جمعه ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، در هفدهمین روز از آتشبس جمهوری اسلامی ایران با ائتلاف نظامی آمریکا و اسرائیل، در شرایطی که همچنان نشانهای از درگیریهای نظامی جدید دیده نمیشود، گزارشهای دریافتی از داخل ایران و بهویژه تهران، حاکی از مرحلهای تازه از سرکوب حکومتی مردم ایران است که در آن، حضور نیروهای شبهنظامی خارجی از جمله اعضای حشدالشعبی عراق، از حالت موقت و مقطعی خارج و به بخشی دائمی از آرایش امنیتی و نظامی در خیابانها برای سرکوب هرگونه اعتراض جدید تبدیل شده است.
اطلاعاتی که به ایندیپندنت فارسی رسیده، نشان میدهد این نیروها که در روزهای پایانی جنگ ۴۰ روزه و پس از وارد شدن تلفات سنگین به نیروهای سپاه و بسیج، بهصورت محدود وارد ایران شده بودند، اکنون در نقاط مختلف پایتخت و برخی شهرهای بزرگ، با لباسفرمهایی مشابه نیروهای بسیج، در ایستبازرسیها، گشتهای شبانه و تجمعات حکومتی مستقر شدهاند. به گفته چند منابع محلی، بخشی از این افراد عملا در قالب نیروهای بسیج سازماندهی شده و در کنار نیروهای ایرانی، در کنترل خیابانها و تفتیش مردم مشارکت میکنند.
رسانههای حکومتی در ابتدا، ورود این نیروها را تحت عنوان کمکهای «انساندوستانه» و «امدادی» توجیه کردند، اما اکنون نقش آنها بهتدریج از پشتیبانی لجستیکی به حضور مستقیم در عملیاتهای امنیتی تغییر کرده است. همزمان، از به کارگیری نیروهای فاطمیون، شبهنظامیان افغان وابسته به سپاه در کنار این نیروها هم گزارشهایی منتشر شده، که نشان میدهد حکومت احتمالا در تلاش برای جبران کمبود نیرو در ساختار سرکوب پس از «تلفات» جنگی است.
یک زن ۳۲ ساله از شرق تهران به ایندیپندنت فارسی گفت: «الان چند شب است که در ایستبازرسی محله ما، آدمهاییاند که فارسی بلد نیستند. یونیفرم حشدالشعبی به تن دارند و فقط با اشاره و چند کلمه عربی یا فارسی شکستهبسته حرف میزنند. مثلا ساعت ۳ صبح امروز خیابان ما را بسته بودند و مجبورمان کردند برای رسیدن به خانه، یک خیابان یکطرفه را خلاف برویم که نزدیک بود تصادف کنیم. از جان ما چه میخواهند؟ یکی از آنها وقتی به حجابم تذکر داد، اصلا نفهمیدم چه میگوید. جالب این بود که وقتی اعتراض کردم، یکی از نیروهای ایرانی آمد گفت حرف نزن، اینها وحشیاند!»
در غرب تهران، یک مرد ۴۱ ساله که هر روز از چند ایستبازرسی عبور میکند، میگوید: «قبلا فقط بسیجیها بودند، ولی الان ترکیب عوض شده. چند نفر با لباسهای نظامی عربی مشخص ایستادهاند و خیلی خشنتر رفتار میکنند. انگار هیچ محدودیتی ندارند. حتی ایرانیها هم جلوشان چیزی نمیگویند. یکی از همکارانم میگفت یکی از همین نیروهای عراقی دختر او را در ایستبازرسی هدف آزار جنسی قرار داد. دلمان خوش بود هشت سال جنگیدیم تا عراقیها ایران را اشغال نکنند... اشغال از این واضحتر؟»
از کرج نیز گزارشهای مشابهی دریافت شده است. یک زن ۲۸ ساله ساکن مهرشهر میگوید: «در یکی از ایستها، چند نفر با ظاهر و زبان متفاوت بودند. وقتی از ماشین پیادهام کردند برای بازرسی، یکی از آنها که لباس شبیه به بسیجیها بر تن داشت، شروع کرد به حرف زدن به عربی و با دست اشاره میکرد. حس خیلی بدی بود. انگار در کشور خودت با یک نیروی اشغالگر خارجی طرفی.»
یک راننده ۳۵ ساله در کرج هم تاکید میکند: «برخورد این نیروها خیلی تندتر است. بدون هیچ توضیحی ماشین را میگردند و اگر سوال کنی، سریع عصبی میشوند. مردم هم بیشتر از قبل عصبانی شدهاند، چون حس میکنند کنترل شهر دست آدمهایی افتاده که اصلا اینجایی نیستند.»
این روایتها در حالی مطرح میشود که پیشتر نیز گزارشهایی از آزار جنسی ماموران عراقی و ایرانی در ایستبازرسیها برای ایندیپندنت فارسی ارسال شده بود. منابع محلی میگویند در هفتههای اخیر، موارد تذکر حجاب، تفتیش خودرو، گوشی و وسایل شخصی از سوی نیروهایی که به گفته شاهدان «به زبان عربی حرف میزنند» به شکل چشمگیری افزایش یافته و در برخی موارد، این تذکرها با رفتارهای توهینآمیز، ضربوشتم و بازداشت همراه بوده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
بر اساس دادههای میدانی، حضور این نیروها تنها به ایستبازرسیها محدود نیست و در تجمعهای شبانه حامیان حکومت نیز بهچشم میخورد. به گفته برخی مردم، در این تجمعات افراد غیرایرانی در کنار بسیجیها شعار میدهند و در مواردی نیز در درگیریهای خیابانی با مردم مشارکت دارند.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که گزارشهای مختلف نشان میدهد در جنگ ۴۰ روزه میان جمهوری اسلامی با اسرائیل و آمریکا، مجروحیت، فرار و ریزش نیرو در میان یگانهای سپاه، بسیج و نیروهای انتظامی در جریان جنگ اخیر، بهمیزان قابلتوجهی افزایش یافت و حالا حکومت برای جبران این خلا، به استفاده گسترده از نیروهای نیابتی روی آورده است.
حشدالشعبی که سال ۲۰۱۴ در عراق با حمایت جمهوری اسلامی ایران و در واکنش به ظهور داعش، شکل گرفت، مجموعهای از گروههای شبهنظامی عمدتا شیعه است که مستقیم زیرنظر سپاه قدس قرار دارند و طی سالهای گذشته، در درگیریهای منطقهای از سوریه تا عراق نقش فعالی ایفا کردند. این نیروها پیشتر نیز به نقض حقوق بشر و سرکوب معترضان در عراق و استفاده از خشونت علیه غیرنظامیان متهم شدهاند.
در داخل ایران نیز بسیج محلات که اکنون این نیروهای خارجی کنار آن فعالیت میکنند، در سرکوب اعتراضها، کشتار وسیع، بازداشت مردم، اعمال خشونت و ایجاد فضای رعب و وحشت در محیطهای شهری سابقهای طولانی دارد. در نتیجه اکنون ترکیب این دو نیرو، میتواند به تشدید بیسابقه سطح خشونت در مواجهه با ملت معترض ایران منجر شود.
در میان مردم، آنچه بیش از همه برجسته است، حس «بیگانگی» و «اشغال» است. بسیاری از افرادی که با ایندیپندنت فارسی صحبت کردهاند، حضور این نیروها را نه یک اقدام امنیتی صرف، بلکه نشانهای از تضعیف ساختار داخلی حکومت میدانند.
فردی از تهران میگوید: «وقتی حکومت مجبور میشود از نیروی خارجی برای سرکوب مردم خود استفاده کند، یعنی دیگر کمترین پایگاهی بین مردم ندارد. این بیشتر از اینکه ما را بترساند، نشان میدهد که خودشان چقدر ضعیف شدهاند.»
با گذشت روزها از پایان جنگ، انتظار میرفت حضور این نیروها کاهش یابد، اما گزارشها نشان میدهد نهتنها این اتفاق نیفتاده، بلکه روند استقرار آنها تثبیت شده و در بسیاری از مناطق گسترش یافته است. به گفته منابع محلی، این روند میتواند نشانهای از تصمیم حکومت برای استفاده بلندمدت از این نیروها در کنترل امنیت شهری باشد.
