اپیدمی کرونا، استدلالی برای توجیه بحران اقتصادی در ایران

کمک های مالی به گروه های وفادار در خارج، بار سنگینی بر دوش اقتصاد ایران ‏

گسترش شتابان ویروس کرونا، ایران را در تمامی عرصه ها آسیب پذیر کرده است.‏ عکس از: ‏AFP‏

در پی تشدید بحران انتشار شتابان ویروس کرونا در ایران، دولت این کشور که اقتصاد آن با تداوم تحریم های آمریکا به شدت آسیب پذیر شده و توانایی مقابله با بیماری مهلک کرونا را ندارد از صندوق بین المللی پول درخواست 5 میلیارد دلار وام کرده است. در همین حال، کمپین بین المللی از سوی رهبران و مقامات بلند پایه سیاسی جهان راه اندازی شده است که هدف از آن اعمال فشار علیه دولت آمریکا است تا به منظور توانمند سازی ایران برای مقابله با شیوع ویروس کرونا، تحریم ها را متوقف کند. در این کمپین، آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل متحد، ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه، امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه، مقامات دولت بریتانیا و نمایندگان دموکرات در مجلس سنا به رهبری برنی سندرز، نامزد انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده شرکت دارند.

اما به رغم تمامی فشارها، دولت آمریکا نه این که حاضر به لغو و کاهش تحریم ها علیه ایران نشده بلکه سعی دارد صندوق بین المللی پول را تحت فشار قرار دهد تا از پرداخت وام به ایران خودداری کند، افزون بر آن، واشنگتن تلاش می کند از فعال شدن سازوکار مالی اینستکس جلوگیری کند. در مقابل برخی از کشورهای غربی و روسیه هشدارهای آمریکا را نادیده گرفته و تصمیم گرفتند برای نجات ایران از بحران کنونی، سازوکار مالی اینستکس را به اجرا در آورند.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

از جانب دیگر، بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی بانک مرکزی ایران در اواخر سال 2019، بدیهی های خارجی تهران به حدود 9 میلیارد و 53 میلیون دلار رسیده است و ایران متعهد است در هر سال مبلغ یک میلیارد و پانصد میلیون دلار از این وام را پرداخت کند. اما به صراحت می توان گفت که با توجه به حجم بزرگ اقتصاد ایران و ثروت های هنگفت طبیعی که این کشور در اختیار دارد، وام خارجی یاد شده به هیچ صورتی قابل نگرانی نیست به ویژه این که به رغم تحریم های اعمال شده از سوی ایالات متحده، بانک مرکزی ایران توانسته است حدود 39 میلیارد و 200 هزار دلار را برای واردات فراهم کند.

در همین حال، تصمیم درخواست وام از صندوق بین المللی پول در داخل ایران نیز با انتقادات زیادی رو به رو شده است و بسیاری از کارشناسان اقتصادی بدین باورند که تا هنوز گزینه های دیگری وجود دارد که می تواند در رفع چالش های مالی کنونی موثر باشد، بنابر این، درخواست وام از صندوق بین المللی پول بایستی آخرین گزینه دولت برای مقابله با دشواری های اقتصادی کنونی می بود. اما به نظر می رسد که دولت ایران در تصمیم گیری برای درخواست وام از صندوق بین المللی پول ناگزیر بوده است و گزینه های را که کارشناسان اقتصادی یاد می کنند نیز مد نظر داشته است.

البته دولت ایران در حال حاضر با چالش های سخت اقتصادی رو به رو است، زیرا از یک سو پیامدهای ناشی از تحریم های بین المللی و بحران کرونا دولت را در داخل کشور زیر فشار دارد و از سوی دیگر رژیم ایران در سطح منطقه با گزینه های دشوار دیگری مواجه است. به ویژه این که تهران بخش عمده از درآمدهای مالی خود را صرف حمایت از جناح سیاسی و گروه های مسلح در شماری از کشورهای منطقه همچون عراق، سوریه، لبنان، فلسطین، یمن و افغانستان می کند و پرداخت متداوم همین هزینه ها، تأثیر منفی بر اوضاع اقتصادی در داخل کشور از خود به جا می گذارد.

اکنون از آن جا که اقتصاد ایران در سایه تحریم های آمریکا و چالش شیوع ویروس کرونا، به شدت آسیب پذیر شده است، دولت ایران ممکن است در نتیجه فشارهای داخلی، ناگزیر به متوقف کردن کمک های مالی خود به گروه ها و احزاب سیاسی در خارج از کشور شود. اما این امر برای پروژه سیاسی ایران در خاورمیانه قابل پذیرش نیست زیرا به محض متوقف شدن کمک ها، ایران نه تنها دستاوردهای خارجی چندین ساله خود را در منطقه از دست می دهد بلکه پیشرفت های را که برای مقابله با آمریکا با هزینه های بسیاری کسب کرده است را نیز از دست خواهد داد.

اما در عین حال، تداوم کمک های مالی به طرفداران رژیم در خارج از کشور، دولت ایران را با چالش های روز افزون داخلی رو به رو می کند، به ویژه این که ملت ایران تأثیر منفی این کمک ها را بر اقتصاد داخلی کشور می داند و مردم ایران در طول چند سال گذشته در هر فرصتی که فراهم شده است مخالفت خود را با کمک به احزاب سیاسی و گروه های مسلح وفادار به تهران در منطقه ابراز داشته اند. البته دولت ایران در طول هشت سال گذشته حدود 40 میلیارد دلار برای حمایت از رژیم بشار اسد در سوریه هزینه کرده است، افزون بر آن که ایران همه ساله حدود 2 میلیارد دلا را به عنوان کمک به سازمان حزب الله لبنان، گروه های مسلح فلسطینی، شبه نظامیان عراقی و پیکار جویان حوثی در یمن پرداخت می کند.

اما به رغم همه ی چالش ها و فشارهای داخلی و خارجی، بعید به نظر می رسد که دولت ایران در صدد تغییر سیاست خارجی خود در منطقه شود و از تلاش های بسیار و پرهزینه ی که طی چند ساله گذشته برای تثبیت خود به عنوان یک قدرت منطقه ای انجام داده است چشم پوشی کند. در عین حال، دولت ایران نمی تواند افزایش فشارهای داخلی و وخامت رو به گسترش اوضاع اقتصادی را نادیده گیرد، زیرا تداوم وضعیت کنونی می تواند باعث تشدید خشم مردم علیه دولت شود و رفته رفته کار به جایی رسد که کنترل اوضاع داخلی از دست دولت خارج شود.

بنابر این، ممکن است پس از این که تمام ترفندهای سیاسی نتوانست این کشور را از چالش تحریم ها و انزوای بین المللی نجات دهد، تهران برای مدیریت بحران، روش سیاسی جدیدی را در پیش گیرد، به ویژه این که پس از فراگیر شدن بحران اپیدمی کرونا، جهان نیز در آستانه ورود به عصر جدیدی است که نظام های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن تفاوت بسیاری با وضعیت کنونی خواهد داشت.

https://www.independentarabia.com

دیدگاه‌ و نظرات ابراز شده در این مقاله، نظر نویسنده بوده و سیاست یا موضع ایندیپندنت فارسی را منعکس نمی‌کند.

© IndependentArabia

بیشتر از دیدگاه