انتشار خبر قتل یا خودکشی سوگند صیادی، دانشآموز ۱۶ ساله ساکن کرمانشاه، موجی از خشم و اندوه را در میان ایرانیان به دنبال داشت. پلیس این پرونده را در ردیف «مشکوک به قتل» میداند و اتهامات هنوز اثباتنشدهای متوجه کیومرث صیادی، پدر سوگند شده است. سوگند یکشنبه ۲۴ آبان از طبقهٔ پنجم یک ساختمان مسکونی به پایین پرتاب شد یا سقوط کرد و جان باخت. به رغم اتهام قتل، در ویدیو منتشرشده از مراسم خاکسپاری سوگند، پدرش در صف اول نماز میت، کنار تابوت دخترش دیده میشود و نامش در آگهی ترحیم هم بهعنوان صاحب عزا درج شده است.
حمیدرضا کریمی، دادستان کرمانشاه، پس از انتشار تصاویر خاکسپاری سوگند صیادی و اعتراض گستردهٔ مردم، از بازداشت پدر این دانشآموز و مدیر مدرسه او خبر داد و گفت پدر سوگند با اتهامهایی از جمله «ضرب و جرح» و به تعبیر او «فعلاً قتل» بازداشت شده است. مدیر مدرسه هم به اتهام «قصور و سهلانگاری» بازداشت است.
کریمی افزود که تحقیقات ادامه دارد و فرضیههای قتل و خودکشی هر دو در دست بررسیاند. به گفتهٔ او، علت قطعی مرگ پس از تکمیل تحقیقات و بررسیهای کارشناسانه مشخص خواهد شد.
سوگند پیش از بازگشت به خانه هشدار داده بود
سوگند اهل گیلانغرب و دانشآموز دبیرستان دخترانهٔ رضوان کرمانشاه بود. بنا بر اطلاعاتی که نزدیکان خانواده صیادی در اختیار ایندیپندنت فارسی گذاشتند، مسئولان مدرسه روز شنبه ۲۳ آبان، پس از اطلاع از ارتباط سوگند با جوانی که خواستگار او بود و پدرش با ازدواجشان مخالفت میکرد، تصمیم گرفتند کیومرث صیادی را به مدرسه فرا بخوانند.
گفته میشود این دختر نوجوان ۱۶ ساله از مسئولان مدرسه خواست پدرش را در جریان نگذارند و هشدار داد که ممکن است کشته شود. با وجود این هشدار، مسئولان مدرسه با پدرش تماس گرفتند. به روایت شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران، کیومرث صیادی پس از حضور در مدرسه، دخترش را بهشدت کتک زد و او را به خانه برد. نزدیکان خانواده صیادی به ایندیپندنت فارسی گفتند که سوگند روز بعد در پی پرتاب شدن از ساختمان جان باخت. آنها پدر را متهم میکنند هرچند هنوز شواهد تاییدکننده فرضیه قتل اعلام نشده است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان وزارت آموزش و پرورش، اداره کل آموزش و پرورش کرمانشاه و کادر دبیرستان رضوان را مسئول پاسخگویی دربارهٔ عملکرد مدرسه میداند. مادهٔ ۱۷ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان هم برای خودداری از گزارش خطر شدید و قریبالوقوع متوجه کودک یا نوجوان، در صورت احراز شرایط مقرر در قانون، مجازات تعیین کرده است. یکی از موضوعهای در دست رسیدگی در پروندهٔ سوگند این است که مسئولان مدرسه پس از شنیدن هشدار او و ضربوشتم گزارششده، برای حفاظت از او چه اقدامی انجام دادند؟
خشونت علیه دانشآموزان در مدارس ایران پیش از این هم بارها خبرساز شده بود. در یکی از مدارس منطقهٔ طبرسی مشهد، لگن دانشآموزی بر اثر ضربهٔ معاون مدرسه شکست. در پرند تهران، انتشار فیلم تنبیه بدنی دانشآموزی به اخراج فرد خاطی انجامید.
ماده ۸۱ آییننامهٔ اجرایی مدارس تنبیه بدنی و سوءرفتار با دانشآموزان را ممنوع کرده است. وزارت آموزش و پرورش در دیماه ۱۴۰۴هم این ممنوعیت را بار دیگر به مدارس ابلاغ کرد.
قتلهایی که به نام «آبرو» پنهان میمانند
در خرداد ۱۴۰۲، یک مددکار اجتماعی و فعال حقوق زنان در سنندج به ایندیپندنت فارسی گفت که بر اساس مشاهدات میدانی و گزارشهای دریافتی، تنها از اول فروردین تا ۱۹ خرداد همان سال، دستکم ۳۸ زن و دختر در استان کردستان با انگیزهٔ ناموسی کشته شدند. او از افزایش این قتلها در سالهای پیش از آن گفتوگو در کردستان و استانهایی مانند ایلام، لرستان و آذربایجان غربی خبر داد و تعصبات قومیتی و رسوم قبیلهای را از عوامل تداوم آن دانست.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
روژین عظیمی، دختر ۱۷ ساله اهل روستای آخکند دیواندره، یکی از قربانیانی بود که این مددکار از او نام برد. به گفتهٔ او، برادر روژین به بهانهٔ داشتن دوستپسر او را کشت. پرستو شهبازی، دختر ۱۸ ساله اهل روستای میرکی دهگلان، مادر کودکی ۲۰ماهه و قربانی کودکهمسری بود که همسرش او را به اتهام خیانت به قتل رساند.
مددکار سنندجی میگوید برخی خانوادهها برای حفظ آبروی خانواده، قتلها را پنهان میکنند و خبرنگاران و مددکارانی هم که آنها را علنی میکنند، گاه با تهدید به بازداشت و پروندهسازی روبهرو میشوند.
شماری از قتلهای ناموسی هم در روایت خانوادهها یا رسانههای حکومتی «اختلاف خانوادگی» خوانده میشوند. بنا بر گزارش سازمانهای حقوقبشری، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۲۰۷ مورد زنکشی در ایران ثبت شد که در ۳۱ مورد، دلیل اصلی «انگیزهٔ ناموسی» گزارش شد. کرمانشاه و آذربایجان غربی هر کدام ۱۴ مورد زنکشی ثبتشده داشتند.
استثنای قانون برای پدر و جد پدری
تعصب ناموسی زمانی به ابزار خشونت بدل میشود که مردان خانواده برای خود حق تصمیمگیری دربارهٔ روابط عاطفی و ازدواج دختران و زنان قائلاند و این اختیار را با استناد به «آبرو»، رسوم خانوادگی یا باورهای مذهبی توجیه میکنند.
قانون مجازات اسلامی هم برای پدر و اجداد پدری در پروندهٔ قتل فرزند استثنا قائل شده است. مطابق ماده ۳۰۱، اگر دادگاه قتل عمد را احراز کند و مرتکب پدر یا یکی از اجداد پدری مقتول باشد، حکم قصاص صادر نمیشود و تنها در مادهٔ ۶۱۲ بخش تعزیرات، در صورت احراز اخلال در نظم و امنیت جامعه یا بیم جسورتر شدن مرتکب یا دیگران، سه تا ۱۰ سال حبس پیشبینی کرده است.
تحقیقات قضایی اکنون باید چگونگی مرگ سوگند و مسئولیت پدر و مدیر مدرسه را روشن کند. پرسشی که روایت شورای فرهنگیان پیش روی آموزش و پرورش میگذارد، به ساعتهای پیش از مرگ او برمیگردد. سوگند گفته بود جانش در خطر است و توضیح داده بود از چه کسی میترسد، با وجود این هشدار، همراه همان فرد از مدرسه خارج شد.

