با گذشت ۲۱ روز از پایان درگیریهای نظامی جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، تازهترین بررسی میدانی ایندیپندنت فارسی از بازار تهران نشان میدهد فشار اقتصادی بر خانوادههای ایرانی نهتنها کاهش نیافته، بلکه به سطحی بیسابقه رسیده است. به حدی که بخش عمدهای از مردم آن را «غیرقابل تحمل» و «انفجاری» توصیف میکنند.
شهروندــخبرنگاران ایندیپندنت فارسی روز سهشنبه ۸ اردیبهشت با مراجعه به فروشگاههای زنجیرهای شهروند و رفاه و همچنین میدانهای میوه و ترهبار در تهران، از قیمت کالاهای اساسی در مراکزی که معمولا ارزانتر از سایر فروشگاهها محسوب میشوند، فهرستی تهیه کردند که نشان میدهد حتی تهیه ابتداییترین اقلام خوراکی نیز برای بخش بزرگی از جامعه، عملا از دسترس خارج شده است.
این افزایش شدید قیمتها در حالی رخ میدهد که حداقل حقوق کارگران و کارمندان در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۶ میلیون تومان تعیین شده است و حتی کارگران باسابقه نیز در بهترین حالت، حدود ۲۲ میلیون تومان حقوق دریافت میکنند؛ رقمی که با در نظر گرفتن هزینه اجاره مسکن، درمان، پوشاک و آموزش، عملا جایی برای تامین حداقلهای خوراک باقی نمیگذارد.
افزایش سرسامآور قیمت گوشت و سایر محصولات پروتئینی
بررسی تصاویر دریافتی از قیمت گوشت نشان میدهد این کالا به یکی از لوکسترین اقلام در سبد خانوار تبدیل شده است. بر این اساس، بهای یک کیلو گوشت گوسفندی گرم یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و قیمت راسته بدون استخوان به یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسیده است. ران گوسفند نیز کیلویی یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان فروخته میشود.
در همین حال، گوشت گوساله گرم کیلویی یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و گوشت چرخکرده گوساله حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارد. حتی اقلامی که پیشتر ارزانتر محسوب میشدند، مانند مرغ، اکنون به حداقل کیلویی ۳۳۰ تا ۳۵۰ هزار تومان رسیدهاند.
در بخش گوشتهای یخزده نیز وضعیت تفاوت چندانی ندارد. ران گوسفندی یخزده یک میلیون و ۲۱۲ هزار تومان و گردن گوسفندی یخزده یک میلیون و ۹۶ هزار تومان قیمت دارند. بهای قلوه گاو نیز به ۸۷۳ هزار تومان رسیده است.
این ارقام نشان میدهد گوشت برای بسیاری از خانوادهها به کالایی نایاب تبدیل و عملا از سبد غذایی حذف شده است. این در حالی است که تا پیش از افزایش چشمگیر قیمتها در سالیان اخیر، نیز آمار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نشان میداد سرانه مصرف انواع گوشت در ایران از میانه دهه ۲۰۱۰ تا سال ۲۰۲۳، حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است.
سفرههایی بدون ماست و پنیر
در بخش لبنیات، نیز افزایش قیمتها بهگونهای است که حتی اقلام پایه مانند شیر و ماست نیز در حال تبدیل شدن به کالاهای دستنیافتنیاند. در تصاویر دریافتی از شهروندــخبرنگار ایندیپندنت فارسی دیده میشود که شیر پرچرب یک لیتری ۱۳۲ هزار تومان قیمت دارد و بهای ماست پرچرب دو کیلویی به ۲۰۲ هزار تومان رسیده است.
ماست پروبیوتیک هم ۱۸۳ هزار تومان و نوع کفیر آن در بسته ۱۴۰۰ گرمی، ۳۶۸ هزار تومان قیمتگذاری شده است. قیمت پنیر نیز به میزان قابلتوجهی افزایش یافته است، به طوری که پنیر پگاه ۸۰۰ گرمی ۵۵۰ هزار تومان و پنیر لیقوان ۷۰۰ گرمی یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان فروخته میشود.
قیمت کره ۲۵۰ گرمی هم ۱۸۳ هزار تومان، خامه صبحانه ۲۰۰ گرمی، ۸۶ هزار تومان و پنیر پیتزای منجمد ۵۰۰ گرمی ۵۲۵ هزار تومان شده و کشک گوسفندی هم کیلویی ۹۹۰ هزار تومان است. این قیمتها باعث شدهاند بسیاری از خانوادهها مصرف لبنیات را به حداقل برسانند؛ موضوعی که میتواند در بلندمدت، تبعات جدی برای سلامت عمومی جامعه داشته باشد.
این در حالی است که علی احسان ظفری، رئیس اتحادیه فراوردههای لبنی ایران، در ابتدای زمستان گذشته و پیش از آغاز موجد جدید گرانیها، به روزنامه همشهری گفته بود سرانه مصرف لبنیات ایران از ۵۰ کیلو هم پایینتر آمده، در حالی که در سال ۱۳۸۹ این سرانه ۱۳۰ کیلوگرم بود. «با افزایش شدید قیمت لبنیات، دهکهای یک تا پنج جامعه، یعنی حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون نفر از جامعه دیگر قدرت خرید هیچ نوع لبنیات را ندارند.»
استاندارد سرانه جهانی مصرف لبنیات ۱۸۰ کیلوگرم در سال است.
افزایش بیسابقه قیمت حبوبات و اقلام پایه
در بخش حبوبات و اقلام پایه نیز وضعیت نگرانکننده است. هر بسته ۹۰۰ گرمی نخود ۳۹۰ هزار تومان قیمت دارد و بهای عدس به ۲۴۱ هزار تومان رسیده است. لوبیا چیتی فلهای نیز ۴۷۰ هزار تومان و لوبیا سفید و قرمز، هرکدام ۳۶۰ هزار تومان فروخته میشوند.
برنج هم که غذای اصلی بسیاری از خانوارهای ایرانی است، بازهم با افزایش قیمت مواجه شده، به طوری که قیمت برنج طارم فریدونکنار به کیلویی ۵۰۵ هزار تومان و برنج شیرودی به ۴۳۸ هزار تومان رسیده است. حتی برنج هندی و پاکستانی وارداتی که معمولا بیکیفیتترین و ارزانترین گزینه محسوب میشوند، کیلویی ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان شدهاند.
ماکارونی، یکی از غذاهای ارزان، در سادهترین و بیکیفیتترین مارکها، ۵۲ هزار تومان برای یک بسته ۵۰۰ گرمی قیمتگذاری شده و مارکهای باکیفیت آن بیش از ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد. رب گوجهفرنگی ۷۰۰ گرمی نیز به ۱۱۰ هزار تومان رسیده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
قفسههای خالی روغن و قیمتهای نجومی
یکی از نکات قابلتوجه در این بررسی، کمبود شدید روغن، حتی در فروشگاههای دولتی رفاه و شهروند است. تصاویر دریافتی نشان میدهد قفسه روغنها در برخی فروشگاهها کاملا خالی است. در عین حال، قیمتها نیز به شکل بیسابقهای افزایش یافتهاند و روغن نیمهجامد پنج کیلویی دو میلیون و ۳۴۰ هزار تومان و روغن سرخکردنی ۸۰۰ گرمی ۳۲۹ هزار تومان قیمت دارند. یک روغن دو لیتری با مارک ناشناخته ۵۶۴ هزار تومان است و بهای روغن دو لیتری مارک طبیعت به دو میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.
قیمت تخممرغ نیز که یکی از منابع اصلی پروتئین برای خانوارهای کمدرآمد است، به شانهای ۵۶۰ هزار رسیده و دانهای ۱۹ هزار تومان شده است.
میوه هم از سبد خانوار خارج شد
در بخش میوه و خشکبار نیز قیمتها بهگونهای است که مصرف این اقلام را برای بسیاری از خانوادهها بهشدت محدود میکند. موز کیلویی ۶۴۲ هزار تومان و گلابی ۵۶۹ هزار تومان قیمت دارند. پرتقال کوهی ۳۴۰ هزار تومان، نارنگی ۳۱۰ هزار تومان و هندوانه کیلویی ۲۸۰ هزار تومان فروخته میشود.
سیب در میدان ترهبار تهران کیلویی ۱۳۰ هزار تومان و کیوی ۲۰۰ هزار تومان است. لیمو شیرین هم کیلویی ۲۱۰ هزار تومان است و قیمت لیمو امانی برای پختوپز در بسته ۲۰۰ گرمی به ۶۲۰ هزار تومان رسیده است.
در بخش تنقلات نیز تخمه آفتابگردان کیلویی ۸۷۰ هزار تومان قیمتگذاری شده و هر بطری نوشابه خانواده هم ۱۱۰ هزار تومان است؛ ارقامی که نشان میدهد حتی سادهترین خوراکیها نیز از دسترس بسیاری از خانوادهها خارج شدهاند.
فروپاشی معیشت خانوارها
این مجموعه قیمتها در حالی ثبت شدند که هزینههای دیگر مانند اجاره مسکن، درمان، پوشاک، حملونقل و آموزش نیز همزمان افزایش یافتهاند. در چنین شرایطی، بسیاری از خانوادههای حقوقبگیر عملا با کسری شدید مواجهاند و بخش بزرگی از جامعه ایران در شرایط فعلی، به زیر خط فقر مطلق سقوط کرده است.
برخی مخاطبان در گفتگو با ایندیپندنت فارسی تاکید میکنند که دیگر توان تامین سه وعده غذایی کامل در روز را ندارند و بسیاری از اقلام مانند گوشت، لبنیات و حتی میوه بهطور کامل از سفرهشان حذف شده است. به گفته آنها، افزایش قیمتها دیگر تدریجی نیست، بلکه «هر روز و حتی هر ساعت» رخ میدهد و هیچ چشماندازی برای ثبات بازار وجود ندارد.
اقتصادی بدون تابآوری
آنچه از این بررسی میدانی برمیآید، نه صرفا افزایش قیمتها، بلکه فروپاشی تدریجی قدرت خرید و از بین رفتن حداقلهای معیشتی برای بخش بزرگی از جامعه است. در شرایطی که درآمد حقوقبگیران در سال جدید حتی به اندازه نصف نرخ تورم هم افزایش نیافته، افزایش نجومی قیمتها باعث شده است شکاف میان درآمد و هزینه به شکل بیسابقهای افزایش یابد. به این ترتیب، اقتصاد خانوارهای ایرانی در وضعیتی قرار گرفته که بسیاری آن را «نقطه بیبازگشت» توصیف میکنند.
بانک مرکزی ایران روز سهشنبه ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ در تازهترین گزارش خود اعلام کرد که تورم نقطهبهنقطه کالاها در فروردینماه، بدون احتساب خدمات، به نرخ بیسابقه ۹۵.۷ درصد رسیده است؛ عددی که بهوضوح نشان میدهد فشار اصلی سیاستهای جنگطلبانه نظام جمهوری اسلامی بر معیشت روزمره خانوارها وارد شده است.
