خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی تازه‌ به موشک جدید آمریکا که در حمله به شهر لامرد از آن استفاده شد، پرداخت و نوشت که پرتاب این سلاح آسیب‌های گسترده‌ای به غیرنظامیان وارد کرده است.

بر اساس این گزارش، شرکت سازنده این موشک جدید آن را «موشک بالیستیک آینده» معرفی و مرگبار، دوربرد و نقطه‌زن توصیف کرد. موشک «پریسیژن استرایک» (Precision Strike Missile) لاکهید مارتین با نام مخفف پی‌آر‌اس‌ام (PrSM) به بخشی از برنامه چندمیلیارددلاری ارتش آمریکا برای نوسازی زرادخانه‌اش تبدیل شده است.

 با این حال بررسی دقیق آنچه گمان می‌رود نخستین کاربرد رزمی این موشک‌ــ در نخستین روز جنگ ایران‌ــ بود، خطر بالقوه استفاده از این سلاح در نزدیکی مناطق مسکونی را آشکار می‌کند، زیرا بر اساس بررسی موسسه پایش درگیری‌های «ایروارز» (Airwars) و نیز نظر کارشناسان تسلیحاتی و مقام‌های پیشین دفاعی، به نظر می‌رسد این موشک ساچمه‌های فلزی را در محدوده‌ای وسیع پراکنده می‌کند.

به نوشته آسوشیتدپرس، ایروارز دریافت سه موشکی که ۲۸ فوریه (۹ اسفند) به شهر لامرد در جنوب ایران اصابت کردند، غیرنظامیانی را در فاصله‌ای تا ۵۰ متر از محل انفجار کشتند و در فاصله‌ای بیش از سه برابر آن، خسارت به بار آوردند. این موشک‌ها در آسمان بالای یک مجموعه ورزشی و دو محله مسکونی منفجر شدند. به گفته مقام‌های جمهوری اسلامی ایران، در این انفجارها دست‌کم ۲۱ غیرنظامی، از جمله هفت کودک، جان باختند.

ایروارز نخستین نهادی است که محدوده خسارات ناشی از حملات لامرد را ترسیم و برد مرگبار سلاح به‌کاررفته را براورد کرد.

موشک پی‌آر‌اس‌ام (PrSM) به‌ گونه‌ای طراحی شده است که در هوا منفجر شود و ده‌ها هزار ساچمه فلزی متراکم را با سرعت زیاد در همه جهت‌ها پرتاب کند. تصاویر، ویدیوها و عکس‌های ماهواره‌ای از پیامدهای حملات لامرد که ایروارز آن‌ها را تحلیل و آسوشیتدپرس نیز صحتشان را تایید کرد، نشان می‌دهند ساختمان‌ها، خیابان‌ها و بدنه خودروها به‌شدت سوراخ‌سوراخ شده‌اند. به گفته کارشناسان، الگوی این خسارات با قابلیت‌های موشک پی‌آر‌اس‌ام مطابقت دارد.

ارتش آمریکا شلیک موشک‌های پی‌آر‌اس‌ام به ایران را تایید، اما حمله به لامرد را انکار کرده است. هنوز مشخص نیست هدف موردنظر در لامرد چه کسی یا چه چیزی بود. یک مقر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نزدیکی محل قرار دارد، اما تصاویر ماهواره‌ای هیچ آسیبی را در آنجا نشان نمی‌دهند.

شش کارشناس تسلیحاتی، از جمله دو مقام نظامی سابق آمریکا، به آسوشیتدپرس گفتند معتقدند موشک‌های پی‌آر‌اس‌ام به لامرد اصابت کردند و اسرائیلی یا ایرانی بودن موشک‌ها را بعید دانستند. همه این کارشناسان گفتند نیروهای نظامی باید از شلیک موشک پی‌آر‌اس‌ام به اهداف نزدیک مناطق غیرنظامی خودداری کنند.

ایر وارز چگونه به این نتایج رسید؟

ایروارز سازمانی غیرانتفاعی مستقر در لندن است که بیش از یک دهه پیش، با هدف پیگیری گزارش‌های مربوط به کشته‌ شدن غیرنظامیان در حملات هوایی آمریکا در سوریه و عراق تاسیس شد و درگیری‌ها در غزه، اوکراین و نقاط دیگر را نیز زیر نظر داشت. این سازمان به منابعی که در دسترس عموم قرار دارند، از جمله عکس‌ها، ویدیوها، تصاویر ماهواره‌ای، شبکه‌های اجتماعی و گزارش‌های خبری، متکی است و برای تحلیل این شواهد، از نرم‌افزارهای مکان‌یابی جغرافیایی و ابزارهای دیگر استفاده می‌کند.

حملات به لامرد نیز با همین روش‌ها بررسی شدند. این سازمان محل تقریبی انفجار موشک‌ها، نقاطی را که بر اساس گزارش‌ها، غیرنظامیان آنجا کشته شدند و مکان‌هایی را که خساراتی منطبق با الگوی انفجار در آن‌ها دیده می‌شد، روی نقشه مشخص کرد. سپس با اندازه‌گیری فاصله میان این نقاط، شعاع انفجار را براورد کرد.

آسوشیتدپرس نیز با اندازه‌گیری فاصله میان محل کشته‌ شدن غیرنظامیان‌ــ براساس گزارش رسانه‌های ایران‌ــ و محل انفجار موشک‌ها در هوا‌ــ بر اساس تصاویر دوربین‌های امنیتی و ویدیوهای دیگر‌ــ براورد ایروارز از شعاع انفجار را تایید کرد. آسوشیتدپرس تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌ها و ویدیو خسارات واردشده به محل‌های حمله را هم بررسی کرد.

آمریکا حمله به لامرد را رد کرد

فرماندهی مرکزی آمریکا اول مارس (۱۰ اسفند)، یعنی یک روز پس از حمله به لامرد، مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد که به گفته کارشناسان مهمات، حاوی تصویری از شلیک موشک پی‌آر‌اس‌ام در جریان جنگ با ایران بود. سنتکام سه روز بعد، اعلام کرد که موشک‌های پی‌آر‌اس‌ام در یک «نخستین کاربرد تاریخی» در ایران استفاده شدند، اما محل استفاده از آن‌ها را مشخص نکرد.

چند هفته بعد، هنگامی که گزارش‌های مربوط به حملات لامرد توجه رسانه‌ها را جلب کرد، سخنگوی سنتکام در بیانیه‌ای گفت نیروهای آمریکایی ۲۸ فوریه هیچ موشک پی‌آر‌اس‌ام یا سلاح دیگری به‌ سوی لامرد شلیک نکردند و غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهند. این سخنگو گفت تصاویر یکی از حملات نشان می‌دهد سلاح به‌کاررفته احتمالا موشک کروز ایرانی «هویزه» بود.

با این حال کارشناسان تسلیحاتی به آسوشیتدپرس گفتند موشکی که در تصاویر دوربین امنیتی لامرد دیده می‌شود، با این موشک ایرانی که موتور آن شکلی مدور دارد، مطابقت ندارد. ارتش اسرائیل نیز به آسوشیتدپرس اعلام کرد در نخستین روز جنگ، هیچ نقطه‌ای در جنوب ایران و در محدوده لامرد را هدف قرار نداد. کارشناسان هم گفتند تا آنجا که اطلاع دارند، ارتش اسرائیل موشکی ندارد که در هوا منفجر شود.

فرماندهی مرکزی آمریکا در پاسخ به پرسش درباره یافته‌های ایروارز و آسوشیتدپرس، بار دیگر مسئولیت این حمله را رد کرد و گفت این موضع بر اساس بررسی پیشین رویدادهای آن محل اتخاذ شده است. دریاسالار برد کوپر، فرمانده این نهاد، نیز در ماه مه به کنگره گفت که آن‌ها تنها درباره یک مورد که کشته شدن غیرنظامیان بر اثر حملات آمریکا رخ داد تحقیق می‌کنند و آن حمله‌ به مدرسه در میناب است.

موشک پریسیژن استرایک برای چه منظوری طراحی شد؟

به گفته ارتش آمریکا، موشک‌های جدید قرار است جایگزین سامانه موشکی تاکتیکی ارتش آمریکا موسوم به اتکمز (ATACMS) شوند که چندین دهه استفاده می‌شد.

لاکهید مارتین می‌گوید موشک اتکمز حدود ۳۰۰ کیلومتر برد دارد، در حالی که پریسیژن استرایک می‌تواند اهدافی را در فاصله‌ای بیش از ۴۹۹ کیلومتر هدف قرار دهد.

پریسیژن استرایک از یک نظر دیگر نیز با موشک قبلی تفاوت دارد. به گفته ایر وارز و کارشناسان تسلیحات، موشک‌های اتکمز پس از رسیدن به منطقه هدف، به قطعات فولادی یا بمبچه‌های کوچک تبدیل می‌شوند، اما یک پریسیژن استرایک هنگام انفجار ده‌ها هزار ساچمه تنگستنی را به همه جهات پرتاب می‌کند.

به دلیل چگالی و نقطه ذوب بالای تنگستن، این ساچمه‌ها پس از انفجار شکل خود را حفظ می‌کنند. ویژگی که به نوشته نشریات دفاعی، آن‌ها را به‌شدت مرگبار می‌کند و به آن‌ها امکان می‌دهد زره‌های سبک و نرم را نیز سوراخ کنند.

موشک‌های لامرد در فاصله زیادی از محل انفجار هم خسارت ایجاد کردند

ایروارز تصاویری از یک مدرسه در لامرد را پیدا کرد که بر اثر انفجار موشکی که بر فراز «سالن ورزشی شهید نعیمی» منفجر شد، آسیب دیده بود. این مدرسه حدود ۱۷۰ متر با محل انفجار فاصله داشت. 

رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که این انفجار هفت غیرنظامی را که بیشتر آن‌ها کودک بودند، کشت. ایروارز می‌گوید با استفاده از منابع و اطلاعات در دسترس عموم، کشته شدن این افراد را تایید کرده است. سه دختر نوجوان که مشغول والیبال بودند و زنی که مقابل خانه‌اش قلیان می‌کشید، در میان قربانیان بودند.

انفجاری جداگانه در آسمان محله تل خندق هم آوینا برزگر، کودک دو ساله را که در حیاط خانه‌شان بازی می‌کرد، کشت. ایروارز براورد می‌کند ساچمه‌ای که به کودک اصابت کرد، ۵۰ متر از محل انفجار پیموده بود. این سازمان با مکان‌یابی جغرافیایی خانه او بر اساس ویدیویی که در ورودی آن را نشان می‌داد و اندازه‌گیری فاصله خانه تا محل انفجار، به این نتیجه رسید.

نه ایروارز و نه آسوشیتدپرس نتوانستند گزارشی پیدا کنند که نشان دهد در این حملات نیروهای نظامی یا امنیتی کشته شدند یا زیرساخت‌های نظامی هدف قرار گرفتند.

آمریکا، بریتانیا و استرالیا به‌ دنبال خرید بیشتر موشک‌های پریسیژن استرایک

پنتاگون پس از حملات لامرد، قراردادی به ارزش بیش از چهار میلیارد دلار با لاکهید مارتین امضا کرد تا تولید موشک‌های پی‌آر‌اس‌ام را چهار برابر کند. بریتانیا در ماه ژوئن اعلام کرد ۱۳۰ میلیون پوند برای خرید این سلاح اختصاص داده است. استرالیا نیز این موشک‌ها را سال ۲۰۲۵ خرید و در ماه آوریل، میلیاردها دلار در برنامه پی‌آر‌اس‌ام سرمایه‌گذاری کرد.

کارشناسان تسلیحات می‌گویند موشک پی‌آر‌اس‌ام قابلیت‌های ارزشمند تازه‌ای فراهم می‌کند، اما باید با احتیاط از آن استفاده شود.

وس برایانت، مشاور سابق پنتاگون در زمینه جنگ دقیق و کاهش آسیب به غیرنظامیان، گفت: «استفاده از آن باید به مواردی مانند تجمع گسترده نیروهای دشمن، مجهز به زره‌های سنگین و سبک، محدود شود.»

تروور بال، کارشناس پیشین مواد منفجره در ارتش آمریکا، نیز خواستار احتیاط شد و هشدار داد که «این سلاح افرادی را که بیرون از خانه‌هایشان‌اند و دیوارها از آن‌ها محافظت نمی‌کنند، خواهد کشت».