کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در روز اول اقدام نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل، شوک بزرگی به رژیم حاکم بر ایران وارد کرد. پس از آن، مقامهای ارشد جمهوری اسلامی هم یکییکی هدف قرار گرفتند و اسرائيل تاکید کرد که هدف قرار دادن آنها همچنان ادامه خواهد داشت.
اسرائيل روز سهشنبه ۲۶ اسفند علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، را هدف گرفت و کشت. در همان روز، ارتش اسرائیل اعلام کرد که در حملهای به تهران، غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج مستضعفین سپاه و تعدادی از معاونان و جانشینان او را نیز کشته است. روز چهارشنبه در تازهترین مورد از حملات اسرائیل به مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، هم در حملات نیمهشب گذشته در تهران کشته شده است.
این حملات، از تعداد چهرههای شاخص رژیم حاکم بر ایران که در طول سالهای پس از انقلاب اسلامی در مناصب مختلف نقشآفرینی کرده بودند، روزبهروز بیشتر میکاهد. از این رو، نگرانیها در میان سران جمهوری اسلامی درباره اینکه در نهایت کدامیک از آنها باقی خواهند ماند، روبهافزایش است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این نگرانیها در حدی است که روز سهشنبه پس از کشته شدن علی لاریجانی، یوسف پزشکیان، پسر مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران، در پیامرسان تلگرام نوشت: «نباید اجازه داده شود کشتن مقامهای حکومت ادامه پیدا کند، چون در این صورت شکست خواهیم خورد.»
البته با توجه به کشته شدن دهها مقام ارشد، روشن نیست او این پیام را خطاب به چه کسی نوشته است و از چه کسی میخواهد این ترورهای هدفمند را متوقف کند. او در ادامه تاکید کرد: «نباید اجازه میدادیم دشمن بتواند یک ترور موفقیتآمیز دیگر انجام دهد.»
در همین حال، پرسش مهمی که در پی این حملات هدفمند مطرح میشود، این است که جمهوری اسلامی را چه کسی واقعا اداره میکند؟
این پرسش در حالی مطرح میشود که پس از کشته شدن علی خامنهای، مجلس خبرگان اعلام کرد که پسر او مجتبی خامنهای، بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، انتخاب شده است. با این حال، او از آن زمان تاکنون در ملاعام دیده نشده و تنها چند پیام منتسب به او در رسانههای حکومتی منتشر شده است.
ابهام درباره وضعیت مجتبی خامنهای در حدی است که علاوه بر واکنشهای طنزآمیز در شبکههای اجتماعی، حتی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، هم گفته که مطمئن نیست او زنده است یا مرده.
نیویورک پست در گزارشی در این زمینه به نقل از تحلیلگران، نوشت که به نظر میرسد در حال حاضر این فرماندهان تندرو سپاهاند که اداره امور جمهوری اسلامی را به دست گرفتهاند و تصمیمهای مهم نه را مجتبی خامنهای و نه مسعود پزشکیان، بلکه آنها میگیرند.
بر اساس این گزارش، همانطور که جانشین مجتبی خامنهای، علی خامنهای بود، جانشین لاریجانی نیز احتمالا لاریجانی دیگری خواهد بود. ایگال کارمون، رئیس موسسه تحقیقات رسانهای خاورمیانه در اسرائیل، در این زمینه پیشبینی کرد: «صادق لاریجانی، برادر علی لاریجانی، از جمله گزینههای احتمالی برای جایگزینی برادرش و قرار گرفتن در جایگاه مهم دبیری شورای عالی امنیت ملی است.»
کارمون افزود: «ممکن است صادق لاریجانی گزینه اصلی بعدی برای این سمت باشد، زیرا سپاه پاسداران میخواهد که یک تندرو در این مقام قرار بگیرد. آنها به کسی نیاز دارند که با آنها همراه شود و میدانند که این گزینه رقیب یا مانع آنها نیست، بلکه با آنها همکاری خواهد کرد.»
جاناتان سایح، تحلیلگر مسائل ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، نیز این احتمال را تایید کرد و گفت که صادق لاریجانی با توجه به تجاربش بهعنوان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، نهادی که به رهبر جمهوری اسلامی مشاوره میدهد، نامزد احتمالی این سمت خواهد بود.
با این حال خسرو اصفهانی، مدیر تحقیقات اندیشکده اتحادیه ملی برای دموکراسی در ایران (NUFDI) مستقر در واشنگتن، در این زمینه نظر دیگری ارائه کرد و گفت که به اعتقاد او، ممکن است محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامیــ با توجه به روابط قوی او با سپاه پاسدارانــ زمام امور را به دست بگیرد.
به نظر او، قالیباف که پیش از این سمتهای مختلفی در جمهوری اسلامی داشت، اکنون بهعنوان چهرهای دیده میشود که رابط بین مجتبی خامنهای، مقامهای دولتی و سپاه پاسداران عمل میکند.
نیویورکپست در ادامه این گزارش مدعی شد که با توجه به فشار سپاه برای تعیین جانشینان تندرو در طول جنگ با اسرائیل و آمریکا، احتمال انتخاب یک چهره میانهرو برای جایگزینی لاریجانی بعید است.
تحلیلگران در سالهای گذشته همواره تاکید کردهاند که در سالهای اخیر، بهرغم وجود نهادهای دولتی، قدرت واقعی همیشه در دست سپاه پاسداران بوده و اکنون نظر آنها در تعیین جانشین علی لاریجانی که به دومین چهره قدرتمند جمهوری اسلامی پس از علی خامنهای تبدیل شده بود، تاثیرگذار است.
جایگاه علی لاریجانی به او اجازه داده بود بهرغم اینکه جمهوری اسلامی هفته گذشته مجتبی خامنهای را بهعنوان رهبر جدید خود معرفی کرد، به طور موثر، کنترل این رژیم را در دست بگیرد.
پیش از این در گزارشهای رسانهای آمده بود که فرمانده سپاه پاسداران تلاش کرده بود مجلس خبرگان را برای رای دادن به مجتبی خامنهای تحت فشار قرار دهد تا راهی برای نشان دادن مقاومت رژیم در برابر حملات آمریکا و اسرائیل باشد. این فشار در حالی صورت گرفت که علی لاریجانی و همفکران او برای روی کار آمدن نامزدهای میانهروتری مانند علیرضا اعرافی، حسن روحانی و حسن خمینی تلاش میکردند.
اکنون نیز کارشناسان میگویند سپاه پاسداران مانند انتصاب مجتبی خامنهای، در انتخاب جانشین علی لاریجانی نیز وارد عمل خواهد شد و طراح اصلی این انتخاب خواهد بود تا فردی همسو با منافع خود را بر سر کار بیاورد.
ناظران در عین حال پیشبینی میکنند هر کسی که زمام امور را در جمهوری اسلامی به دست گیرد، اگر حاضر به مذاکره با ترامپ برای پایان دادن به جنگ نباشد، عمر کوتاهی خواهد داشت.
