نشریه بلومبرگ در گزارشی به موضوع افزایش نگرانیها درباره فعالیتهای اتمی تهران پس از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به مراکز هستهای جمهوری اسلامی و کاهش سطح نظارتهای آژانس پرداخت.
این گزارش اشاره میکند که دیپلماتهای غربی میگویند تهران درخواستهای بینالمللی برای همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و از سرگیری مذاکرات هستهای با آمریکا را نادیده میگیرد، درحالیکه بنبست پرتنشی که پس از حملات هوایی اسرائیل ایجاد شده، چند ماه است ادامه دارد.
در این گزارش آمده که وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران، از جمله وضعیت و مکان نامعلوم نگهداری اورانیوم غنیشده تا سطح تسلیحاتی، موضوع جلسه آتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین طی روزهای آینده است. به گفته سه مقام آگاه که نخواستند نامشان فاش شود، کشورهای غربی حاضر در آنجا قرار است برای بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به منظور مشخص کردن موجودی هستهای جمهوری اسلامی، شیوههای جدیدی تدوین کنند.
به گفته یک دیپلمات ارشد غربی، اگرچه آژانس بینالمللی انرژی اتمی آماده است بازرسیها از سایتهای هستهای جمهوری اسلامی را فورا از سر بگیرد، تهران اصرار دارد که این مکانها پس از حملات هوایی پنج ماه پیش اسرائیل و آمریکا، هنوز خطرناکاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این مقام آگاه گفت که تهران ممکن است گمان کند با پنهان کردن اطلاعات مانع هرگونه حمله بعدی خواهد شد، در حالی که این اقدام نوعی قمار است و همین موضوع میتواند دلیلی برای بمباران محسوب شود، زیرا همزمان طرف مقابل نیز ممکن است با اتکا به همین نبود اطلاعات، احساس خطر و در نهایت حمله کند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در ماه سپتامبر گفت که برای کاهش خطر حملات نظامی مجدد، همکاری با بازرسان سازمان او بسیار مهم است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روزهای گذشته در گفتگو با رسانهها به جمهوری اسلامی پیشنهاد کرد که برای پرهیز از تشدید تنشها با غرب با بازرسان آژانس همکاری کند. او تاکید کرد با اینکه حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای ایران آسیب جدی وارد کردند، سرنوشت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح تسلیحاتی همچنان نامشخص است و به ازسرگیری بازرسیها بیشازپیش نیاز است.
با این حال دیپلماتها میگویند که در مورد اقدامهای بعدی برای نظارت بر فعالیتهای هستهای تهران هنوز اجماع وجود ندارد و در حالی که برخی کشورهای غربی خواهان اعمال فشار بیشتر بر جمهوری اسلامیاند، در مقابل، چند کشور هشدار میدهند که قطع کامل حمایت از جمهوری اسلامی میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و احتمال خروج تهران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای را افزایش دهد.
فعالیت هستهای جمهوری اسلامی دههها است که غرب را نگران کرده، با این حال جمهوری اسلامی مدعی است که قصد ساخت سلاح اتمی را ندارد. این ادعا در حالی است که تهران پیش از حملات ماه ژوئن، اورانیوم غنیشده با غنای بالا برای ساخت سریع حدود ۱۲ کلاهک هستهای را در اختیار داشت. از آن زمان، آژانس بینالمللی انرژی اتمی رد این مواد را گم کرده و گروسی میگوید که این بیاطلاعی یک نگرانی جدی است.
تصاویر ماهوارهای اخیر نشان میدهد که جمهوری اسلامی در اطراف سایتهای بمبارانشده فردو، نطنز و اصفهان فعالیتهایی دارد. بازرسان آژانس مطمئن نیستند که آیا این فعالیتها محدود به پاکسازی اطرافاند یا احتمال دارد جابجایی موجودی اورانیوم هم بخشی از این تحرکات باشد.
گروه ۷ در بیانیهای که اوایل این هفته منتشر کرد، از جمهوری اسلامی ایران خواست همکاری کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را از سر بگیرد و در مذاکرات مستقیم با دولت ترامپ شرکت کند. با این حال رسانههای دولتی جمهوری اسلامی گزارش دادند که وزارت امور خارجه این درخواست را رد کرده، زیرا در این بیانیه حملات اسرائیل و آمریکا محکوم نشده است.
در همین حال، یک دیپلمات به بلومبرگ گفت حتی اگر جمهوری اسلامی بلافاصله به بازرسیها تن دهد و با آژانس بینالمللی انرژی اتمی کاملا همکاری کند، سالها طول میکشد که در مورد سرنوشت ذخایر هستهای جمهوری اسلامی دوباره اطمینان حاصل شود. به گفته او، ممکن است مخازن نگهداری مواد هستهای تخریب شده باشند و چندین کیلوگرم اورانیوم را در محیط آزاد کرده باشند.
این مقام آگاه تاکید کرد که حملات اخیر به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی به نگرانیها در مورد برنامه اتمی این کشور پایان نداد، بلکه فصل جدیدی را در این زمینه گشود.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ، اوایل این هفته در بیانیهای گفت: «هیچ پیام جدیدی به ایالات متحده منتقل نشده است. دلیل اینکه هیچ پیام جدیدی ارسال نشده، این است که مذاکرات قبلا انجام شده بود و طرف مقابل برای دستیابی به توافق هیچ تمایلی نشان نداد.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، هم روز یکشنبه ۲۵ مهر در یک کنفرانس بینالمللی، بار دیگر بر پایبندی تهران به توسعه برنامه هستهای خود تاکید کرد و گفت که بر اساس ماده ۴ معاهده انپیتی، غنیسازی «حق سلبناپذیر» ایران است.
او مدعی شد که جمهوری اسلامی سالها تحت سختگیرانهترین نظارتهای آژانس قرار داشت و پس از برجام نیز به تعهداتش پایبند بود، اما آمریکا «یکجانبه» از توافق خارج شد.
اظهارات عراقچی یک روز پس از آن بود که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکاــ که پیش از این گفته بود جمهوری اسلامی به دنبال توافق با آمریکا است اما آن را صراحتا بیان نمیکندــ بار دیگر بر این موضوع تاکید کرد. او روز جمعه در هواپیمای «ایرفورس وان» به خبرنگاران گفت: «الان همه میخواهند با ما مذاکره کنند. حتی ایران هم میخواهد درباره یک توافق با ما گفتگو کند.»
رئیسجمهوری آمریکا با اشاره به قدرت نظامی و جنگندههای پیشرفته ارتش آمریکا، تاکید کرد که برنامه هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.
در روزهای گذشته، مقامهای مختلف در تهران واکنشهای متفاوتی نشان دادهاند که نشانه سردرگمی جمهوری اسلامی در برابر دولت دوم دونالد ترامپ است که با جاهطلبیهای هستهای تهران پیگیرانه مقابله میکند. این در حالی است که برخی کارشناسان معتقدند اگر نگرانیها در مورد ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا در جمهوری اسلامی برطرف نشود و اگر برای دستیابی به توافقی میان واشینگتن و تهران در مورد حلوفصل بنبست هستهای جمهوری اسلامی اقدام موثری انجام نگیرد، حمله اسرائیل و افزایش فشارها بر جمهوری اسلامی به شیوههای گوناگون محتمل است.
