استان خوست در شرق افغانستان، که در کنار پکتیکا و پکتیا یکی از پایگاه‌های سنتی شبکه حقانی به‌ شمار می‌رود، در طول حاکمیت مجدد طالبان با رشد افراط‌گرایی دینی مواجه بوده است. در این مدت، مدارس دینی مورد حمایت طالبان در این استان تاسیس شده و دامنه فعالیت آنها گسترش یافته است. به‌تازگی  ۴۵ نفر از مدرسه دینی «جامعه مظهر علوم نیازی» در خوست فارغ‌التحصیل شده‌اند. 

پوشش فارغ‌التحصیلان این مدرسه به‌ این‌گونه بود: آنان لباس سفید با دستار بر سر داشتند و شال‌های بزرگ (پتو) به دور خود پیچیده بودند. در مراسم فارغ‌التحصیلی این افراد، صدها نفر شرکت کرده بودند. این مراسم را رسانه‌های مورد حمایت طالبان پوشش دادند و فعالان این گروه در شبکه‌های اجتماعی، از جمله شبکه اکس (توییتر سابق)، تصاویر و گزارش‌هایی از آن منتشر کردند. 

در این مراسم، شماری از سخنرانان، ازجمله عبدالله مختار، استاندار طالبان در خوست، بر «جهاد» تاکید کردند و از جنگ گروه طالبان با حکومت پیشین افغانستان و متحدان غربی آن، ازجمله ایالات متحده آمریکا و ناتو، دفاع کردند. عبدالله مختار در سخنرانی‌اش گفت: «الحمدالله نظام اسلامی برقرار شده است و اگر نظام اسلامی موجود باشد، اجازه هجوم و حمله به کشور را نمی‌دهیم. اگر کسی به کشور تجاوز کند، در تمام کشور، بر تمام اقوام و شهروندان، جهاد فرض (واجب) است.» 

استاندار طالبان در خوست، حمایت از «امارت اسلامی طالبان» را دفاع از افغانستان می‌داند و در همین چارچوب از مردم می‌خواهد در صورت حمله به رژیم طالبان برای «جهاد» آماده باشند. این‌ گونه تبلیغات بخش عمده‌ای از محتوای آموزشی مدارس دینی تحت کنترل طالبان است، مدارسی که هیچ برنامه‌ای برای آموزش‌های مدرن و علوم سکولار ندارند و تمرکز آنها صرفا بر آموزش‌های دینی بر پایه روایت‌های «تندروانه» است. 

شبکه حقانی، تحت رهبری سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله (کشور) طالبان، بر استان‌های خوست، پکتیا و پکتیکا نظارت دارد و تغییر مقام‌های طالبان در این حوزه‌ها با مشورت این شبکه صورت می‌گیرد. فعالیت مدارس دینی این مناطق نیز تحت نفوذ این شبکه است. شبکه حقانی در دوران نظام جمهوریت، مسئولیت مرگبارترین و خونین‌ترین حملات مسلحانه و انفجارهای انتحاری علیه نظامیان و غیرنظامیان را برعهده داشت. این شبکه تاکنون یگان انتحاری خود را حفظ کرده و با گسترش فعالیت مدارس دینی و آموزش طلبه‌ها، نیروی جنگی مورد نیاز برای اهداف خود را تامین کرده است. 

رشد مدارس دینی و تبلیغات دینی طالبان ازطریق منبرهای مساجد و رسانه‌های وابسته به این رژیم در استان خوست، به افزایش افراط‌گرایی دینی و استقبال از خشونت انجامیده است. این در حالی است که در دوران نظام جمهوریت، افراط‌گرایی دینی دست‌کم در مرکز خوست به این گستردگی نبود. اما چهار و نیم سال حاکمیت مجدد طالبان و تبلیغات گسترده این گروه، باعث تغییر ذهنیت بخشی از ساکنان خوست و همسویی آنان با رژیم طالبان شده است. 

در ۱۱ آذر ماه، طالبان فردی را به اتهام دست داشتن در قتل ۱۳ عضو یک خانواده، در استادیوم ورزشی خوست قصاص کردند. مقام‌های محلی طالبان در خوست اعلام کردند که حکم قصاص این فرد را ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، صادر کرده و اجرای آن به یکی از اعضای نزدیک خانواده قربانیان سپرده شده است. متهم با شلیک گلوله در ملاعام کشته شد. 

ریچارد بنت، گزارشگر شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور افغانستان، گفته بود که یک پسر ۱۳ساله این اعدام را انجام داده است. با این حال، نکته قابل توجه این است که دفتر عبدالله مختار اعلام کرده بود برای تماشای اجرای حکم قصاص، حدود ۸۰ هزار نفر به استادیوم آمده بودند. این نخستین بار در دوره حاکمیت مجدد طالبان بود که در یک استان چنین شماری از مردم برای تماشای اعدام گرد هم می‌آمدند. این در حالی است که طالبان پیش از این نیز بیش از ده مورد قصاص را در استان‌های مختلف افغانستان اجرا کرده بودند، اما در هیچ‌ یک از آن موارد شمار جمعیت به اندازه خوست نبود. 

این تنها نمونه نیست. در ۲۱ آذرماه نیز صدها تن از ساکنان خوست در مسجد جامع این ولایت برای ادای نماز جمعه گرد هم آمده بودند که سراج‌الدین حقانی در این مسجد حضور یافت و سخنرانی کرد. پس از پایان نماز، شماری از حاضران تلاش کردند دست یا پیشانی او را ببوسند یا با او روبوسی کنند. این رفتار چنین تعبیر شد که بخشی از ساکنان کارنامه شبکه حقانی در حملات انتحاری، انفجاری و مسلحانه و نقش شخص سراج‌الدین حقانی را نادیده می‌گیرند و خواهان دیدار و نزدیکی با او هستند. 

سراج‌الدین حقانی و شبکه حقانی، رشد تفکر طالبانی و افزایش حمایت از این شبکه در میان بخشی از ساکنان خوست و دیگر استان‌های شرقی افغانستان را از دستاوردهای خود می‌دانند. با این حال، پیامدهای رشد افراط‌گرایی، ترویج خشونت و جنگ‌طلبی، و تمرکز بر آموزش علوم دینی بر اساس روایت‌های «افراطی» از اسلام، می‌تواند به گسترش بیشتر گروه‌های افراطی بینجامد. 

افغانستان در نزدیک به نیم قرن گذشته، قربانی تروریسم، جنگ و افراط‌گرایی دینی بوده است؛ عواملی که باعث شده مردم این کشور روزگارشان را با دشواری و ناامنی و خشونت سپری کنند. جامعه‌ای که حدود پنج دهه درگیر جنگ بوده، بیش از هر زمان دیگری به صلح، میانه‌روی و پرهیز از خشونت نیاز دارد. 

اما بررسی دوره حاکمیت مجدد طالبان نشان می‌دهد که این گروه بیش از هر چیز بر مفاهیمی چون «جهاد»، «شهادت» و دفاع از «امارت اسلامی طالبان» به هر قیمت ممکن تاکید می‌کند و رشد مدارس دینی و تربیت طلبه‌ها نیز برای تداوم همین روایت است.