همزمان با تهدیدهای مقام‌های ایران دربارهٔ آماده بودن برای تلافی حملات احتمالی و آتی ایالات متحده، خبرگزاری آمریکایی اکسیوس به نقل از منابع دیپلماتیک نوشت که میانجی‌گران قطری روز جمعه بیش از ۱۲ ساعت در تهران مذاکره کردند تا به توافقی برای ازسرگیری مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران دست یابند و از وقوع جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای جلوگیری کنند.
به نوشتهٔ این رسانه، مذاکرات روز شنبه در دوحه، پایتخت قطر، ادامه خواهد یافت.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که ممکن است آمریکا تا چند روز دیگر عملیاتی نظامی را آغاز کند؛ عملیاتی که خسارات عظیمی به ایران وارد خواهد کرد و احتمالاً به حملات تلافی‌جویانه این کشور علیه اسرائیل و شماری از کشورهای حوزهٔ خلیج فارس منجر خواهد شد.
اکسیوس به نقل از یک منبع دیپلماتیک نوشت که میانجی‌گران قطری در جریان نشست طولانی روز جمعه پیوسته با کاخ سفید در تماس بودند.
این منبع گفت: «پیشرفت مثبتی حاصل شده است. مذاکرات همچنان ادامه دارد تا زمینهٔ دستیابی به توافقی میان آمریکا و ایران فراهم شود.»
قطری‌ها می‌کوشند آمریکا و ایران را متقاعد کنند بر سر مجموعه‌ای از اقدامات متقابل توافق کنند؛ اقداماتی که طی چند روز اجرا خواهند شد و طرفین را به مذاکرات مستقیم دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای ایران و سایر مسائل بازخواهند گرداند.
به نوشتهٔ خبرنگار اکسیوس، یک مقام آمریکایی گفته است که تاکنون دو خواستهٔ متعارض مانع پیشرفت مذاکرات شده‌اند: اصرار دولت ترامپ بر اینکه ایران برای ازسرگیری مذاکرات امتیازات هسته‌ای بدهد؛ و شرط ایران مبنی بر اینکه آمریکا ابتدا باید محاصرهٔ دریایی را لغو و دارایی‌های مسدودشدهٔ ایران را آزاد کند و سپس اجازهٔ فروش نفت را به این کشور بدهد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
قطری‌ها در تلاش‌اند ایران را متقاعد کنند که به بازرسان سازمان ملل اجازهٔ بازدید از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده را بدهد. این اقدام می‌تواند گامی برای اعتمادسازی باشد و آمریکا نیز در مقابل بخشی از تحریم‌ها را کاهش دهد.
نکتهٔ قابل‌توجه در این میان آن است که در حلقهٔ نزدیکان ترامپ، دربارهٔ اینکه او باید چه تصمیمی بگیرد اختلاف‌نظر وجود دارد.
یک مقام آمریکایی گفت که پیت هگست، وزیر دفاع، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجهٔ آمریکا، به‌شدت تردید دارند که بتوان با رژیم کنونی ایران به توافق هسته‌ای دست یافت. آنها معتقدند میراث سیاسی ترامپ باید تضعیف بیشتر این رژیم باشد؛ از جمله از طریق حملات نظامی بیشتر.
این مقام گفت در حالی که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و فرستادگان ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، خواهان ازسرگیری مذاکرات‌اند، ترامپ تردید دارد که ایران با توافقی که از نظر او قابل‌قبول باشد موافقت کند.
ترامپ روز جمعه به خبرنگاران گفت: «مذاکراتی در جریان است. آنها می‌خواهند مذاکره کنند. مدام در حال مذاکره‌اند... راستش را بخواهید، ما وقت داریم. این یک جنگ است، اما جنگی معمولی نیست.»
او پیش‌تر نیز در مصاحبه با رادیو کی‌سی‌ام‌اُ (KCMO) کانزاس‌سیتی تأکید کرد که برای هرگونه توافق با جمهوری اسلامی ایران و پایان درگیری‌ها، آمریکا به این ضمانت نیاز دارد که ایران به سلاح هسته‌ای دست نیابد.
ترامپ در آن گفتگو پیش‌بینی کرد که این مناقشه «به‌زودی» حل و فصل شود.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، که کارزار فشار اقتصادی موسوم به «عملیات طرد اقتصادی» را پیش می‌برد، یکی از نزدیک‌ترین مشاوران ترامپ است و او را ترغیب می‌کند که به جای ازسرگیری شتاب‌زدهٔ عملیات نظامی اجازه دهد این طرح به نتیجه برسد.
در عین حال به گفتهٔ یک منبع منطقه‌ای، کشورهای منطقه از جمله مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی، ایران را تحت فشار قرار داده‌اند تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای با ازسرگیری مذاکرات موافقت کند.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای شکست بخورند، ممکن است ترامپ به صدور دستور یک عملیات نظامی گسترده تمایل بیشتری پیدا کند.
این مقام گفت: «اگر او احساس کند تحقیر شده یا قدرت و جایگاهش از او سلب شده است، دست به اقدامی جسورانه خواهد زد. این همان چیزی است که همه به ایرانی‌ها می‌گویند: بهترین فرصت آنها برای رسیدن به توافق همین حالاست.»
اکسیوس نوشت که رهبران عربستان سعودی و ترکیه طی روزهای اخیر از ترامپ خواسته‌اند فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد. همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در حال رایزنی و اعمال فشار بر ترامپ است تا بلافاصله پس از انتخابات، عملیات مشترکی علیه ایران آغاز کند.
تصویر کلی این است که ازسرگیری جنگ ممکن است نه‌تنها در ایران، که در کشورهای حوزهٔ خلیج فارس نیز ویرانی گسترده‌ای به بار آورد و بحران جهانی انرژی را تشدید کند.
ایران تهدید کرده است در پاسخ به هرگونه حملهٔ آمریکا به زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات نفت و گاز عربستان سعودی، امارات متحدهٔ عربی، قطر، کویت و بحرین را هدف قرار دهد.
پیش‌بینی‌ها مبنی بر این است که هرگونه حملهٔ آمریکا به ایران به‌صورت مشترک با اسرائیل انجام خواهد شد. ایران احتمالاً با حملات موشکی پاسخ خواهد داد و حزب‌الله نیز ممکن است حملاتی علیه اسرائیل انجام دهد.
پیش از این، جی‌دی ونس در نامه‌ای خطاب به محسن رضایی تأکید کرده که پروندهٔ هسته‌ای ایران باید بخشی از مذاکره میان دو کشور باشد.
همچنین شبکهٔ العربیه در گزارشی اختصاصی اعلام کرد به پیش‌نویس طرح پیشنهادی دست یافته که هم‌اکنون میانجی‌ها برای دستیابی به توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی آن‌اند.
بر اساس این طرح، ترتیبات بازگشایی کامل تنگهٔ هرمز برای دریانوردی ظرف مدت هفت روز و اجرای روزانهٔ تدابیر اعتمادساز متقابل در دستور کار قرار دارد و ایجاد یک سازوکار بین‌المللی همراه با نقش احتمالی چین در مقام ضامن اجرای تعهدات واشنگتن و تهران بررسی می‌شود.
در این پیش‌نویس همچنین بر تلاش برای جلب موافقت تهران با برگزاری مذاکرات «مستقیم» با آمریکا، هماهنگی کامل گام‌های هسته‌ای ایران با اقدامات تحریمی واشنگتن بر پایهٔ اصل «اقدام در برابر اقدام» بدون امتیازدهی یک‌جانبه و تعیین تدابیر و سازوکارهای مشخص برای برخورد با هرگونه تأخیر یا پایبند نبودن طرف ایرانی تأکید شده است.
با این حال، در ایران همچنان بر طبل جنگ کوبیده می‌شود و مقام‌های این کشور بر مواضع پیشین اصرار دارند. از جمله ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با اعلام اینکه «۱۰ طرح برای خروج از ان‌پی‌تی (NPT) امضا شده و اکثر نمایندگان همراه بودند»، تأکید کرد که بررسی این موضوع در دستور کار قرار دارد و طرح‌ها آماده است.
او با انتقاد از رویکرد توافق‌های پیشین افزود: «تجربهٔ برجام نشان داد که این مسیر جواب نمی‌دهد. بعضی می‌گویند آمریکایی‌ها می‌خواهند ما انرژی اتمی یا سلاح هسته‌ای نداشته باشیم. اگر واقعاً این‌گونه بود، در برجام که این مطلب موفق شد، اما ترامپ از آن خارج شد و به ما حمله کرد. پس مسئله را باید فراتر از موضوع هسته‌ای ببینیم. دشمنان دنبال بلعیدن ایران هستند.»
محمدجواد لاریجانی، رئیس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی و برادر علی لاریجانی، رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی، نیز در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، دربارهٔ توانایی ایران در ساخت تسلیحات پیشرفته و مخالفت با دستیابی جمهوری اسلامی ایران به سلاح هسته‌ای گفت ایران برای ساخت تسلیحات به اجازهٔ آمریکا نیاز ندارد.
به گزارش خبرآنلاین، لاریجانی گفت: «مگر ما برای ساخت سایر سلاح‌ها از شما اجازه گرفته‌ایم که حالا برای این موضوع اجازه بگیریم؟ اگر تصمیمی بگیریم، نیازی به اجازه گرفتن از شما نداریم.»
لاریجانی در ادامه افزود: «ساخت بمب اتم برای ما اسباب‌بازی است.»
او همچنین با تأکید بر پیشرفت صنعت هسته‌ای ایران مدعی شد که این کشور در این زمینه از پاکستان، هند و اسرائیل جلوتر است.
