دو منبع اسرائیلی به آکسیوس گفتند دولت اسرائیل نگران است که آمریکا از طریق تفاهمهای جدیدی که در سوئیس به دست آمده و یادداشت تفاهمی که هفته گذشته با ایران امضا شد، عملا به نفوذ رژیم ایران در لبنان مشروعیت میبخشد.
به نوشته اکسیوس، ایران موفق شده وضعیت لبنان را در مذاکرات خود با آمریکا وارد کند تا از نیروی نیابتی خود، حزبالله، حمایت کند. دولت ترامپ پذیرفته است که برای پیشبرد دیپلماسی خود با تهران، اکنون باید اقدامات اسرائیل در لبنان را محدود کند.
مقامهای اسرائیلی نگراناند که تفاهمهای جدید، ماهها تلاش آمریکا و اسرائیل برای تضعیف حزبالله و کاهش نفوذ حکومت ایران در لبنان را تضعیف کند.
آنها همچنین نگران واکنشهای منفی واشنگتن هستند که احتمالا هر بار که بخواهند حملهای در خاک لبنان انجام دهند ایجاد میشود و این در حالی است که تهدید حزبالله علیه اسرائیل به قوت خود باقی است.
یادداشت تفاهم آمریکا و حکومت ایران تصریح میکند که هر دو کشور و متحدانشان همه خصومتها، از جمله در لبنان، را پایان خواهند داد و از تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان اطمینان حاصل خواهند کرد؛ حاکمیتی که به گفته این تفاهم، «با ادامه حضور اسرائیل در جنوب لبنان تضعیف شده است.»
پس از امضای این یادداشت تفاهم، چند دور درگیری رخ داد، اما جدیدترین تمدید آتشبس از روز شنبه تاکنون برقرار مانده است.
حکومت ایران تهدید کرده بود اگر اسرائیل حملات خود را ادامه دهد، تنگه هرمز را خواهد بست و از مذاکرات سوئیس خارج خواهد شد.
وقتی مذاکرات روز یکشنبه آغاز شد، لبنان یکی از موضوعات اصلی مورد بحث بود. طرفها توافق کردند یک «سازوکار جدید رفع تنش» با مشارکت لبنان و میانجیهای پاکستانی و قطری ایجاد کنند تا اطمینان حاصل شود آتشبس پابرجا میماند.
منابع اسرائیلی میگویند توافقهای جدید آمریکا و ایران درباره لبنان، تفاهمهای قبلی میان دولت نتانیاهو و دولت بایدن در سال ۲۰۲۴ را تضعیف میکند؛ تفاهمهایی که دولت تازهوارد ترامپ نیز از آنها حمایت کرده بود.
بر اساس توافق آتشبس لبنان در نوامبر ۲۰۲۴ که با میانجیگری دولت بایدن حاصل شد، اسرائیل حق اقدام علیه تهدیدهای قریبالوقوع و همچنین تهدیدهای در حال شکلگیری از سوی حزبالله را حفظ کرده بود. اما در شرایط کنونی، به نظر میرسد آزادی عمل اسرائیل تنها به تهدیدهای فوری محدود شده است.
همچنین در حالی که سازوکار پیشین نظارت بر آتشبس شامل اسرائیل، لبنان، آمریکا و فرانسه بود، این بار اسرائیل عضو مستقیم آن نیست، اما ایران در آن حضور دارد.
افزون بر این، سازوکار نظارتی دوره بایدن بر هماهنگی برای برچیدن زیرساخت نظامی حزبالله در جنوب لبنان تمرکز داشت، اما سازوکار جدید بر جلوگیری از برخورد و درگیری میان ارتش اسرائیل و حزبالله متمرکز خواهد بود.
یک منبع اسرائیلی گفت اگرچه بخشهای هستهای توافق آمریکا و ایران برای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نگرانکننده بوده است، اما در حال حاضر بخش مربوط به لبنان نگرانی بسیار بزرگتری برای او ایجاد کرده است.
یکی از دلایل این موضوع این است که اقدامات اسرائیل علیه حزبالله، با نزدیک شدن به انتخابات اکتبر، اهمیت سیاسی داخلی زیادی دارد.
بر اساس گفته همین منبع اسرائیلی، در روزهای اخیر نتانیاهو از ران درمر، متحد نزدیک خود که چند ماه پیش از دولت خارج شده بود، خواسته است فورا از روابط خود در تیم ترامپ استفاده کند تا تلاش کند بر مذاکرات آمریکا و ایران درباره لبنان تاثیر بگذارد.
یک مقام آمریکایی مشارکت درمر را تایید کرد و گفت مذاکرهکنندگان آمریکایی در سوئیس روز یکشنبه چند بار با او صحبت کردند تا او را در جریان مذاکرات ایران قرار دهند و نظر او را دریافت کنند. این مقام گفت: «ما با آنها شفاف بودیم.»
بر اساس گفته یک مقام لبنانی، ژوزف عون، رئیسجمهوری لبنان، حاضر است سازوکار جدید را بپذیرد، به شرط اینکه رهبری آن بر عهده آمریکا باشد.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، و جرد کوشنر، فرستاده ترامپ، صبح دوشنبه در تماسی تلفنی عون را در جریان این سازوکار رفع تنش قرار دادند.
یک مقام ارشد آمریکایی مدعی شد ایران دهههاست در لبنان حضور و نفوذ عمیق دارد و گفت اسرائیل نباید درباره سازوکار جدید لبنان نگران باشد.
این مقام آمریکایی گفت: «اسرائیل از این سازوکار کنار گذاشته نشده است، زیرا آمریکا در آن حضور دارد. ما آنقدر نزدیک و هماهنگ هستیم که یک کانال مستقیم میان آمریکا و ایران درباره لبنان، فقط به نفع اسرائیل خواهد بود.»
سناتور لیندسی گراهام، جمهوریخواه از کارولینای جنوبی و یکی از نزدیکترین متحدان نتانیاهو در کنگره، به آکسیوس گفت: «سازوکار رفع تنش در لبنان که دولت ترامپ طراحی کرده است، اسرائیل را شامل نمیشود و از نظر من یک اشتباه بزرگ است.»
روز دوشنبه، نتانیاهو در بیانیهای غیرمعمول بهطور مشترک با اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، و ژنرال ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، تاکید کرد ارتش اسرائیل همچنان «با قاطعیت برای خنثی کردن تهدیدها علیه سربازان و شهروندان ما، نابودی زیرساختهای تروریستی و حفظ منطقه امنیتی در جنوب لبنان» اقدام خواهد کرد.
نکته قابل توجه این بود که او ادعا نکرد اسرائیل آزادی کامل عملیات در لبنان دارد.
وقتی از ترامپ درباره اظهارات نتانیاهو پرسیده شد، او گفت: «من حلکننده مشکلات هستم؛ مشکلات را خیلی سریع حل میکنم، از جمله مشکلات با بیبی.»
دیپلماتهای اسرائیل و لبنان روز سهشنبه دور دیگری از مذاکرات مستقیم را در وزارت خارجه آمریکا برگزار خواهند کرد؛ مذاکراتی که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و تیم او میانجیگری میکنند.
طرفها تلاش میکنند طرحی را پیش ببرند که شامل خروج تدریجی اسرائیل از بخشهایی از جنوب لبنان در برابر استقرار ارتش لبنان در آن مناطق باشد تا مانع بازسازی توان حزبالله شود.
گراهام مدعی شد تفاهمهای جدید آمریکا و ایران درباره لبنان، تلاشهای روبیو را تضعیف میکند.
او گفت: «انتظار رسیدن به توافق میان اسرائیل و لبنان در شرایطی که ایران خواستار وارد شدن لبنان به مذاکرات خودش با آمریکا است، بسیار غیرواقعبینانه است.»
مقام ارشد آمریکایی گفت روبیو و تیمش در جریان سازوکار جدید رفع تنش بودهاند و استدلال کرد این سازوکار با جلوگیری از تشدید درگیری و وادار کردن ایران به مهار حزبالله، به تلاشها برای میانجیگری میان اسرائیل و لبنان کمک خواهد کرد.
این مقام گفت: «این فرصت بزرگتری برای موفقیت مذاکرات اسرائیل و لبنان ایجاد میکند. اگر اسرائیل و لبنان با یکدیگر همکاری کنند و به توافق برسند، دست قویتری برای وادار کردن حزبالله به خلعسلاح خواهند داشت.»
چشمانداز رسیدن به توافقی میان اسرائیل و لبنان که واقعا به خلعسلاح حزبالله منجر شود، همچنان بسیار دور به نظر میرسد.
