بلاتکلیفی فرمان تشدید فشار برای حجاب اجباری دربرابر نافرمانی مدنی زنان در ایران

با وجود تشدید فشارهای سیاست‌گذاران و حامیان حجاب اجباری، گسترش نافرمانی مدنی زنان در شهرهای مختلف ایران نشان می‌دهد شکاف میان جامعه و حاکمیت بر سر حجاب روزبه‌روز عمیق‌تر می‌شود

رئیس مجلس شورای اسلامی در سخنرانی ۱۵ آذرماه به مناسبت روز دانشجو در مشهد مدعی شد درمورد حجاب نیاز به قوانین جدید نیست. محمدباقر قالیباف در جمع دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد اعلام کرد معتقدم امروز برخی کسانی که موضوع عفاف و حجاب را دنبال می‌کنند در واقع دغدغه فرهنگی و حجاب ندارند بلکه دغدغه سیاسی دارند که برای این کار مضر است.

قالیباف با انتقاد از اصرار برخی نمایندگان برای اجرایی شدن قانون عفاف و حجاب تاکید کرد که در موضوع حجاب کشور نیازی به قوانین جدید ندارد و این موضوع را رئیس قوه قضائیه نیز اعلام کرده است.

قالیباف حجاب را دغدغه‌ای جدی دانست و مدعی شد: «من بیش‌ترین وقت را برای تدوین و بررسی لایحه عفاف و حجاب گذاشتم. در استان‌های مختلف این موضوعات را با نخبگان و کارشناسان مختلف دانشگاهی و حوزوی دنبال کردم که چند جلسه آن در مشهد برگزار شد و حجاب دغدغه جدی و اساسی ماست.»

نفع سیاسی قالیباف در تقابل با نمایندگان حامی حجاب

به نظر می‌رسد مواضع اخیر قالیباف بیش از آنکه در راستای موافقت با مسکوت ماندن قوانین حجاب باشد، تلاش سیاسی برای فاصله گرفتن از جناح مخالف خود در مجلس است. قالیباف پیش از این نیز با رد انتقاد نمایندگان گفته بود، اینکه بعد از یک جلسه چهارساعته، ابلاغ قانون حجاب را به‌جای دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی از من مطالبه می‌کنند به این معنی است که انگیزه‌های برخی از این ادعاها در اصل سیاسی است و دغدغه حجاب ندارند. قالیباف روز چهارشنبه ۱۲ آذرماه در رسانه اجتماعی ایکس خواستار برخورد مدعی العموم با اتهام‌زنندگان به خود شد و نوشت: «دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز موضع آن شورا را شفاف سازد تا قانونی‌بودن یا نبودن نامه دبیرخانه مبنی بر عدم ابلاغ قانون حجاب شفاف شود.»

این واکنش قالیباف دربرابر ادعاهای کامران غضنفری نماینده مجلس شورای اسلامی در روز سه شنبه ۱۱ آذر بود که در صحن مجلس گفت قالیباف از شهریورماه سال گذشته تاکنون برخلاف وظیفه قانونی خود از ابلاغ قانون عفاف و حجاب خودداری کرده است، و این یعنی ممانعت از اجرای یک حکم قرآنی و الهی. به باور رسانه‌ها، غضنفری این ادعا را همسو با سخنان جلیلی عنوان کرده است که مدعی شده بود برخلاف ادعای قالیباف و پزشکیان، شورا در این زمینه هیچ مصوبه‌ای نداشته است. غضنفری در ادعای خود به این مسئله اشاره کرد که در شهریور ۱۴۰۳ احمدیان، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی کشور، طی نامه‌ای خواسته بود تنها به مدت سه ماه از ابلاغ این قانون خودداری شود. این نامه مبنای معترضان به مسکوت‌ماندن قانون عفاف و حجاب است که معتقدند با پایان یافتن این مدت قانون باید اجرا می‌شد.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

تقابل درمورد لایحه مصوب حجاب تنها به قالیباف و مخالفانش محدود نیست. مسعود پزشکیان در روزهای اخیر بارها موضوع حجاب را مسئله‌ای اجتماعی عنوان کرد که با «دستور» بهبود نمی‌یابد. پزشکیان روز یکشنبه ۱۶ آذر نیز در نشست با دانشجویان، بار دیگر در پاسخ به سوالی درمورد قانون حجاب گفت: «موضوع حجاب مسئله ساده‌ای نیست که با دستور و تحکم حل شود. باید برای آن اقناع ایجاد کرد و هر آنچه رهبری تاکید دارند نیازمند کار اقناعی و فرهنگی است.»

به نظر می‌رسد اشاره پزشکیان به موضع خامنه‌ای تاکیدی باشد بر خبر ارسال نظر خامنه‌ای درباره حجاب به دولت. این موضوع پس از آن مطرح شد که مسئول قرارگاه جهاد تبیین اعلام کرد وزارت اطلاعات درباره گسترش پوشش اختیاری زنان در کشور به علی خامنه‌ای گزارشی داده است. همچنین حسین رفیعی، معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه‌های علمیه در یک همایش اعلام کرد: «سه ماه پس از پایان جنگ، وزیر اطلاعات وقت گزارشی از تحرکات معارض فرهنگی و بدحجابی به محضر رهبر انقلاب ارائه می‌کند که بسیار تکان‌دهنده بوده و در پاسخ، دستوراتی برای برخورد قاطع صادر می‌شود.»

به گفته رفیعی، رهبر جمهوری اسلامی پس از دریافت این گزارش از دولت خواسته است اقدامات اساسی در موضوع حجاب انجام دهد. این همان موضع منتقدان مسکوت‌ماندن این قانون است که مدعی‌اند که خواسته خامنه‌ای ابلاغ قانون بوده است.

الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، پنجم آذر در واکنش به این خبر تایید کرد چنین نامه‌ای به دولت رسیده است، ولی با رد الزام دولت به ابلاغ قانون گفت: «در برخورد با موضوع حجاب شاهد برخی برخوردهای نامعقول و نادرست و تصمیمات غلط همراه با آسیب‌هایی بوده‌ایم، درواقع آن روش‌های نامطلوب و راهکارهای نامناسب باعث نشده مصادیق این ناهنجاری‌ها کاهش پیدا کنند، بلکه در مواردی به دلیل همین شیوه‌های نادرست، اوضاع بیش از پیش رو به وخامت گذاشت.»

ادعای ارتباط خشکسالی با وضعیت حجاب در ایران

ماجرا به سخنان ائمه جمعه نیز رسیده است و برخی از این افراد در هفته‌های اخیر بارها درمورد اجرایی‌نشدن قانون حجاب انتقادات تندی را به زبان آورده‌اند. احمد علم الهدی هفتم آذرماه بار دیگر با انتقاد از وضعیت پوشش زنان در کشور گفت که اگر فضای کشور به‌سمت گسترش منکرات، بی‌حجابی و رفتارهای ناهنجار پیش برود، بستر مقاومت از ایران گرفته می‌شود و با خاموش شدن مقاومت در ایران، این جریان در همه جای جهان افول می‌کند. دشمن این را فهمیده و به همین دلیل یک جبهه تازه علیه ما گشوده است.» امام جمعه مشهد وضعیت حجاب در ایران را با مصادیق توهین‌آمیزی چون ترویج بی‌بندوباری، لاابالی‌گری و اشکال مختلف فسق و فجور یکی دانست و خواستار برخورد با وضعیت کنونی پوشش زنان شد.

کاهش بارش‌ها در کشور نیز فرصتی فراهم آورده است تا برخی موافقان حجاب اجباری، خشکسالی را نیز به قانون حجاب ربط دهند. کامران غضنفری با همین استدلال به نقد سخنان پزشکیان مبنی بر احتمال تخلیه پایتخت پرداخت و مدعی شد: «یک دلیل کاهش زیاد باران، اجرا نشدن قانون عفاف و حجاب و گسترش بی‌سابقه فساد و فحشا در شهرهای کشور است.» غضنفری همچنین گفت، بی‌حجابی در نیامدن باران تاثیر گذاشته و قطعا گناه کردن انسان در کاهش نعمات الهی تاثیر قطعی و یقینی دارد.

خیابان صحنه تقابل مخالفان و موافقان حجاب اجباری

در این شرایط تقابل حامیان پوشش اختیاری و موافقان قانون حجاب به خیابان رسیده است. به‌رغم سرد شدن هوا زنان حامی پوشش اختیاری همچنان تن به حجاب مدنظر حاکمان جمهوری اسلامی نمی‌دهند و شمار زنان با پوشش اختیاری نه‌تنها در کلان‌شهرها که در شهرهای کوچک نیز رو به افزایش است.

برگزاری مسابقه دو ماراتن کیش، که در آن زنان و دختران بدون حجاب شرکت کردند، واکنش تند مقام‌های قضایی را به همراه داشت. این مقام‌ها اعلام کردند که با برخی برگزارکنندگان برخورد قضایی صورت گرفته است. دادستان کیش در خصوص اتفاقات پیرامون دو ماراتن کیش گفت: «یکی از افراد بازداشت‌شده، از مسئولان منطقه آزاد کیش بوده و دیگری از اشخاص شرکت خصوصی برگزارکننده مسابقه است.»

انتشار تصاویر مختلف از کنسرت‌ها و مراسم فرهنگی که در آن زنان تن به حجاب دستوری نداده‌اند، به موضع‌گیری محسنی اژه‌ای نیز منجر شده است. رئیس قوه قضائیه در روزهای اخیر اعلام کرد: «برخی ناهنجاری‌های اجتماعی مثل حجاب غیرقابل تحمل شده است و همه ما دربرابر آن مسئولیم.»

مخالفان پوشش اختیاری نیز در هفته‌های اخیر به خیابان‌ها آمده‌اند. روز جمعه ۷ آذرماه گروهی از حامیان حجاب اجباری با عنوان «دسته بزرگ خانوادگی حجاب فاطمی» در تهران تجمع کردند، تجمعی که حضور اسماعیل قاآنی فرمانده سپاه قدس در آن انتقاد فعالان سیاسی را به همراه داشت. آنان یادآور شدند که در شرایطی که سپاه هنوز زیر بار انتقاد شکست اطلاعاتی دربرابر اسرائیل است و فرماندهانش مدام از احتمال وقوع مجدد درگیری سخن می‌گویند، چرا یکی از فرماندهان ارشد آن باید در تجمع حامیان حجاب حضور یابد.

فشار رسانه‌ای حامیان ابلاغ قانون حجاب اگرچه نگرانی‌ها درمورد اجرای آن را تشدید کرده است، نتوانسته بر خواسته زنان ایرانی تاثیری بگذارد و این موضوع، به گفته خود حامیان ابلاغ قانون، با توجه به افزایش شمار زنان با پوشش اختیاری قابل مشاهده است.