حماسه مشهد در انقلاب ملی؛ از پرستاران داوطلب تا پیشتازی شهروند ناتوان جسمی در خط مقدم

«زن میانسالی که با بلندگو شعار می‌داد و مانتویش را پاره کرد تا بچه‌ها با آن کوکتل درست کنند، یا دختر نوجوانی که با چوب بیسبالش آمد و می‌گفت می‌خواهد بسیجی‌ها را کتک بزند»

ویدیوها، تصاویر و داده‌هایی که یکی از ساکنان مشهد با نام مستعار «م.ت» از اعتراض‌های خیابانی در جریان انقلاب ملی ایرانیان در روزهای پنجشنبه ۱۸ و جمعه ۱۹ دی برای ایندیپندنت فارسی ارسال کرد، نمایی تازه و کم‌سابقه از ایستادگی، شجاعت مردمی و در عین حال کشتار گسترده معترضان به دست نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی را در روزهای ابتدایی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی به تصویر می‌کشد؛ تصاویری که در آن‌ها خیابان‌های مشهد شبیه میدان جنگ به نظر می‌رسند.

در یکی از ویدیوهای دریافتی که از حماسی‌ترین تصاویر منتشرشده تاکنون در انقلاب ملی جاری به‌ شمار می‌رود، یک فرد ناتوان جسمی که یک پایش را از دست داده است، با عصا میان جمعیت معترضان، میدان‌داری می‌کند. فرد همراه او کوکتل‌مولوتف به دست دارد و جمعیت بارها با فریاد و تشویق، از حضور این فرد در خیابان قدردانی می‌کند. این صحنه، به گفته فرستنده، «انرژی عجیبی به مردم داد» و به نمادی از اراده معترضان تبدیل شد.

هم‌زمان، حضور پرستاران داوطلب در خیابان‌ها، به‌خصوص حوالی بلوار وکیل‌آباد، یکی از اثرگذارترین تصاویر اعتراض‌های مشهد بود. به گفته م.ت، شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی تنها مقابل پاسگاه هفت‌تیر، بیش از ۲۰ پرستار با تجهیزات امدادی کامل حضور داشتند و پس از مجروح‌ شدن افراد با گلوله جنگی ماموران، موفق شدند جان تعدادی از آنان را نجات دهند. 

در میان تصاویر ثبت‌شده، صحنه‌‌های نمادین دیگری نیز دیده می‌شود؛ از جمله زن میانسالی که با بلندگو میان جمعیت شعار می‌داد و بخشی از لباسش را پاره کرد تا معترضان بتوانند با آن کوکتل مولوتف درست کنند، یا دختری نوجوانی که با چوب بیسبال در کنار معترضان حضور داشت و می‌گفت می‌خواهد با همین چوب بسیجی‌ها را کتک بزند. فرستنده این تصاویر می‌گوید: «همه این صحنه‌ها تاریخی و الهام‌بخش بود.»

در کنار این تصاویر حماسی، ویدیوهای دلخراشی نیز به دست ایندیپندنت فارسی رسیده؛ از جمله ویدیویی که لحظه اصابت گلوله جنگی به یک مرد و یک زن و سپس جان باختن آنان را ثبت کرده است. در ویدیو دیگری، جمعیت بالای معترضان در وکیل‌آباد مشهد در شامگاه جمعه ۱۹ دی دیده می‌شود که شعار «این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده» را فریاد می‌زنند.

ویدیوهای متعددی که از همان شب دریافت شده، صحنه‌هایی شبیه فیلم‌های جنگی را نشان می‌دهد. از جمله تیراندازی سنگین ماموران جمهوری اسلامی با سلاح‌های جنگی به سوی مردم در حوالی بلوار امامت، آتش‌سوزی گسترده در پاسگاه سجاد مشهد و فرار نیروهای مستقر در آن. بنا بر روایت فرستنده، در یکی از همین صحنه‌های تیراندازی در یک خیابان، دست‌کم ۵۰ نفر کشته شدند.

در ویدیوهای دیگر از حوالی وکیل‌آباد، انبوه جمعیت در حالی دیده می‌شود که با وجود تیراندازی مستقیم ماموران، شعار «می‌جنگیم، می‌میریم، ایران رو پس می‌گیریم» سر می‌دهند. شمار کشته‌شدگان روز ۱۹ دی در مشهد، بر اساس براوردهای محلی، «صدها تن» اعلام شد.

تصاویر تازه‌تر نیز جمعیت وسیع معترضان و ماموران مسلح زیر و روی پل آب و برق دانشجو در مشهد را نشان می‌دهد. به گفته فرستنده، ماموران با سلاح‌هایی از جمله کلاشنیکوف و وینچستر به سمت مردم تیراندازی می‌کردند و در ویدیو صدای مردم شنیده می‌شود که به یکدیگر هشدار می‌دهند «مراقب چشم‌هاتون باشید».

شلیک ماموران جمهوری اسلامی با اسلحه‌های ساچمه‌ای در سه هفته گذشته، بنا بر گزارش نهادهای حقوق‌ بشری، به نابینا شدن هزاران تن منجر شده است.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

در یکی دیگر از ویدیوهای دریافتی، معترضان خشمگین با دست خالی به پایگاه بسیجی در وکیل‌آباد که محل تیراندازی به مردم و بازداشت معترضان بود، هجوم می‌برند. پس از فرار نیروهای بسیج، بازداشتی‌ها آزاد می‌شوند، پایگاه و خودرو سرکوبگران به آتش کشیده می‌شود و غذاهای نیروهای بسیج مانند برنج و ساندویچ و میوه نیز دست‌نخورده مقابل ساختمان ریخته می‌شود؛ صحنه‌ای که پس از آن، معترضان با کنایه می‌گفتد: «این هم ساندیسشون بود، این هم عاقبت بسیجی‌ها!»

تصاویر مدارک شناسایی مالک یک خودرو پژو ۲۰۶ اس‌دی که روز جمعه ۱۹ دی پس از هجوم مردم، خودرو را مقابل ساختمان بسیج رها کرد و با موتورسیکلت متواری شد، به دست ایندیپندنت فارسی رسیده است. بر اساس این مدارک، فرد یادشده محمدابراهیم سالمی نام دارد و از نیروهای سرکوبگر شناخته‌شده سپاه پاسداران در مشهد است که در سال ۱۳۹۳ نام خانوادگی خود را به «هاشمی طیب» تغییر داد.

ویدیوهای دیگر نشان می‌دهد که در بلوار وکیل‌آباد و مقابل دانشگاه فردوسی مشهد، جوانان با دست خالی در برابر نیروهای مسلح ایستادگی و سینه سپر کرده‌اند. با این حال، ماموران بار دیگر با گلوله جنگی و ساچمه‌ای، به سوی آنان تیراندازی می‌کنند.

در ویدیوهایی از محدوده اول کوثر و مقابل بیمارستان فارابی نیز دیده می‌شود که ماموران گاز اشک‌آور به داخل محوطه بیمارستان پرتاب کرده‌اند؛ جایی که شماری از معترضان به آن پناه برده بودند. در اثر این حمله، چند درخت در محوطه بیمارستان آتش‌ گرفت.

در مشهد، زادگاه علی خامنه‌ای، معترضان هم‌زمان با مقاومت در برابر تیراندازی پیاپی ماموران با سلاح‌های کلاشنیکوف و وینچستر، شعارهایی چون «خونایی که چکیده، ما یادمون نمی‌ره»، «جاوید شاه» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده» سر می‌دادند.

همچنین در این تصاویر رسیده به ایندیپندنت فارسی، دیده می‌شود که چندین نفر هدف گلوله قرار می‌گیرند و دیگر معترضان آنان را به عقب منتقل می‌کنند. در روایت دیگری از شامگاه ۱۹ دی، مجموعه تفریحی شرکت برق در ابتدای بلوار امامت، که به گفته فرستنده، از گذشته محل استقرار و اعزام یگان‌های زرهی بود، به دست معترضان تصرف می‌شود و نیروهای یگان ویژه ناچار به فرار می‌شوند.

مجموعه این ویدیوها و تصاویر نشان می‌دهد که خیابان‌های مشهد در پاسخ به فراخوان‌های شبانه شاهزاده رضا پهلوی، حضور جمعیتی انبوه و کم‌سابقه را شاهد بوده است؛ حضوری که با وجود تیراندازی مستقیم، کشتار گسترده و فضای به‌شدت امنیتی، ساعت‌ها ادامه یافت.

ازدحام شدید جمعیت باعث شد خودروهای متعددی در معابر اصلی و فرعی رها شوند، اما هیچ‌یک تخریب یا غارت نشدند، که نشانه‌ای معنادار از نظمی خودجوش در دل هرج‌ومرج تحمیل‌شده بود. این تصاویر، در کنار حضور پرستاران داوطلب در خیابان‌ها، امدادرسانی زیر آتش، ایستادگی جوانان با دست خالی و میدان‌داری افراد مسن یا ناتوان جسمی، قاب کاملی از حماسه‌ای مردمی را ترسیم می‌کند.