با ادامه تشدید تحریم‌ها در پی «عملیات انزوای اقتصادی» و ادامه محاصره بندرهای جنوبی ایران از سوی ایالات متحده آمریکا، مقام‌های جمهوری اسلامی ایران که گمان می‌کردند این وضعیت ادامه نخواهد یافت، حالا به مشکلات اقتصادی شدید ناشی از این تنگنا اذعان می‌کنند.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، از «قطع شریان‌های حیاتی کشور» خبر داد. او در این پیام با اذعان به این که فشار اقتصادی افزایش پیدا کرده، مدعی شد که «دولت برای مدیریت شرایط ویژه، آرایش جدید گرفته است».

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، هم روز شنبه در جلسه «ستاد هماهنگی اقتصادی دولت» تاکید کرد که «شرایط کنونی از جمله دشوارترین مقاطع کشور است».

این اظهارات محسن رضایی، هفت ماه پس از آغاز جنگ آمریکا، اعترافی کم‌سابقه‌ است به اینکه سیاست‌های دولت دونالد ترامپ برای فشار وارد کردن به جمهوری اسلامی ایران در حال نتیجه دادن است.

ارزش ریال از زمانی که آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کردند، به‌شدت سقوط کرده است. این روند در هفته‌های اخیر و پس از تشدید تحریم‌های آمریکا و اجرای محاصره دریایی، به‌طور چشمگیری سرعت گرفته که وضعیت هزینه واردات را افزایش داده و هزینه‌های زندگی را بیش‌از‌پیش بالا برده است.

تحلیلگران می‌گویند محاصره دریایی آمریکا تا حد زیادی مانع صادرات نفت ایران شده است؛ اقدامی که جمهوری اسلامی ایران را از اصلی‌ترین منبع درآمد خود محروم کرده و موجب شکل‌گیری بحران سوخت شده است.

آمریکا علاوه بر محاصره، بیشتر پروازها میان ایران و سایر نقاط جهان را متوقف کرده؛ اقدامی که لایه جدیدی از انزوای اقتصادی را به ایران تحمیل کرده است.

بحران‌ها در سطح جزئی و کلان اقتصاد ایران یکی پس از دیگری در حال بروز کردن‌اند. محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، که پیش‌تر گفته بود ایران با وجود تحریم‌های آمریکا، به صادرات نفت ادامه خواهد داد، روز یکشنبه استعفا کرد. مهدی طباطبایی، سخنگوی مسعود پزشکیان، در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، به‌طور موقت جایگزین او خواهد شد.

استعفای پاک‌نژاد و مشکلات صادرات نفت ایران در حالی است که به رغم ادعای تهران درباره کنترل تنگه هرمز، داده‌های رصد کشتی‌رانی نشان می‌دهد صادرات نفت خام از خاورمیانه در چهار روز از هفت روز پایانی سپتامبر (۲۵ تا ۳۱ شهریور)، از سطح پیش از جنگ فراتر رفت.

وزیر خزانه‌داری آمریکا پیش‌تر اعلام کرده بود که «تهران در ماه سپتامبر صفر بشکه نفت خام روی نفتکش‌ها بارگیری کرد» و افزود دولت دونالد ترامپ در حال قطع «حیاتی‌ترین منبع درآمدی» جمهوری اسلامی ایران است.

 استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید نیز روز شنبه با انتشار پیامی در اکس نوشت: «حرف منفی‌باف‌ها را باور نکنید. عملیات طرد اقتصادی در حال در هم کوبیدن رهبران ایران است، در حالی که آمریکا در حال پیروزی است.»

چونگ با تاکید بر اثربخشی فشارهای همه‌جانبه علیه تهران، افزود: «جریان نفت از تنگه هرمز همچنان برقرار است، صادرات نفت ایران به دلیل محاصره موفق ایالات متحده به‌طور کامل متوقف شده و تورم اقتصاد ایران را فلج کرده است.» او همچنین گزارش بلومبرگ مبنی بر تورم نزدیک به ۹۰ درصدی، استقرار ناو هواپیمابر و انتقال تعدادی دیگر از تفنگداران آمریکا به منطقه و مهار صادرات نفت خام ایران را بازنشر کرد.

هم‌زمان با این فشارهای اقتصادی، در روزهای اخیر، کارکنان بخش دولتی و خصوصی از جمله پرستاران و معلمان، در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرده‌اند که از شغل خود استعفا می‌کنند، زیرا حقوقشان دیگر کفاف هزینه‌های زندگی آن‌ها را نمی‌دهد.

محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار، با اشاره به بی‌ثمر بودن تمام مسیرهای اعتراضی و صنفی، اعلام کرد که راه پیش روی پرستاران «خروج از حرفه و استعفا» است و هم‌اکنون «۷۰ هزار پرستار خانه‌نشین‌اند».

او با اشاره به اینکه میانگین حقوق پرستاران که حدود ۲۵ تا ۲۸ میلیون تومان (معادل حدود ۱۰۰ دلار) است، افزود: «پرستار ما به این نتیجه رسیده که اگر با حقوق ۲۵ میلیون تومان در خانه بنشیند، استهلاکش کمتر و برایش مقرون‌به‌صرفه‌تر است و آمدن سر کار در فضای سخت بیمارستان، دیگر توجیه اقتصادی ندارد.»

ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نیز نشان می‌دهد که کارکنان بازنشسته دولت طی چند هفته گذشته در اعتراض‌ها شرکت کرده‌اند، زیرا می‌گویند مستمری کامل خود را دریافت نکرده‌اند و درآمدشان هم برای هزینه‌های بالای زندگی ناکافی است.

در پی سیاست‌های ناکارآمد مقام‌های جمهوری اسلامی ایران و افزایش فشارهای اقتصادی آمریکا، نرخ دلار نیز مدام در حال افزایش است.

پس از آنکه بازار ارز و طلا در روز یکشنبه باز هم روندی صعودی طی کرد و دلار آمریکا با افزایش نسبت به روز یکشنبه، به ۲۷۳ هزار و ۱۰۰ تومان رسید، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در سخنانی اذعان کرد: «اینک وارد فاز جنگ اقتصادی شده‌اند و بخش مالی و بازار ارز را هدف قرار داده‌اند.»

او ادامه داد: «دشمنان در جنگ اقتصادی امیدوار بودند و هستند که با افزایش رشد روزافزون نقدینگی و در نتیجه تداوم رشد تورم، اقتصاد کشور را با التهابات مضاعفی مواجه کنند.»

اظهارات او در حالی است که در روزهای گذشته قیمت دلار و یورو بارها رکورد شکست. در بازار طلا و سکه نیز روند افزایش قیمت ادامه دارد. بر اساس نرخ‌های منتشرشده روز یکشنبه، هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۲۶ میلیون و ۳۸۵ هزار تومان و سکه امامی حدود ۲۷۳ میلیون و ۸۳۰ هزار تومان معامله شد و قیمت سکه امامی نسبت به نرخ ۲۷۰ میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی روز پیش از آن، حدود دو میلیون و ۹۳۰ هزار تومان افزایش داشت.

به رغم این فشارهای اقتصادی فزاینده، جمهوری اسلامی ایران همچنان بر طبل جنگ می‌کوبد. علی عبدللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده قرارگاه خاتم الانبیاء، روز دوشنبه ۱۳ مهرماه به آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی هشدار داد که در صورت آغاز جنگ جدید، آتش‌ آن تمام منطقه را در برخواهد گرفت.

بنا بر رسانه‌های داخلی ایران، این فرمانده نظامی ارشد جمهوری اسلامی ایران با هشدار به سازمان‌های بین‌المللی و به‌ویژه سازمان بین‌المللی انرژی اتمی، آن‌ها را «گرگ در لباس میش» خطاب کرد و از آنان خواست «از ادامه اظهارنظرهای بی‌اساس در مورد مراکز هسته‌ای ایران» پرهیز کنند.

عبدللهی با اشاره تلویحی به احتمال از سرگیری جنگ خطاب به آمریکا افزود که «چه قبل و چه بعد از انتخابات و با هر نتیجه‌ای، اگر خود یا به تحریک اسرائیل، علیه جمهوری اسلامی ایران اقدام کند، نیروهای مسلح ما بلافاصله، با شدت و قدرت و به‌صورت دردآور، منافع آمریکا را بدون محدودیت، هدف قرار خواهند داد».