین خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز و بازگشت حجم حمل‌ونقل دریایی به سطح پیش از جنگ ظرف ۳۰ روز است. در مقابل، آمریکا نیز محاصره دریایی اعمال‌شده را رفع خواهد کرد. مقام‌های آمریکایی پیش‌تر گفته بودند پس از بازگشایی تنگه، ایران به‌مدت ۶۰ روز از معافیت‌های تحریمی موقت برای فروش نفت برخوردار می‌شود. کاهش بیشتر تحریم‌ها نیز به میزان پایبندی ایران به توافق اولیه و حسن نیت در مذاکرات بعدی وابسته خواهد بود.

در عین حال، هنوز مشخص نیست تکلیف میلیاردها دلار دارایی بلوکه‌شده ایران در خارج از کشور چه خواهد شد. جمهوری اسلامی خواستار دریافت بخشی از این پول بلافاصله پس از امضای توافق است، اما آمریکا گفته است آزادسازی دارایی‌ها به‌صورت مرحله‌ای و بر اساس پایبندی ایران انجام می‌شود. در روزهای اخیر، آمریکا، جمهوری اسلامی و قطر درباره سازوکاری گفتگو کرده‌اند که به ایران اجازه می‌دهد بخشی از دارایی‌های مسدودشده در قطر را برای خرید کالاهای بشردوستانه استفاده کند.

در صورت نهایی شدن، این توافق که با میانجی‌گری مشترک قطر و پاکستان انجام شده، «توافق اسلام‌آباد» نام خواهد گرفت.