شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، روز چهارشنبه برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، وارد واشنگتن شد.
تابستان امسال، هنگامی که آمریکا و جمهوری اسلامی یک آتش‌بس موقت امضا کردند، چین نقش خود را در کاهش تنش‌ها در خاورمیانه برجسته کرد. پکن اعلام کرد وزارت خارجه این کشور ده‌ها تماس تلفنی برای کمک به پیشبرد صلح برقرار کرده و شی جین‌پینگ نیز شخصا با ارائه پیشنهادهایی برای پایان دادن به درگیری‌ها مداخله کرده است.
اما همان روز، یک هواپیما از چین در تهران فرود آمد که محموله‌ای برای وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران حمل می‌کرد. بر اساس داده‌های گمرکی ایران که وال‌استریت ژورنال بررسی کرده است، این محموله شامل قطعات الکترونیکی بود که می‌توان از آنها برای ساخت قطعات پهپادها و سامانه‌های هدایت موشک استفاده کرد.
داده‌های گمرکی نشان می‌دهد این محموله یکی از حدود یک‌هزار و ۳۰۰ محموله‌ای بود که شامل قطعات «دوکاربردی» از چین برای وزارت دفاع ایران می‌شد و تا پایان ژوئن امسال ارسال شده بود. دو روز پس از ارسال قطعات الکترونیکی، بیش از ۱۲ محموله دیگر حامل قطعاتی به ارزش بیش از شش میلیون دلار وارد ایران شد که می‌توان از آنها در پهپادها استفاده کرد.
وال استریت ژورنال می‌نویسد، شی جین‌پینگ این هفته برای دیدار با دونالد ترامپ به واشنگتن سفر کرده است؛ نشستی که قرار است موضوعات مهمی از جمله تجارت، ایمنی هوش مصنوعی و روابط با تایوان را دربر بگیرد. اما موضوع مهم و حل‌نشده این دیدار، ادامه حمایت چین از جمهوری اسلامی خواهد بود.
چین با وجود تحریم‌های آمریکا که با هدف متوقف کردن صادرات نفت جمهوری اسلامی وضع شده‌اند، به تنها خریدار عمده نفت ایران تبدیل شده و میلیاردها دلار در سال جاری در اختیار تهران قرار داده است. شرکت‌های پوششی چینی به پولشویی این درآمدها کمک می‌کنند و بانک‌های چینی نیز با انتقال تراکنش‌ها از طریق شبکه مالی این کشور و استفاده از یوان، به دور زدن نظارت آمریکا کمک می‌کنند؛ این موضوع را مقام‌های آمریکایی و افراد مطلع از این جریان‌ها مطرح کرده‌اند.
وال‌استریت ژورنال پیش‌تر گزارش داده بود که مقام‌های آمریکایی تصاویر ماهواره‌ای تهیه‌شده از نهادهای چینی را با حمله جمهوری اسلامی مرتبط دانسته‌اند؛ حمله‌ای که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی منجر شد. بر اساس سندی که وال‌استریت ژورنال مشاهده کرده و همچنین اظهارات افراد مطلع، شرکت‌های چینی در تأمین مواد شیمیایی پیش‌ساز مورد استفاده برای تولید انواع موشک‌های بالستیک به کاررفته در این حمله نیز نقش داشته‌اند.
این اقدامات نشان‌دهنده سطحی از حمایت چین از جمهوری اسلامی است که پیش از این گزارش نشده یا دولت ترامپ به‌طور علنی آن را تایید نکرده بود. این حمایت به طولانی‌تر شدن درگیری کمک کرده که قیمت جهانی انرژی را افزایش داده، ذخایر تسلیحاتی را کاهش داده و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا فشار بیشتری بر ترامپ وارد کرده است.
پکن اعلام کرده است که همواره قوانین بین‌المللی را رعایت می‌کند و با «تلاش‌ها برای بدنام کردن چین از طریق مرتبط کردن این کشور با درگیری» مخالف است. چین همچنین گفته است به همکاری با جمهوری اسلامی ادامه می‌دهد و از تمامی تلاش‌ها برای برقراری صلح در خاورمیانه حمایت می‌کند.
چین پیش‌تر گفته است صادرات قطعات با کاربرد دوگانه را که می‌توانند کاربردهای غیرنظامی و نظامی داشته باشند، به‌شدت کنترل می‌کند. پکن همچنین تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، از جمله تحریم‌هایی را که تجارت غیرمجاز قطعات دوکاربردی را هدف قرار می‌دهند، رد کرده و گفته است این تحریم‌ها ناقض قوانین بین‌المللی هستند.
مقام‌های جمهوری اسلامی به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
صدها تحریم علیه جمهوری اسلامی
واشنگتن از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، صدها تحریم علیه جمهوری اسلامی اعمال کرده است؛ از جمله تحریم‌هایی علیه شرکت‌ها و افراد چینی که به گفته آمریکا به تهران کمک می‌کنند. این اقدامات، همراه با تحریم تجارت با ایران، باعث انقباض اقتصاد جمهوری اسلامی شده است.
با این حال، کاخ سفید در رویارویی جدی‌تر با پکن بر سر حمایت چین از جمهوری اسلامی محتاط بوده است؛ حمایتی که در شرایطی ادامه دارد که تهران حملات خود به نیروهای آمریکایی و زیرساخت‌های نفتی در خاورمیانه را ادامه داده است.
ترامپ پس از جنگ تعرفه‌ای سال گذشته که نشان داد چین ابزارهایی برای آسیب زدن به اقتصاد آمریکا، از جمله محدود کردن دسترسی آمریکا به مواد معدنی کمیاب، در اختیار دارد، بهبود روابط با پکن را در اولویت قرار داده است.
افراد مطلع از گفت‌وگوهای داخلی دولت آمریکا می‌گویند ترامپ پیش از نشست این هفته به مقام‌های ارشد و دستیاران خود گفته است حفظ روابط خوب با شی جین‌پینگ یک اولویت است. در نتیجه، مقام‌های ارشد دولت آمریکا بارها اهمیت کمک چین به تهران را کم‌رنگ جلوه داده و از انتقاد از پکن که ممکن است نشست را به خطر بیندازد، خودداری کرده‌اند.
با این حال، بسیاری در دولت آمریکا معتقدند بی‌میلی واشنگتن برای رویارویی با پکن، توانایی آمریکا برای اعمال فشار بر تهران را تضعیف می‌کند. قانون‌گذاران هر دو حزب نیز از ترامپ خواسته‌اند مستقیما شی جین‌پینگ را در این زمینه تحت فشار قرار دهد.
الیس اسلاتکین، سناتور دموکرات ایالت میشیگان، روز جمعه در نامه‌ای به ترامپ که نسخه‌ای از آن در اختیار وال‌استریت ژورنال قرار گرفته، نوشت: «اکنون شواهد گسترده و فزاینده‌ای وجود دارد که شرکت‌های چینی به جمهوری اسلامی کمک می‌کنند نیروهای آمریکایی را هدف قرار دهد و بکشد، برنامه‌های پهپادی و موشکی خود را زنده نگه دارد و اقتصادش را حفظ کند.»
او از ترامپ خواست حمایت چین از جمهوری اسلامی را به یکی از «محورهای اصلی» مذاکراتش با شی تبدیل کند.
ترامپ اوایل ماه جاری، در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا موضوع حمایت چین از جمهوری اسلامی را با شی مطرح خواهد کرد یا نه، نگرانی‌ها درباره این حمایت را کم‌اهمیت جلوه داد و گفت: «فکر می‌کنم او رفتار منطقی داشته و ما هم رفتار منطقی داریم.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز چهارشنبه گفت آمریکا و چین در نشست ترامپ و شی «گفت‌وگویی بسیار صریح» خواهند داشت.
او گفت: «درباره همه چیزهایی که مرتبط هستند صحبت خواهیم کرد. درباره همه چیزهایی که اهمیت دارند صحبت خواهیم کرد. این تصور که ما نباید در بالاترین سطوح با آنها تعامل داشته باشیم، غیرمسئولانه است.»
سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز گفت این وزارتخانه کانال ارتباطی فعالی با طرف چینی دارد و هر زمان که لازم باشد، از اقدام علیه چین خودداری نخواهد کرد.
این سخنگو گفت: «این دولت بارها فعالیت‌های مخرب مرتبط با تهران را که از حوزه قضایی چین سوءاستفاده می‌کنند یا از آن عبور می‌کنند، هدف قرار داده است و به این کار ادامه خواهد داد.»
کاخ سفید اعلام کرده است که با جدیت برای مختل کردن فعالیت‌ها و مجازات هر فرد یا شرکتی که با رژیم جمهوری اسلامی تجارت می‌کند، تلاش خواهد کرد.
تحلیلگران سیاسی می‌گویند پکن با حمایت از حکومت ایران امیدوار است جایگاه دیپلماتیک واشنگتن را تضعیف کند و ذخایر تسلیحاتی آمریکا را کاهش دهد و از این طریق توان نظامی این کشور را تضعیف کند. با این حال، چین نیز مراقب است بیش از حد پیش نرود. این کشور برای روابط اقتصادی با آمریکا اهمیت قائل است و به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده انرژی جهان، در صورتی که شوک نفتی ناشی از جنگ طولانی شود، متضرر خواهد شد.
پل هوایی
محموله‌هایی که برای وزارت دفاع ایران ارسال شده و وال‌استریت ژورنال آنها را بررسی کرده، بخشی از افزایش چشمگیر پروازهای باری از چین به ایران در سال جاری هستند.
به گفته کارشناسان دفاعی، این پل هوایی به مسیر تأمین حیاتی برای برنامه‌های پهپادی و موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی تبدیل شده است؛ به‌ویژه در شرایطی که نیروی دریایی آمریکا تجارت دریایی جمهوری اسلامی را مسدود کرده است.
این محموله‌ها در فرودگاه بین‌المللی امام خمینی تهران فرود آمده‌اند. بر اساس اسناد گمرکی جمهوری اسلامی که پایگاه داده تجاری «ایمپورت‌جنیوس» در اختیار وال‌استریت ژورنال قرار داده، جعبه‌ها حاوی دستگاه‌های ردیابی جی‌پی‌اس، موتورهای برقی و قطعات موتور هواپیما بوده‌اند.
اسناد مربوط به ژانویه ۲۰۲۵ تا پایان ژوئن امسال نشان می‌دهند هزاران محموله حاوی اقلامی که می‌توان از آنها برای ساخت پهپاد و دیگر تسلیحات استفاده کرد، برای وزارت دفاع ایران و شرکت‌های ایرانی ارسال شده است.
بسیاری از این موارد با اشاره به «ماده ۱۱۹» ثبت شده‌اند؛ بخشی از مقررات گمرکی ایران که معافیت کامل تعرفه‌ای برای واردات تجهیزات نظامی و دفاعی در نظر می‌گیرد.
پروازهای ماهان از چین به ایران
چین دهه‌هاست حمایت اقتصادی و نظامی از جمهوری اسلامی ارائه می‌کند، اما روابط دو کشور پس از آن عمیق‌تر شد که دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸ کارزار «فشار حداکثری» را برای رساندن صادرات نفت ایران به صفر و وادار کردن تهران به مذاکره درباره برنامه هسته‌ای خود آغاز کرد.
این کارزار شامل تحریم‌هایی علیه نهادهای خارجی بود که به جمهوری اسلامی کمک می‌کردند و آنها را از نظام مالی جهانی تحت رهبری آمریکا کنار می‌گذاشت.
تهران و پکن در مخالفت با این مقررات، در سال ۲۰۲۱ یک پیمان راهبردی ۲۵ ساله امضا کردند. چین به بزرگ‌ترین خریدار نفت جمهوری اسلامی تبدیل شد و بر اساس گفته قانون‌گذاران آمریکایی، بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت خام ایران را خریداری کرد.
به گزارش وال‌استریت ژورنال، شبکه‌ای پیچیده از بانک‌های چینی و شرکت‌های صوری هنگ‌کنگی شکل گرفت تا به تهران برای دور زدن تحریم‌ها و ادامه صادرات نفت کمک کند.
هنگ‌کنگ اعلام کرده است تحریم‌های سازمان ملل را اجرا می‌کند، اما تحریم‌هایی را که کشورها به‌صورت یک‌جانبه اعمال می‌کنند اجرا نمی‌کند؛ زیرا آنها را ناقض قوانین بین‌المللی می‌داند.
صادرکنندگان چینی کالاهای با کاربرد دوگانه و تجهیزات الکترونیکی نیز حضور در نمایشگاه‌های تجاری ایران را آغاز کردند و برای ایجاد ارتباطات محلی، شعارهای شرکتی خود را به فارسی ترجمه کردند؛ این موضوع بر اساس تحلیل پیام‌ها شبکه‌های اجتماعی توسط مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی در واشنگتن مطرح شده است.
در سال‌های بعد، شرکت‌های چینی مواد شیمیایی مورد استفاده جمهوری اسلامی، از جمله پرکلرات سدیم، تولید کردند که برای ساخت پیشرانه موشک‌های بالستیک به کار می‌رود.
پس از آنکه اسرائیل در حملات سال ۲۰۲۴ بخش عمده برنامه موشکی جمهوری اسلامی را نابود کرد و رژیم مجبور شد زرادخانه خود را دوباره تکمیل کند، این صادرات برای تهران اهمیت بیشتری پیدا کرد.
فروش این مواد در سال ۲۰۲۵، پس از گزارش وال‌استریت ژورنال و رسانه‌های دیگر، به‌طور گسترده علنی شد.
نیروهای آمریکایی نیز بعدا در همان سال به یک کشتی حامل قطعات با کاربرد دوگانه از چین به ایران حمله کردند و محموله آن را توقیف کردند؛ اقدامی که نشان می‌داد واشنگتن این روند را زیر نظر دارد.
یک شرکت چینی به نام «هاوکون انرژی» که تلاش کرده بود مواد شیمیایی بفروشد، در دسامبر سال گذشته به یک واردکننده محصولات مورد استفاده در ایران که تحت تحریم آمریکا قرار دارد، اعلام کرد صادرات پرکلرات سدیم نیازمند مجوز دولتی است.
هاوکون در نامه‌ای که وال‌استریت ژورنال آن را مشاهده کرده، نوشته بود با مقام‌های چینی هماهنگ کرده است تا «بخشی از مجوزها را به‌صورت محرمانه» دریافت کند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا پیش‌تر هاوکون و آن واردکننده را به دلیل کمک به فروش نفت جمهوری اسلامی به چین تحریم کرده بود.
در نامه دسامبر آمده بود که هاوکون برای انجام معامله پرکلرات سدیم، یک شرکت صوری در پکن تأسیس کرده است. وال‌استریت ژورنال تأیید کرد که این شرکت چند هفته پیش از تاریخ نامه تأسیس شده بود.
مشخص نیست این معامله در نهایت انجام شده است یا نه.
هاوکون به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد.
مواد مورد استفاده در شاهدها
چند روز پیش از آغاز جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی، داده‌های گمرکی ایران نشان داد یک محموله ۳۰۰ تنی از ترکیبات شیمیایی از چین به وزارت ایران تحویل داده شده است.
پس از آغاز جنگ، تجارت میان ایران و چین در ابتدا به‌شدت کاهش یافت؛ این موضوع بر اساس داده‌های گمرکی ایران و اطلاعات شرکت «کپلر»، که حمل‌ونقل نفت را رصد می‌کند، مشخص شده است.
محاصره دریایی بنادر ایران که نیروی دریایی آمریکا در آوریل اعلام کرد، این فشار را بیشتر کرد.
تهران در واکنش، ارتباط هوایی میان چین و ایران را از طریق ماهان‌ایر گسترش داد؛ شرکت هواپیمایی ایرانی که تحت تحریم آمریکا قرار دارد و وزارت خزانه‌داری می‌گوید برای حکومت ایران پول نقد، سلاح و نیرو جابه‌جا کرده است.
بر اساس داده‌های فلایت‌رادار۲۴، ماهان‌ایر تعداد پروازهای خود از پکن، شانگهای و گوانگژو به تهران را تا پایان آوریل به حدود ۲۷ پرواز در هفته افزایش داد؛ در حالی که این رقم در ابتدای مارس چهار پرواز در هفته بود.
داده‌های گمرکی نشان می‌دهد ارسال محموله‌های هوایی به وزارت دفاع ایران نیز افزایش یافت. ماهان به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد.
پژوهشگرانی که تجارت با ایران را دنبال می‌کنند می‌گویند این محموله‌ها شامل قطعاتی از تأمین‌کنندگان کمترشناخته‌شده چینی است که با واردکنندگان ایرانی همکاری می‌کنند.
کیت کورن، معاون برنامه اقتصادی مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی در واشنگتن، گفت برخی از این قطعات به‌طور شناخته‌شده در ساخت پهپادهای شاهد استفاده می‌شوند.
این پهپادهای ارزان اما مرگبار ایرانی خسارت قابل‌توجهی به پایگاه‌های آمریکا وارد کرده‌اند.
کورن در گزارشی که قرار است به‌زودی منتشر شود، اعلام کرد چند شرکت چینی را شناسایی کرده است که امسال فروش تجهیزات الکترونیکی حساس، از جمله قطعات موجود در پهپاد شاهد، را به‌صورت عمومی تبلیغ کرده‌اند.
یک پهپاد شاهد ساخت ایران در فوریه در جریان تجمعی در تهران به نمایش گذاشته شد.
در ماه مه، وزارت خزانه‌داری آمریکا شرکت‌هایی در چین و هنگ‌کنگ را تحریم کرد و گفت آنها تلاش کرده‌اند به جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح، از جمله پرتابگرهای موشک قابل حمل توسط نفر، کمک کنند.
در همان ماه، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ویدئویی منتشر کرد که در آن اعضای نیروهای شبه‌نظامی در حال آموزش استفاده از این پرتابگرهای موشکی، موسوم به «من‌پدز»، برای سرنگونی جنگنده‌های آمریکایی بودند.
بر اساس گفته مقام‌های پیشین وزارت خزانه‌داری آمریکا، جمهوری اسلامی در حال حاضر از سامانه‌های من‌پدزی استفاده می‌کند که در داخل کشور و بر اساس مدل‌های قدیمی‌تر چینی ساخته شده‌اند.
این مقام‌های پیشین گفتند مقام‌های جمهوری اسلامی خواهان دسترسی به جدیدترین مدل‌های چینی هستند که کارآمدترند.
در هفته‌های بعد، مقام‌های آمریکایی افراد و شرکت‌های چینی بیشتری را به دلیل تأمین سلاح برای ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران تحریم کردند.
مقام‌های آمریکایی گفتند یکی از شبکه‌های تأمین تلاش کرده بود برای مرکز همکاری‌های نوآوری و فناوری جمهوری اسلامی، سامانه‌های من‌پدز خریداری کند؛ مرکزی که برای تطبیق سلاح‌های ساخت خارج با هدف تولید داخلی آنها فعالیت می‌کند.
مقام‌های آمریکایی گفتند این گروه تلاش کرد سامانه‌های من‌پدز را از طریق بلاروس به ایران منتقل کند تا هویت مصرف‌کننده نهایی ایرانی پنهان بماند، اما موفق نشد.
«به آنها اعتماد دارم»
در ۱۷ ژوئن، آمریکا و جمهوری اسلامی یک آتش‌بس ۶۰ روزه امضا کردند.
چند روز بعد، گمرک ایران ارسال محموله‌های هوایی از چین را ثبت کرد که بیش از شش میلیون دلار قطعات الکترونیکی در آنها وجود داشت؛ قطعاتی که دولت آمریکا گفته است در کاربردهای مختلف نظامی، از جمله واحدهای کنترل پرواز تسلیحات هدایت‌شونده دقیق، استفاده می‌شوند.
در ماه ژوئیه، آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه افراد و شرکت‌های مرتبط با ماهان‌ایر وضع کرد؛ از جمله یک شرکت مستقر در چین که به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا به‌عنوان نماینده فروش ماهان‌ایر فعالیت می‌کرد و حمل تجهیزات الکترونیکی را هماهنگ می‌کرد.
آمریکا در همان ماه بیش از ۱۰۰ تحریم دیگر نیز اعمال کرد.
اما اختلافات در دولت آمریکا بر سر میزان فشاری که باید به چین وارد شود، عمیق‌تر شد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در ماه ژوئیه به قانون‌گذاران گفت چین، همراه با روسیه، در سطوح مختلف به جمهوری اسلامی کمک می‌کند.
چند روز بعد، ترامپ این ارزیابی را رد کرد.
او گفت: «نمی‌دانم که آنها دارند کمک می‌کنند یا نه»، و تأکید کرد شی جین‌پینگ شخصا به او اطمینان داده است که چین به جمهوری اسلامی سلاح نخواهد داد.
ترامپ درباره شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، گفت: «به آنها اعتماد دارم.»
او افزود: «ممکن است کارهایی انجام دهند، اما دست‌کم تا اینجا، چیز مهمی نبوده است.»
در همان هفته، روبیو پس از دیدار با وانگ یی، وزیر خارجه چین، در مانیل به خبرنگاران گفت: «هیچ کاری که چین انجام داده، به هیچ وجه مسیر» درگیری را تغییر نداده است.
او گفت پکن در برخی موارد «کاملا همکاری‌کننده» بوده است.
در پشت صحنه، مقام‌های آمریکایی تلاش می‌کردند فشار بر حمایت چین از جمهوری اسلامی را افزایش دهند.
در یکی از این موارد، مقام‌های آمریکایی فروش محصولات پتروشیمی ایران به مصر را شناسایی کردند که بهای آنها با دلار آمریکا پرداخت شده بود و ناقض تحریم‌های آمریکا بود.
به گفته چند فرد مطلع، این تراکنش‌ها از طریق شعبه اماراتی بانک «بانک مصر» انجام می‌شد؛ بانکی دولتی در مصر.
مقام‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا به این بانک هشدار دادند که این روند را متوقف کند.
در عوض، بانک مصر پرداخت‌ها را به یوان چین منتقل کرد.
به گفته افراد مطلع، قرار بود این تراکنش‌ها از طریق «سامانه پرداخت بین‌بانکی فرامرزی» چین تسویه شوند؛ شبکه مالی چینی‌ای که ردیابی تراکنش‌های آن برای مقام‌های آمریکایی دشوارتر است.
به گفته این افراد، این برنامه در نهایت شکست خورد، زیرا مقام‌های آمریکایی از آن مطلع شدند و مخالفت خود را به مقام‌های مصری اعلام کردند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا بعدا بانک مصر را هدف قرار داد و شعبه اماراتی آن را «یک گره حیاتی» در فعالیت‌های مالی تهران خواند و برای قطع دسترسی آن به دلار آمریکا اقدام کرد.
وزارت خارجه مصر و بانک مصر اعلام کردند که درباره ادعاهای وزارت خزانه‌داری با مقام‌های آمریکایی در ارتباط هستند.
بانک مصر نیز اعلام کرد به «چارچوب‌های قانونی و مقرراتی مرتبط» احترام می‌گذارد.
افراد مطلع گفتند این ماجرا میان چین و مصر تنش ایجاد کرد و پکن به مقام‌های مصری مظنون شد که اطلاعات را با آمریکایی‌ها در میان گذاشته‌اند.
یکی از این افراد افزود شی جین‌پینگ شخصاً این موضوع را در دیدار خود با رئیس‌جمهوری مصر در قاهره در اوایل ماه جاری مطرح کرده است.
تصاویر ماهواره‌ای
برخی مقام‌های دولت ترامپ و مقام‌های امنیت ملی آمریکا همچنان معتقد بودند واشنگتن اقدامات کافی انجام نمی‌دهد.
نگرانی‌ها پس از آن جدی‌تر شد که مقام‌های آمریکایی به این نتیجه رسیدند جمهوری اسلامی پیش و پس از حمله ۱۷ ژوئیه که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی انجامید، از تصاویر ماهواره‌ای چین استفاده کرده است و این تصاویر را مستقیماً به حمله مرتبط دانستند.
دولت ترامپ پیش‌تر در ماه مه سه شرکت چینی فعال در زمینه تصاویر ماهواره‌ای را به دلیل ارائه داده‌هایی که به گفته آمریکا می‌توانست برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی توسط جمهوری اسلامی استفاده شود، تحریم کرده بود.
در اواخر اوت، ترامپ و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، «عملیات طرد اقتصادی» را آغاز کردند؛ برنامه‌ای که هدف آن «قطع هر شریان اقتصادی» تأمین‌کننده رژیم جمهوری اسلامی اعلام شد.
آمریکا یک نفتکش متعلق به چین را که نفت ایران را حمل می‌کرد و همچنین شبکه‌ای از شرکت‌ها و افراد چینی را که به جمهوری اسلامی برای دستیابی به قطعات حیاتی کمک می‌کردند، تحریم کرد.
با این حال، هیچ شرکت بزرگ چینی هدف این تحریم‌ها قرار نگرفت.
وقتی خبرنگاران دو بار از بسنت پرسیدند آیا دولت آمریکا تحریم‌ها علیه بانک‌ها و شرکت‌های چینی را تشدید خواهد کرد، او از هدف قرار دادن مستقیم چین خودداری کرد و گفت «هر کشوری» باید آماده مواجهه با تحریم‌های آمریکا باشد.
با وجود اینکه محاصره آمریکا صادرات نفت جمهوری اسلامی را بسیار دشوارتر کرده است، همچنان بخشی از نفت ایران به چین می‌رسد.
بر اساس محاسبات کپلر، در هفته پس از آغاز «عملیات طرد اقتصادی»، حدود چهار میلیون بشکه نفت به چین تحویل داده شد.
در همین حال، ماهان‌ایر در نخستین هفته سپتامبر ۳۹ پرواز از چین به ایران انجام داد؛ رقمی دو برابر سطح پیش از جنگ.
بسیاری از این پروازها ظاهرا صرفا برای حمل بار انجام می‌شوند و نه جابه‌جایی مسافر.
برای نمونه، بسیاری از پروازهایی که فلایت‌رادار۲۴ در اوایل سپتامبر ردیابی کرده بود، در وب‌سایت ماهان‌ایر برای رزرو در دسترس نبودند.
هفته گذشته، رسانه‌های وابسته به جمهوری اسلامی اعلام کردند ماهان پروازهای خود به عمان و ترکیه را متوقف خواهد کرد.
با این حال، این شرکت همچنان به چین پرواز دارد.
