کمتر کشوری در جهان می‌تواند ادعا کند که نیروی دریایی‌اش از نظر پیشینه تاریخی از ایران باستانی‌تر و پرافتخارتر است، میراثی که به نخستین امپراتوری پارس در حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد.

سیدنی مورنینگ هرالد می‌نویسد اگر آن جنگجویان قدرتمند و هراس‌انگیز وضعیت امروز نیروی دریایی ایران را می‌دیدند، چه فکری می‌کردند.

چهار روز از آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل می‌گذرد، و مقر فرماندهی نیروی دریایی جمهوری اسلامی ویران شده، یکی از دریاداران نخبه کشته شده و بهترین ناوهای جنگی‌اش در خلیج عمان‌ــ محل استقرار ناوگان جنوبی جمهوری اسلامی‌ــ در آتش می‌سوزند.

نابودی نیروی دریایی جمهوری اسلامی به یکی از اهداف اصلی عملیات نظامی آمریکا تبدیل شده است. آمریکا روز دوشنبه اعلام کرد که تمامی ۱۱ شناور ایرانی مستقر در خلیج عمان نابود شده‌اند.

نیروهای آمریکایی همچنین بخش بزرگی از مقر ناوگان دریایی جمهوری اسلامی در بندرعباس را تخریب کرده‌اند. هم‌زمان علی شمخانی، یکی از دریاداران سپاه پاسداران، در حمله هوایی اسرائیل کشته شده است.

به نظر می‌رسد هدف رئیس‌جمهوری آمریکا پاکسازی خلیج عمان از ناوهای جنگی جمهوری اسلامی باشد، که تهران از آن‌ها برای مسدودسازی تنگه هرمز استفاده می‌کرد. این تنگه مسیر حیاتی تجارت جهانی است که حدود یک‌پنجم صادرات نفت جهان از آن عبور می‌کند. جمهوری اسلامی روز دوشنبه اعلام کرد که این تنگه را بسته است.

با این حال، هنوز مشخص نیست که هدف واشنگتن به‌طور کامل محقق شده باشد. داده‌های ترافیک دریایی نشان می‌دهد که تا صبح سه‌شنبه تعداد زیادی کشتی همچنان در صف ورود به تنگه هرمز قرار دارند.

ابعاد تخریب نیروی دریایی جمهوری اسلامی در تصاویر ماهواره‌ای آشکار است و وضعیت قبل و بعد حمله به بندرعباس در خلیج عمان را نشان می‌دهد.

تصاویر ماهواره‌ای گوگل که در ۲۲ فوریه گرفته شده‌اند، نشان می‌دهند بسیاری از شناورهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی‌ــ چه متعلق به نیروی دریایی ارتش و چه یگان‌های دریایی سپاه پاسداران‌ــ در بندرعباس سالم و در اسکله پهلو گرفته بودند.

در این تصاویر، دست‌کم ۱۱ شناور بزرگ نظامی همراه ده‌ها شناور کوچک‌تر دیده می‌شود که ممکن است نظامی یا غیرنظامی باشند.

اما تصویر جدیدی که شرکت تصویربرداری ماهواره‌ای پلنت لبز ثبت کرده است، همان منطقه را پوشیده از دود غلیظ سیاه نشان می‌دهد که نتیجه بمباران سنگین بندر است.

اگر در گوشه پایین سمت راست تصویر بزرگ‌نمایی کنید، بقایایی دیده می‌شود که به نظر می‌رسد بقایای سوخته بزرگ‌ترین شناور دریایی جمهوری اسلامی، مکران، باشد.

ناو مکران که از تغییر کاربری یک نفتکش ساخته شده بود، شاید نمادی از وضعیت ارتش جمهوری اسلامی باشد، که در اثر تحریم‌ها آسیب دیده، از قطعات کلیدی محروم و مجبور است با امکانات موجود کار کند.

جمهوری اسلامی آن را ابزاری مهم در توان نظامی کشور معرفی کرده بود و این کشتی در سال ۲۰۲۱ در یک رزمایش موشکی دو روزه شرکت داشت.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده در خاورمیانه (سنتکام) همچنین اعلام کرد که ناو شهید باقری را نیز هدف قرار داده است، شناوری که محل برخاستن پهپادها و بالگردها برای حملات هوایی بوده است.

تصاویر ماهواره‌ای ادعای دولت ترامپ را تایید می‌کنند که جنگ مطابق برنامه پیش می‌رود و بسیار موفق بوده است.

تجهیزات نظامی جمهوری اسلامی فرسوده است و به‌خوبی نگهداری نشده‌اند. برخی از این ناوها حتی به دوران حکومت شاه بین سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۷۹ بازمی‌گردند. ناوهای کلاس «بایندر»، یعنی آیریس بایندر و آیریس نقدی که هر دو این هفته نابود شدند، در سال ۱۹۶۴ به آب انداخته شده بودند.

آندریاس بوم، کارشناس خاورمیانه در دانشگاه سنت‌گالن سوییس، به روزنامه تلگراف لندن گفت: «نیروی دریایی جمهوری اسلامی تحت تاثیر تحریم‌ها به‌شدت تضعیف شده، تجهیزاتش قدیمی است و اگر به نیروی هوایی نگاه کنید، تقریبا همه هواپیماها متعلق به دوران شاه و ساخت آمریکا هستند. واقعا بسیار قدیمی‌اند.»

یکی از حوزه‌هایی که نیروی دریایی جمهوری اسلامی در آن تاثیرگذار بوده، تهدید به بستن تنگه هرمز و به آتش کشیدن کشتی‌های تجاری عبوری است.

بوم گفت: «آن‌ها می‌توانند در خلیج فارس مزاحمت ایجاد کنند، اما از نظر نظامی توان مقابله مستقیم با آمریکا را ندارند.»

او افزود: «آنچه آن‌ها قادرند انجام دهند جنگ نامتقارن است، و این را در تنگه هرمز می‌بینیم، که هزینه‌های بیمه کشتی‌ها به‌شدت افزایش پیدا کرده است و شرکت‌ها از تردد کشتی‌هایشان از این مسیر خودداری می‌کنند.»

او در ادامه اضافه کرد: «ما شاهد دو راهبرد متفاوتیم. آمریکا و اسرائیل تلاش می‌کنند ضربه‌ای سریع و شدید وارد کنند، در حالی که جمهوری اسلامی سعی می‌کند دوام بیاورد و عمق راهبردی داشته باشد‌ــ سر خود را پایین نگه دارد و منتظر بماند تا هزینه‌ها برای آمریکا و متحدانش افزایش پیدا کند. آن‌ها منتظرند تا توازن به نفعشان تغییر کند.»