وزارت داخله رژیم طالبان اعلام کرد که شمار دوربین‌های امنیتی نصب‌‌شده در سراسر افغانستان از ۱۰۰ هزار فراتر رفته است. مقام‌های این وزارتخانه مدعی‌اند که با نصب دوربین‌های پیشرفته و استفاده از هوش مصنوعی، در پی گسترش نظارت امنیتی در شهرها و نقاط حساس‌اند. 

عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت داخله طالبان، گفت تعداد دوربین‌های امنیتی، به‌ویژه در کابل، افزایش خواهد یافت تا نیروهای این رژیم بتوانند وضعیت امنیتی را بیشتر زیر نظر بگیرند. او توضیح داد: «دوربین‌های امنیتی در سراسر افغانستان، از جمله در شاهراه‌ها، گذرگاه‌های مرزی، فرودگاه‌ها، بازارها و شهر کابل نصب شده‌اند. این دوربین‌ها کیفیت بسیار بالایی دارند و می‌توانند در کشف جرائم موثر باشند.» 

با این حال، وزارت داخله طالبان مشخص نکرده است که چه تعداد از این دوربین‌ها را نهادهای این رژیم نصب کرده‌اند و چه تعداد متعلق به مغازه‌ها، خانه‌های مسکونی و شرکت‌های خصوصی‌اند. همچنین روشن نیست که آیا تمامی این دوربین‌ها فعال و به شبکه مرکزی وزارت داخله طالبان متصل‌اند و آیا دوربین‌های خصوصی نیز در آمار «بیش از ۱۰۰ هزار دوربین» محاسبه شده‌اند یا خیر. 

وزارت داخله طالبان درباره شرکت یا کشور تامین‌‌کننده دوربین‌ها و نرم‌افزارهای مورد‌استفاده هم اطلاعاتی منتشر نکرد. هزینه خرید، نصب، فعال‌‌سازی و نگهداری این شبکه نظارتی گسترده نیز اعلام نشده است و مشخص نیست بودجه آن از چه منابعی تامین می‌شود و قراردادهای مرتبط با آن به کدام شرکت‌ها واگذار شده‌اند. 

درباره اینکه استفاده از این دوربین‌ها تاکنون به کشف چند پرونده سرقت، قتل، آدم‌ربایی یا حمله امنیتی منجر شده است، هم آماری در دست نیست، بنابراین امکان سنجش مستقل میزان کارآیی این شبکه در کاهش جرائم و بهبود وضعیت امنیتی وجود ندارد. 

وزارت داخله طالبان پس از تسلط مجدد این رژیم بر افغانستان، روند نصب دوربین‌های امنیتی در شهرها، به‌ویژه کابل، را گسترش داد. نیروهای پلیس طالبان صاحبان مغازه‌ها، شرکت‌ها و خانه‌های مسکونی را هم تحت فشار گذاشتند تا با هزینه شخصی دوربین‌ امنیتی خریداری و نصب کنند. 

پس از وقوع رویدادهای امنیتی، نیروهای طالبان حافظه دوربین‌ها یا نسخه‌ای از تصاویر ثبت‌‌شده در دوربین‌های محل را با خود می‌برند. با این حال، مشخص نیست این تصاویر کجا نگهداری می‌شوند، چه افرادی به آن‌ها دسترسی دارند و پس از چه مدتی حذف می‌شوند. 

طرح نصب دوربین‌های امنیتی در کابل در دوران نظام جمهوری آغاز شد، اما به‌ دلیل سقوط حکومت پیشین، تکمیل نشد. طالبان این طرح را ادامه و دامنه آن را به دیگر شهرها، شاهراه‌ها، گذرگاه‌های مرزی و مراکز عمومی گسترش دادند. 

در شماری از کلان‌شهرهای افغانستان، از جمله هرات، نصب دوربین‌های امنیتی در کوچه‌ها با فشار نیروهای پلیس طالبان ادامه دارد. شماری از ساکنان هرات به ایندیپندنت فارسی گفتند که به دستور وکیل‌گذر‌ها، ناچار شده‌اند در کوچه‌ محل زندگی‌‌شان دوربین نصب کنند تا در صورت وقوع رویداد امنیتی، نیروهای طالبان بتوانند تصاویر ثبت‌‌شده را بررسی کنند. 

محمدعثمان، یکی از ساکنان هرات، به ایندیپندنت فارسی گفت که نیروهای پلیس طالبان در حوزه سوم امنیتی به ساکنان هشدار دادند که تصاویر دوربین‌ها را در اختیار رسانه‌ها قرار ندهند یا در شبکه‌های اجتماعی منتشر نکنند. او گفت: «چند روز پیش در کوچه ما یک سرقت مسلحانه رخ داد. طالبان آمدند و ویدیوهای ضبط‌شده را با خود بردند. به ما گفتند که این ویدیوها نباید هیچ‌ جا منتشر شوند. مشخص نیست که طالبان با تصاویر ضبط‌ شده آن سرقت مسلحانه چه کردند.» 

طالبان تاکنون قانون یا سازوکار شفافی درباره جمع‌آوری، نگهداری و استفاده از تصاویر دوربین‌های امنیتی اعلام نکرده‌اند. روشن نیست نیروهای این رژیم تحت چه شرایطی می‌توانند تصاویر دوربین‌های خصوصی را با خود ببرند و چه نهادی بر استفاده از این اطلاعات نظارت می‌کند. همچنین مشخص نیست که مردم در صورت انتشار تصاویر خصوصی یا استفاده غیرامنیتی از آن‌ها، به کدام نهاد می‌توانند شکایت کنند.

نبود چنین سازوکاری احتمال دسترسی گسترده و بدون نظارت نیروهای طالبان به اطلاعات زندگی روزمره مردم را افزایش می‌دهد. 

گسترش شبکه دوربین‌های امنیتی در حالی ادامه دارد که طالبان طی پنج سال گذشته محدودیت‌های گسترده‌ای بر رسانه‌ها، اعتراض‌های عمومی، فعالیت‌های مدنی و آزادی‌های فردی اعمال کرده‌اند و بارها مانع انتشار تصاویر رویدادهای امنیتی و برخورد ماموران این رژیم با مردم شده‌اند. 

نبود قوانین شفاف و نظارت مستقل این نگرانی را ایجاد کرده است که شبکه دوربین‌های امنیتی، علاوه بر مقابله با جرائم، برای شناسایی معترضان، منتقدان و مخالفان طالبان و افزایش کنترل بر فعالیت‌های مردم نیز به کار گرفته شود.