پرسش یک خبرنگار از ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، درباره احتمال استفاده جمهوری اسلامی از «دلفینهای انتحاری» ابتدا بیشتر شبیه شوخی به نظر میرسید. به گزارش نشریه تلگراف، ژنرال کین که معمولا در نشستهای خبری مربوط به جنگ ایران چهرهای جدی دارد، با شنیدن این سوال لبخند زد و گفت چیزی درباره «دلفینهای انتحاری» نشنیده است و آن را بهشوخی به «کوسههای لیزری» مجموعه آستین پاورز تشبیه کرد.
با این حال، پشت این پرسش عجیب، واقعیتی وجود داشت: جمهوری اسلامی شاید چنین دلفینهایی در اختیار نداشته باشد، اما آمریکا سالهاست از دلفینها در یک برنامه نظامی ویژه استفاده میکند.
به نوشته تلگراف، این واحد محرمانه در دوران جنگ سرد شکل گرفت؛ وقتی دانشمندان در حال مطالعه توانایی فاصلهیابی صوتی دلفینها بودند، متوجه شدند این حیوانات میتوانند اجسام زیر آب را با دقت بسیار بالا شناسایی کنند. برخلاف تصور از واژه «انتحاری»، دلفینها برای منفجر کردن مینها یا حمله به شناورها آموزش ندیدهاند. ماموریت آنها پیدا کردن مینها و علامتگذاری محل آنها است تا انسانها بتوانند با ایمنی بیشتری برای خنثیسازی اقدام کنند. نیروی دریایی آمریکا تایید کرده است که این دلفینها هنوز در سواحل سندیگو آموزش میبینند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
برنامه آموزش دلفینها، که با نام «برنامه پستانداران دریایی» شناخته میشود، ظاهرا از اوایل دهه ۱۹۶۰ آغاز شد. این برنامه تا سال ۱۹۸۹ عمدتا محرمانه بود، تا اینکه خبرنگاران تلویزیون آلمان از عملیات دلفینهای نیروی دریایی در نزدیکی کیوست فلوریدا و همچنین در پایگاه زیردریایی ترایدنت در واشنگتن مخفیانه فیلمبرداری کردند. آن زمان گزارش شد دلفینها روی برانکاردهایی قرار میگرفتند و داخل چادرهایی روی قایقهای کوچک و سریع پنهان میشدند. بسیاری از جزئیات عملیاتی این برنامه همچنان محرمانه باقی مانده است.
مقامهای آمریکایی تاکید دارند که این حیوانات بهعنوان سلاحهای «انتحاری» به کار گرفته نمیشوند و ماموریتشان تشخیص و علامتگذاری اجسام زیر آب است، نه منفجر کردن مینها یا حمله به قایقهای دشمن. هرچند این برنامه مستند آلمانی از نحوه نگهداری و استفاده از این حیوانات انتقاد داشت، این برنامه بعدها در میدان جنگ اهمیت عملیاش را نشان داد.
در جریان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳، نیروی دریایی آمریکا گروهی متشکل از ۹ دلفین را برای کمک به پاکسازی مینها و موانع زیر آب در نزدیکی بندر امالقصر اعزام کرد. امالقصر تنها بندر آبعمیق عراق بود و برای نیروهای ائتلاف اهمیت زیادی داشت، زیرا باز شدن مسیرهای کشتیرانی برای ورود کمکهای بشردوستانه و کالاهای تجاری به جنوب عراق پس از سقوط صدام حسین ضروری بود. نیروهای عراقی مسیرهای منتهی به این بندر را با مواد منفجره و موانع زیرآبی پوشانده بودند تا حرکت کشتیهای ائتلاف را کند یا مختل کنند.
دلفینهایی از جمله ماکای ۱۸ ساله و تاکومای ۲۰ ساله در آبهای کدر بندر به کار گرفته شدند. آنها کنار غواصان نظامی و تیمهای پاکسازی مین فعالیت میکردند و با استفاده از پژواکیابی طبیعیشان، مینها را شناسایی میکردند. وقتی دلفینی مین یا مانعی را پیدا میکرد، به سطح آب بازمیگشت و به بدنه قایقهای نیروی دریایی که در اطراف میچرخیدند ضربه میزد. این علامت به تیمهای خنثیسازی نشان میداد که باید وارد عمل شوند. طبق گزارشهای نیروی دریایی، این واحد به نیروهای ائتلاف کمک کرد بیش از ۱۰۰ مین و مانع زیرآبی را در اطراف مسیرهای منتهی به بندر شناسایی کنند.
اکنون، بیش از دو دهه بعد، همزمان با جنگی دیگر در خاورمیانه، نیروهای آمریکا با گذرگاهی دریایی مواجهاند که احتمالا مینگذاری شده است. تنگه هرمز همچنان تحت کنترل جمهوری اسلامی قرار دارد و گزارشها حاکی از وجود مین در این منطقه است. کوین آیر، فرمانده پیشین جنگ مین در نیروی دریایی آمریکا، گفت مینهای کفنشین، یعنی مواد منفجرهای که روی بستر دریا قرار میگیرند، از دشوارترین تهدیدهای دریایی برای شناساییاند.
از جمله مینهایی که ممکن است در این منطقه به کار رفته باشند، مینهای روسی سری امدیام و مینهای موشکی ئیام-۵۲ است که گفته میشود میتوانند کلاهک انفجاری را به سمت بالا و بهسوی کشتی پرتاب کنند. جمهوری اسلامی همچنین احتمالا شمار زیادی مین سادهتر، مانند سامانههای کلاس صدف، در اختیار دارد. چنین مینهایی فرماندهان نظامی را مجبور میکنند عملیات پاکسازی را با دقت و کند انجام دهند.
متخصصان جنگ مین میگویند دلفینها دقیقا در محیطهایی بهترین عملکرد را دارند که بسیاری از سامانهها، حتی با وجود پیشرفت رباتهای زیرآبی، با مشکل مواجه میشوند: آبهای کمعمق، گلآلود، شلوغ و با دید محدود.
سنتکام تاکنون درباره اینکه آیا دلفینها برای پاکسازی تنگه هرمز اعزام شدهاند یا خیر، اظهارنظری نکرده است. با این حال، این ماموریت دقیقا همان کاری است که این واحد محرمانه برای آن آموزش دیده است. آنچه ابتدا در نشست خبری پنتاگون شبیه یک شوخی گذرا بود، به یکی از عجیبترین تواناییها در جنگ مدرن اشاره داشت: دلفینهایی که در سواحل سندیگو برای جنگ آموزش میبینند و شاید اکنون در آبهای نزدیک ایران نیز به کار گرفته شده باشند.
