در آستانه آغاز فصل جدید رقابت‌های فوتبال ایران، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران با ارسال دستورالعمل‌هایی به باشگاه‌های مردان و زنان، بازیکنان را تهدید کرده‌اند که هرگونه ابراز همدردی با کشته‌شدگان اعتراض‌های ملی دی‌ماه ۱۴۰۴، خودداری از شادی پس از گل یا نمایش هرگونه حرکت اعتراضی می‌تواند به بازداشت آن‌ها و کسر امتیاز از تیمشان منجر شود.

یکی از مقام‌های وزارت ورزش و جوانان جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، به ایندیپندنت فارسی خبر داد که بخش حراست وزارت ورزش و جوانان و حراست فدراسیون فوتبال در نامه‌هایی جداگانه، این هشدارها را به تمامی باشگاه‌های لیگ برتر و لیگ آزادگان مردان، تیم‌های فوتبال زنان و همچنین باشگاه‌های فوتسال در ایران ابلاغ کرده‌اند.

بر اساس اطلاعات اختصاصی رسیده به ایندیپندنت فارسی، در این نامه‌ها به باشگاه‌ها هشدار داده شده است که بازیکنان حق ندارند پس از به ثمر رساندن گل از شادی خودداری کنند یا با انجام دادن حرکتی نمادین، به کشته‌شدگان اعتراض‌های دی‌ماه ادای احترام کنند.

همچنین هرگونه اشاره مستقیم یا غیرمستقیم به سرکوب و کشتار معترضان، حمایت‌ از شاهزاده رضا پهلوی یا حتی مشکلات معیشتی مردم، چه در جریان مسابقات و چه در زمان مصاحبه با خبرنگاران، می‌تواند با برخورد امنیتی مواجه شود. باشگاه‌ها نیز موظف شده‌اند بازیکنانشان را درباره این محدودیت‌ها توجیه کنند و در صورت تخلف بازیکنان، علاوه بر برخورد قضایی و امنیتی با آنان، تیمشان نیز با خطر کسر امتیاز روبه‌رو خواهد شد.

یکی دیگر از بخش‌های قابل‌توجه این دستورالعمل اجبار بازیکنان به شادی پس از گل است. بر این اساس، بازیکنان مرد و زن حاضر در لیگ‌های فوتبال و فوتسال ایران موظف‌اند پس از گلزنی در شادی‌های فردی یا گروهی شرکت کنند تا از تکرار صحنه‌هایی که می‌تواند به نشانه اعتراض یا همدردی با خانواده‌های کشته‌شدگان تعبیر شود، جلوگیری شود.

چنین دستورهایی نشان می‌دهد با نزدیک شدن به آغاز فصل جدید، کنترل امنیتی فوتبال ایران از سکوهای ورزشگاه‌ها فراتر رفته و اکنون رفتار بازیکنان در داخل زمین را نیز دربر گرفته است.

این درحالی است که هم‌زمان با تشدید این نوع برخوردهای امنیتی در فوتبال ایران، باشگاه خیبر خرم‌آباد نیز اعلام کرد که گرداننده یک صفحه هواداری در اینستاگرام، پس از شکایت رسمی این باشگاه و با دخالت پلیس استان لرستان بازداشت شده است. در این صفحه پیش‌تر مطالبی مرتبط با اعتراض‌های ۱۸ و ۱۹ دی، طرحی از رشید مظاهری، دروازه‌بان بازداشت‌شده در برابر «ضحاک ماردوش» و همچنین تصاویری از رونمایی لباس خیبر با حضور مدل‌های زن بدون حجاب اجباری منتشر شده بود.

سابقه برخورد با فوتبالیست‌های معترض

برخورد امنیتی با بازیکنان و مربیان فوتبال در جمهوری اسلامی ایران سابقه‌ای طولانی دارد. در جریان اعتراض‌های سراسری سال‌های گذشته، شماری از فوتبالیست‌ها و مربیان به دلیل انتشار مطالب حمایتی از معترضان، خودداری از شادی پس از گل یا انجام دادن حرکات نمادین احضار، بازداشت یا با محرومیت‌های ورزشی مواجه شدند.

اطلاعات تازه رسیده به ایندیپندنت فارسی نشان می‌دهد یحیی گل‌محمدی، سرمربی پیشین فولاد خوزستان، نیز همچنان از فعالیت در فوتبال ایران محروم است. گل‌محمدی پس از کشتار گسترده معترضان در دی‌ماه سال گذشته از هدایت فولاد استعفا کرد و اکنون به دلیل ادامه ممنوعیت فعالیتش در ایران، ناچار شده است برای ادامه مربیگری به لیگ فوتبال عراق برود.

گل‌محمدی در سال‌های گذشته نیز بارها با انتشار مطالبی در شبکه‌های اجتماعی از برخورد حکومت با معترضان انتقاد کرده بود و به همین دلیل تحت فشار نهادهای امنیتی قرار داشت. مربیانی همچون علی دایی، مهدی مهدوی‌کیا و پرویز برومند هم به دلیل حمایت‌ها از خیزش‌های سراسری مردم ایران، همچنان ممنوع‌الکارند.

نقش تاج و دنیامالی در امنیتی‌تر شدن فوتبال

مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران که سابقه عضویت در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را دارد، در سال‌های اخیر در اجرای سیاست‌های امنیتی در فوتبال نقش مهمی ایفا کرده است. در دوره ریاست او، حضور ماموران امنیتی در کاروان‌های فوتبالی، جلوگیری از ورود تماشاگران به ورزشگاه‌ها، حضور پرشمار ماموران امنیتی روی سکوها و همچنین برخوردهای قضایی با بازیکنان و مربیان معترض، شتاب چشمگیری گرفت.

از زمان حضور احمد دنیامالی در وزارت ورزش و جوانان در تابستان ۱۴۰۳ نیز کنترل امنیتی بر ورزش ایران افزایش یافت. دنیامالی پیش از رسیدن به وزارت ورزش نیز سابقه چنین برخوردهایی را داشت. به‌طور مثال زمانی که رئیس هیأت‌مدیره باشگاه ملوان بندرانزلی بود، فعالیت تیم فوتبال زنان این باشگاه به مدت حدود یک سال به اتهام رعایت نکردن حجاب اجباری و آنچه مقام‌های باشگاه «همجنسگرایی» در میان اعضای تیم می‌خواندند، به‌طور کامل متوقف شد. 

در زمان حضور دنیامالی در راس فدراسیون قایقرانی نیز ملی‌پوشان زن و مرد قایقرانی ایران بارها به علت «رعایت نکردن مسائل اسلامی و اخلاقی» از حضور در اردوها و مسابقات بین‌المللی منع شدند.

اکنون وزارتخانه تحت مدیریت او در کنار فدراسیون فوتبال، در تلاش است تا در آستانه فصل جدید با وضع مجموعه‌ای از محدودیت‌های تازه، امکان بروز هرگونه اعتراض سیاسی در فوتبال را از میان ببرد.

هراس از بازگشت تماشاگران پرسپولیس و استقلال

این محدودیت‌ها در شرایطی اعمال می‌شوند که هنوز تکلیف حضور تماشاگران در بسیاری از مسابقات فصل جدید لیگ برتر ایران مشخص نیست. پس از اعتراض‌های ملی دی‌ماه ۱۴۰۴، مسابقات لیگ برتر به دستور مقام‌های امنیتی بدون حضور تماشاگر برگزار شدند و اندکی بعد نیز با آغاز جنگ ۴۰ روزه، ادامه رقابت‌ها متوقف شد. در نتیجه، حدود هفت ماه است که تماشاگران فوتبال امکان حضور عادی در ورزشگاه‌های ایران را نداشته‌اند.

ایندیپندنت فارسی پیش‌تر گزارش داده بود که یکی از نگرانی‌های اصلی مقام‌های امنیتی از بازگشایی ورزشگاه‌ها، احتمال سر دادن شعارهای اعتراضی گسترده است.

مقام‌های فدراسیون فوتبال و برخی مدیران باشگاه‌ها در روزهای اخیر از احتمال آغاز فصل جدید بدون تماشاگر خبر دادند. با این حال، باشگاه تراکتور تبریز روز دوشنبه اعلام کرد بلیت‌فروشی دیدار این تیم مقابل پیکان برای هفته نخست لیگ برتر آغاز خواهد شد. این مسابقه قرار است جمعه ۲۳ مرداد در ورزشگاه سهند تبریز برگزار شود.

با این حال هنوز باشگاه‌های استقلال، پرسپولیس و دیگر تیم‌های لیگ برتری مجوز فروش بلیت مسابقات خانگی خود را دریافت نکرده‌اند و مشخص نیست مقام‌های امنیتی در نهایت اجازه حضور هواداران این تیم‌ها در ورزشگاه‌ها را صادر خواهند کرد یا خیر.