خبرگزاری سی‌ان‌ان روز سه‌شنبه در گزارشی می‌نویسد در اقتصاد بحران‌زده جمهوری اسلامی که پیش‌تر هم با مشکلات جدی روبرو بود، اکنون میلیون‌ها نفر پس از جنگ، در معرض از دست دادن شغل و فقیر شدن قرار گرفته‌اند.

در این گزارش اشاره شده است که حملات آمریکا و اسرائیل و در پی آن اختلال در واردات و صادرات و نیز قطع اینترنت باعث تعطیلی یا کاهش فعالیت بسیاری از کسب‌وکارها شد و به بخش‌های مختلف از صنعت گرفته تا حمل‌ونقل، مشاغل خدماتی و کسب‌وکارهای آنلاین آسیب زد.

به نوشته سی‌ان‌ان، حداقل دو میلیون نفر در ایران شغل خود را به دلیل وضعیت اقتصادی پس از جنگ، از دست داده‌اند و احتمال دارد بیش از چهار میلیون نفر دیگر به زیر خط فقر سقوط کنند. تورم شدید، کاهش تقاضا و کمبود مواد اولیه نیز فشار مضاعفی بر اقتصاد وارد کرده است.

در این میان، زنان، کارگران غیررسمی و مشاغل وابسته به اینترنت بیشترین آسیب را دیده‌اند. هم‌زمان، افزایش بیکاری بر سیستم تامین اجتماعی فشار زیادی وارد کرده است و بدون حمایت فوری دولت، خطر شکل‌گیری موج گسترده‌تری از بیکاری وجود دارد.

در مجموع، اقتصاد ایران با ترکیبی از جنگ، تورم و رکود در شرایطی بسیار دشوار قرار گرفته و آینده آن با فقدان قطعیت جدی مواجه است.

سی‌ان‌ان در این گزارش از برخی ساکن ایران هم نقل‌ قول‌‌هایی را مطرح کرده است. عسل که یک طراح ۳۰ ساله ساکن تهران معرفی شده است، می‌گوید: «تا قبل از این مدام از خارج از کشور پروژه می‌گرفتم، اما پس از نزدیک به دو ماه قطع اینترنت، هیچ پروژه جدیدی در کار نیست و انگار همه‌چیز یک‌شبه متوقف شد.»

او در ادامه می‌افزاید که درآمدش دیگر حتی کفاف هزینه‌های اولیه زندگی‌اش را هم نمی‌دهد.

عسل فقط یکی از چند میلیون ایرانی است که در جریان حملات آمریکا و اسرائیل و قطعی اینترنت، شغلشان را از دست دادند و حالا به سمت فقر رانده می‌شوند. تقریبا هیچ بخشی از اقتصاد از این وضعیت در امان نمانده است. در میان انبوه بیکاران جدید می‌توان به کارگران پالایشگاه‌ها و نساجی‌ها، راننده‌کامیون‌ها، مهمانداران پرواز و روزنامه‌نگاران اشاره کرد.

به نوشته سی‌ان‌ان، اقتصاد جمهوری اسلامی حتی پیش از این درگیری نیز در وضعیت بحرانی قرار داشت. با این حال چشم‌انداز کنونی به‌مراتب بدتر است و طبق اعلام برنامه توسعه سازمان ملل، ممکن است به دلیل این جنگ، تا ۴.۱ میلیون نفر دیگر هم به زیر خط فقر سقوط کنند.

بر اساس گزارش‌ها، در پی هزاران حمله هوایی، بیش از ۲۳ هزار کارخانه و بنگاه اقتصادی در ایران هدف قرار گرفتند. به گفته غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار و رفاه اجتماعی، این وضعیت به‌طور مستقیم یک میلیون شغل را از بین برد و یک میلیون نفر را هم غیرمستقیم بیکار کرد.

اختلال در حمل‌ونقل دریایی و در نتیجه واردات هم اقتصاد شکننده ایران را بیش‌ازپیش تحت فشار قرار داده است و بسیاری از شرکت‌ها تحت فشار هم‌زمان جنگ، تورم، رکود و سقوط تقاضا، فعالیت خود را متوقف کرده‌اند.

طبق داده‌های رسمی، نرخ تورم سالانه در ماه مارس به ۷۲ درصد رسید، هرچند برای کالاهای اساسی بسیار بالاتر بود.

بنا بر گزارش سی‌ان‌ان، حملات هوایی اسرائیل در ماه گذشته به مجتمع‌های بزرگ پتروشیمی، هزاران کارگر را به مرخصی بدون حقوق فرستاد و خسارات گسترده به صنایع سنگین، کل اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار داد. شرکت «مارال صنعت» تولیدکننده تریلر، به‌ دلیل کمبود فولاد یک هزار و .۵۰۰ کارگر را اخراج کرد. یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های نساجی ایران به نام «بروجرد» هم ۷۰۰ نفر را تعدیل کرد. در همین حال، بسیاری از کارخانه‌های لبنیات به‌ دلیل کمبود مواد بسته‌بندی، فعالیتشان را متوقف کردند.

آمار رسمی نشان می‌دهد تعداد متقاضیان بیمه بیکاری به‌طور ناگهانی افزایش یافته و در دو ماه گذشته به ۱۴۷ هزار نفر رسیده که حدود سه برابر سال گذشته است. در این میان، بیشترین فشار بر کارگران غیررسمی و کارگران کم‌مهارت و میان‌مهارت در بخش رسمی وارد می‌شود که کمترین حمایت را دارند.

رسانه‌های ایرانی گزارش داده‌اند که بزرگ‌ترین شرکت تجارت الکترونیک به نام «دیجی‌کالا» موجی از تعدیل نیرو را در چندین بخش آغاز کرده است. خبرگزاری ایلنا نیز گزارش داد کسب‌وکارهای وابسته به اینترنت که می‌توانستند در مهار بحران بیکاری پس از جنگ نقش مهمی ایفا کنند، به‌شدت تضعیف شده‌اند.

نبود دسترسی به اینترنت به‌ویژه برای زنانی که از خانه کار می‌کنند، هم مشکل‌ساز شده است. از زمان آغاز جنگ، زنان یک‌سوم متقاضیان بیمه بیکاری را تشکیل داده‌اند. سمیه، زنی در دهه ۵۰ زندگی ساکن اصفهان، سال‌ها است به صورت آنلاین، زبان آلمانی تدریس می‌کند. او اکنون به‌ دلیل قطع اینترنت مجبور شده است از پیام‌رسان‌های داخلی استفاده کند که قابل‌اعتماد نیستند و بسیاری از شاگردانش از خارج از کشور تمایلی به استفاده از آن‌ها ندارند.

افزایش بیکاری بر سیستم تامین اجتماعی که پیش‌تر هم تحت فشار بود، فشار بیشتری وارد کرده، آن هم در شرایطی که درآمدهای دولت کاهش یافته است. بنا بر گزارش‌ها، بدون حمایت سریع دولت مانند تعویق مالیات و بیمه، وام‌های کم‌بهره و کمک‌های ویژه به کسب‌وکارهای کوچک، احتمال بروز موج بزرگ‌تری از بیکاری وجود دارد.

بحران اقتصادی انتقادها از سیاست‌های اقتصادی را افزایش داده است. منتقدان می‌گویند که دولت حقوق کارمندان را افزایش می‌دهد و اجازه می‌دهد با حقوق کامل دورکاری کنند، در حالی که بنگاه‌های اقتصادی که توان پرداخت ندارند، کارگرانشان را اخراج می‌کنند.

اتاق بازرگانی تاکید کرده که حفظ اشتغال باید اولویت اصلی اقتصاد کشور باشد و از شرکت‌ها خواسته است در این بحران با «همدلی و ایثار»، کنار کارگران بمانند.

حتی پیش از آغاز جنگ نیز تورم و مشکلات معیشتی باعث اعتراض‌هایی سراسری شد که به‌شدت سرکوب شدند. اکنون، با ادامه بلاتکلیفی جنگ، در تقریبا همه حوزه‌های زندگی در ایران، چشم‌انداز تیره است و ایرانی‌ها به آینده‌ای نامطمئن چشم دوخته‌اند.