پس از خروج آمریکا و متحدانش در ائتلاف بینالمللی ضدتروریسم از افغانستان در سال ۲۰۲۱ و مطرح شدن اتهام ارتکاب جنایات جنگی و کشتار غیرنظامیان افغان علیه برخی سربازان این کشورها، بن رابرتزــاسمیت شناختهشدهترین چهره نظامی است که به اتهام ارتکاب جنایت جنگی در زمان ماموریتش در افغانستان، بازداشت و زندانی شده است.
بن رابرتزــاسمیت، پرافتخارترین سرباز استرالیا، که از او با عناوین مختلف از جمله «اسطوره آنزاک» یاد میشود که یادآور قهرمانی و دلاوری سربازان استرالیا و نیوزیلند در جنگ جهانی اول است، پس از تحقیقات گسترده دولت استرالیا، روز سهشنبه و در حالی که با پرواز از بریزبن به سیدنی بازمیگشت، در فرودگاه بازداشت شد.
این سرباز استرالیایی که بابت خدمت در صفوف نیروهای هوایی ویژه استرالیا از برخی مقامها، از جمله از ملکه الیزابت، مدال گرفته بود، به پنج مورد قتل غیرنظامیان در جریان ماموریتش در استان/ولایت ارزگان در جنوب افغانستان متهم است.
بن رابرتزــاسمیت که اکنون در رسانههای استرالیا بهعنوان یک «اسطوره شکستخورده» از او یاد میشود، صلیب ویکتوریا، بالاترین نشان نظامی در کشورهای مشترکالمنافع از جمله استرالیا، بریتانیا، کانادا و نیوزیلند، را دریافت کرده بود. این نشان نظامی به سربازانی اعطا میشود که در برابر دشمن، شجاعتی فوقالعاده و فراتر از وظیفه، نشان داده باشند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
رسانه استرالیایی ایبیسی گزارش داد اگرچه هنوز در دادگاه کیفری ثابت نشده که او مجرم است، دادگاه با آزادی او به قید وثیقه مخالفت کرده است. رابرتزــاسمیت پیش از این بر بیگناهی خود تاکید و این اتهامها را «شدیدا ناعادلانه» و «کینهتوزانه» توصیف کرده بود.
کریسی برت، کمیسر پلیس فدرال استرالیا، پیش از طرح اتهامها گفت قربانیان «افغانهای غیرمسلح» بودند که «در زمان قتل، در درگیریها مشارکت نداشتند». او افزود این اتهامها نتیجه تحقیقاتی «پیچیده، دقیق و موشکافانه» است که پلیس فدرال و دفتر بازرس ویژه از سال ۲۰۲۱ انجام دادند.
به گفته او، ادعا میشود قربانیان یا مستقیم هدف گلوله متهم قرار گرفتهاند یا به دست نیروهای زیردستش، در حضور او و به دستور او، کشته شدهاند.
حداکثر مجازات این جرم در استرالیا حبس ابد است. بر اساس اتهامها، رابرتزــاسمیت آوریل ۲۰۰۹ عمدا باعث مرگ یک نفر شد و در مورد دیگری در همان مقطع در استان ارزگان، در قتل فردی «کمک، تحریک، راهنمایی یا فراهمسازی شرایط،» داشت. سه اتهام دیگر مربوط به قتل یا مشارکت در قتل غیرنظامیان در دو منطقه دیگر در ارزگان در سپتامبر و اکتبر ۲۰۱۲ است.
جزئیاتی که از قتل غیرنظامیان افغان منتشر شده است
بر اساس جزئیاتی که از تحقیقات گسترده نهادهای دولتی استرالیا و همچنین رسانههای سندی تایمز، مورنینگ هرالد و دی ایج از چگونگی کشته شدن غیرنظامیان افغان به دست یا به دستور رابرتزــاسمیت منتشر شده است، قربانیان این قتلها در مکان و زمانی خارج از جنگ، کشته شدهاند.
این اتهامها را نخستینبار در سال ۲۰۱۸ همین سه رسانه استرالیایی نامبرده منتشر و علنی کردند، اما رابرتزــاسمیت با رد این گزارشها، علیه این رسانهها شکایت کرد. با این حال دادگاه در نهایت سال ۲۰۲۳ به نفع روزنامههای افشاکننده رای داد و رابرتزــاسمیت نهتنها بابت هزینههایی که در این راه کرد ورشکسته شد، بلکه اعتبارش را هم به عنوان پرافتخارترین سرباز استرالیا، از دست داد.
نیویورک تایمز نوشت که در یکی از روایتها، از مرد افغان که به دست رابرتزــاسمیت کشته شد، با نام «علیجان» یاد شده است و شاهدان گفتهاند رابرتزــاسمیت او را از صخره به پایین پرت کرد. بر اساس این روایت، علیجان که دستبند زده شده بود، با شدت به زمین برخورد کرد تا جایی که دندانهایش شکست و سپس در حالی که رابرتزــاسمیت نظارهگر بود، با گلوله کشته شد.
این روایت را سه روزنامهنگار استرالیایی و سه مرد افغان که میگویند در محل حضور داشتند، مطرح کردند، اما رابرتزــاسمیت با رد این روایت، ادعا کرد که نیروهای ویژه در یک درگیری متعارف، مردی را که «دیدهبان طالبان» بود، کشتند.
با این حال سه شاهد افغان از کابل بهصورت ویدیویی، شهادت دادند و روایتی کاملا متفاوت ارائه کردند. آنان گفتند علیجان کارگری عادی بود و هیچ ارتباطی با طالبان نداشت. دو نفر از آنان گفتند که یک «سرباز بزرگ» او را از صخره به پایین پرت کرد و بعدا جسد او را با آثار گلوله یافتند.
بر اساس این گزارشها، رابرتزــاسمیت زمانی این قتلها را مرتکب شد که به دلیل حضور در جنگ افغانستان، نشان عالی «صلیب ویکتوریا» را دریافت کرده بود. او سال ۲۰۲۲، بهعنوان دارنده این نشان، در مراسم خاکسپاری ملکه بریتانیا در کلیسای وستمینستر هم شرکت کرد.
پیشینه خانوادگی و تحصیلی بن رابرتزــاسمیت
پس از بازداشت بن رابرتزــاسمیت به اتهام قتل پنج غیرنظامی افغان، بسیاری از رسانهها، بهویژه رسانههای استرالیایی، به پیشینه خانوادگی و تحصیلی او پرداختند و کارشناسان از پیامد این اتفاق در ضربه زدن به اعتبار نیروهای هوایی ویژه استرالیا هشدار دادند.
بر اساس اطلاعاتی که رسانه استرالیایی ۹نیوز منتشر کرد، بن رابرتزــاسمیت اول نوامبر ۱۹۷۸ در پرت در استرالیای غربی به دنیا آمد و در خانوادهای بانفوذ و شناختهشده رشد کرد. او پسر بزرگ سو و لن رابرتزــاسمیت است و پدرش، لن، هم در ساختار قضایی و هم در نهاد نظامی استرالیا، چهرهای برجسته بود.
رابرتزــاسمیت تحصیلات متوسطه را در مدرسه خصوصی هیل در پرت گذراند و سال ۱۹۹۶ در سن ۱۸ سالگی، به جای رفتن به دانشگاه، به ارتش پیوست. خود او سالها بعد گفت چون از همان ۱۸ سالگی وارد ارتش شد، فرصت تحصیل دانشگاهی نداشت و از برخی مبانی دانش کسبوکار بیبهره مانده بود. به همین دلیل، پس از ترک خدمت تماموقت، دانشگاه کوئینزلند در ۲۰۱۳ به او بورس تحصیلی داد تا در رشته مدیریت بازرگانی تحصیل کند. او دسامبر ۲۰۱۶ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته مدیریت کسبوکار دریافت کرد.
