هم‌زمان با برپایی نمایشگاه سلاح‌های راهبردی و دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه پاسداران در پارک ملی هوافضا در غرب تهران، جمهوری اسلامی در اقدامی علنی، به بازبینی ناکامی‌های نظامی خود در جریان جنگ اخیر با اسرائیل پرداخت. به گزارش روزنامه بریتانیایی «فایننشال تایمز»، هدف از این اقدام ترمیم وجهه نظام در داخل و اصلاح تصویر بازدارندگی پس از شوک ناشی از جنگ، است.

در مصاحبه‌هایی که جواد موگویی، مستندساز ایرانی، در یوتیوب منتشر کرد، شماری از فرماندهان نظامی و مقام‌های دولتی اذعان می‌کنند که سامانه‌های راداری داخلی نتوانستند مانع نفوذ هواپیماها و پهپادهای اسرائیلی و اجرای حملات در داخل تهران شوند. آن‌ها همچنین تصریح می‌کنند که جمهوری اسلامی از شیوه عملیات اسرائیل به‌ویژه ترور فرماندهان نظامی برجسته و دانشمندان هسته‌ای در داخل خانه‌هایشان، شگفت‌زده شد.

محمدرضا نقدی که در جریان جنگ، سمت جانشین فرمانده سپاه پاسداران را بر عهده داشت، گفت: «شیوه عملیات دشمن ما را غافلگیر کرد. تصور نمی‌کردیم فرماندهان و دانشمندان در خانه‌هایشان و کنار خانواده‌هایشان هدف قرار گیرند.»

نقدی افزود: «ما در محاسباتمان دچار اشتباه شدیم و به این خطا اذعان می‌کنیم.»

ترور اسماعیل هنیه، رئیس پیشین دفتر سیاسی حماس، در تهران در ژوییه ۲۰۲۴، هم لحظه‌ای دشوار و چالش‌برانگیزی به شمار می‌آید؛ به‌ویژه اینکه جمهوری اسلامی از واکنش و هرگونه اقدامی تلافی‌جویانه خودداری کرد. امروز مقام‌های جمهوری اسلامی اذعان می‌کنند که این بی‌عملی نه از سر «خویشتن‌داری راهبردی» بلکه نتیجه آگاهی از نبود توان لازم برای واکنش موثر در آن مقطع و نیاز به فرصت برای بازسازی آمادگی نظامی بود.

در همین راستا، سرتیپ علی‌محمد نائینی، سخنگوی سپاه پاسداران، گفت: «در مرحله پساجنگ، ما توجه خود را بر افزایش دقت و کارآمدی موشک‌ها متمرکز کردیم.» او افزود: «ما شبانه‌روز کار می‌کنیم تا به سطح جدیدی از آمادگی برسیم. اگر موشک‌های بالیستیک دوربرد نداشتیم، این جنگ می‌توانست مانند جنگ با عراق هشت سال طول بکشد، نه فقط ۱۲ روز. شروع عملیات تهاجمی هم به‌ جای چند ساعت، حدود یک سال زمان می‌برد.»

این اظهارات هم‌زمان با برگزاری نمایشگاهی نظامی صورت گرفت که در آن، جمهوری اسلامی انواع موشک‌های بالیستیک و فراصوت، پهپادها، خودروهای زرهی و نیز بقایای یک پهپاد اسرائیلی را به نمایش گذاشت؛ پهپادی که تهران مدعی است در جریان جنگ اخیر سرنگون کرده است. از سوی دیگر، سرتیپ علی بلالی، مدیر نمایشگاه، هدف از برگزاری این نمایشگاه را تاکید بر «بومی بودن» این تسلیحات و نقش آن‌ها در دفاع از کشور دانست و افزود که امروز ایران به «باشگاه کشورهای پیشرفته در حوزه توسعه موشکی» پیوسته است.

با طولانی شدن جنگ، تحلیلگران خاطرنشان کردند که جمهوری اسلامی موشک‌هایی کمتر، هرچند مخرب‌تر، شلیک کرد؛ آنچه در مورد آسیب احتمالی به ذخایر تسلیحاتی زیرزمینی تهران پرسش‌های بسیاری را مطرح می‌کند. با این حال، محمد رضا نقدی این ارزیابی‌ها را رد و ادعا کرد: «اسرائیل حتی ۳ درصد از سامانه‌های پرتاب موشکی ما را هم از بین نبرد. فناوری آن‌قدر بومی شده است که یک سکوی پرتاب را می‌توان در یک کارگاه آهنگری ساده هم تولید کرد.»

در همین حال، یک دیپلمات غربی بلندپایه در تهران گفت: «ممکن است جمهوری اسلامی برای بالابردن سطح حفاظت از توانایی‌های جنگی، پایگاه‌های موشکی خود را به شرق این کشور منتقل کند تا از دسترس هواپیماهای اسرائیلی و آمریکایی دور بمانند.»

محمدرضا نقدی هم تلویحا با اشاره به این راهبرد، گفت: «وقتی اهداف ما از دسترس دشمن خارج باشد، دیگر جنگی در کار نخواهد بود. هزینه حمله باید برای دشمن بیشتر از منافع آن باشد.»

این در حالی است که از زمان برقراری آتش‌بس، مردم ایران در وضعیت دشواری به‌ سر می‌برند که مقام‌های جمهوری اسلامی آن را «نه جنگ و نه صلح» توصیف می‌کنند؛ وضعیتی که با جلوگیری از ورود بازرسان سازمان ملل به برخی سایت‌های هسته‌ای بمباران‌شده، به بن‌بست رسیدن مذاکرات تهران و واشنگتن درباره برنامه هسته‌ای و بازگشت تحریم‌های سازمان‌ ملل همراه است.

در حالی که در جنگ اخیر، بیش از هزار نفر، از جمله فرماندهان نظامی و دانشمندان هسته‌ای جمهوری اسلامی کشته شدند، مقام‌های تهران تاکید می‌کنند آمادگی نظامی با شتاب بسیار در حال بازسازی و بازیابی است.

در همین حال، دیپلمات‌های غربی تحرکات جمهوری اسلامی را با دقت زیر نظر دارند تا ببینند آیا تهران برای بازسازی قابلیت‌های نظامی خود به دنبال کمک خارجی، به‌ویژه از کشورهایی مانند روسیه، چین و پاکستان، است یا خیر.

بساری از بازدیدکنندگان نمایشگاه هوافضا معتقدند آینده جمهوری اسلامی نه فقط به حفظ برنامه موشکی، بلکه به تقویت آن گره خورده است. در همین راستا، کیوان، مهندس ۲۷ ساله حوزه فناوری اطلاعات، گفت: «اگر برنامه موشکی را کنار بگذاریم، در حمله بعدی آسیب‌پذیرتر می‌شویم. جنگ اخیر ارزش واقعی این موشک‌ها را برای همه آشکار کرد.»

برگرفته از العربیه