دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، که پیش از این گفته بود جمهوری اسلامی به دنبال توافق با آمریکا است اما آن را صراحتا بیان نمیکند، بار دیگر بر این موضوع تاکید کرد.
ترامپ روز جمعه در هواپیمای «ایرفورس وان» به خبرنگاران گفت: «الان همه میخواهند با ما مذاکره کنند و حتی ایران هم میخواهد درباره یک توافق با ما گفتگو کند.»
رئیسجمهوری آمریکا، با اشاره به قدرت نظامی و جنگندههای ارتش آمریکا، تاکید کرد که برنامه هستهای ایران را نابود کرده است.
او افزود: «دیگر روسای جمهور آمریکا در ۲۲ سال گذشته میخواستند تاسیسات هستهای ایران را از بین ببرند، اما هیچ کدام جرئت آن را نداشتند. ما این کار را کردیم و الان ایران در وضعیت دیگری است.»
همزمان با این اظهارات، درباره مذاکره یا ادامه دشمنی با آمریکا و پرهیز از هرگونه گفتگو، زمزمههای مختلفی از تهران به گوش میرسد. در روزهای گذشته، مقامهای مختلف واکنشهای متفاوتی نشان دادهاند که نشانه سردرگمی جمهوری اسلامی در برابر دولت دوم دونالد ترامپ است که پیگیرانه با جاهطلبیهای هستهای تهران مقابله میکند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هفته گذشته در نشست راهبردی ابوظبی، با بیان اینکه دستیابی به یک توافق «تنها در چارچوب فرمایشات رهبر» ممکن است، افزود: «ایران مایل است به یک توافق صلحآمیز هستهای دست پیدا کند، اما بر سر مسائل امنیت ملی مصالحه نخواهد کرد.»
این در حالی است که تنها یک روز پیش از این ابراز تمایل برای توافق، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، با انتقاد شدید از رویکرد دونالد ترامپ برای «تضعیف» نظام، تاکید کرد که جمهوری اسلامی حتی به قیمت «رویارویی تمامعیار»، مقابل ایالات متحده خواهد ایستاد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در جریان بازدید از نمایشگاه آخرین دستاوردهای صنعت هستهای، مدعی شد که «کشورهای غربی چارهای ندارند جز اینکه جمهوری اسلامی را بهعنوان قطب علمی فعالیت هستهای صلحآمیز بپذیرند.»
چنین لفاظیهایی در حالی انجام میشود که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است در جلسه آیندهاش در روز چهارشنبه موضوع پرونده هستهای جمهوری اسلامی را بررسی و درمورد آن گفتگو خواهد کرد.
در مقابل، نمایندگی دائم جمهوری اسلامی در وین در شبکه اجتماعی اکس نوشت که اقدام ایالات متحده و سه کشور اروپایی برای ارائه قطعنامه علیه جمهوری اسلامی در نشست هفته آینده شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی «اشتباهی دیگر پس از ماجرای مکانیسم ماشه» و تلاشی «عامدانه برای سیاسیسازی» این نهاد است.
او همچنین مدعی شد که «چنین رویکردهای تقابلی هیچ دستاوردی برای آنان نخواهد داشت و در صورت تصویب، روند همکاریهای مثبت میان تهران و آژانس را بهطور اجتنابناپذیر تحت تاثیر منفی قرار میدهد.»
امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد، نیز روز جمعه ۲۳ آبان گفت: «اعتبار آژانس بهطور کامل به بیطرفی گزارشهای حرفهای، مبتنی بر واقعیت و عاری از هرگونه تاثیرگذاری سیاسی وابسته است.»
او با اشاره به حمله اسرائیل و آمریکا به تاسیسات نظامی و هستهای ایران گفت: «اسرائیل، تنها چند ساعت پس از تصویب قطعنامهای با انگیزه سیاسی در شورای حکام، حملات گسترده و سنگینی را علیه تاسیسات هستهای تحت پادمان جمهوری اسلامی، که تحت نظارت کامل آژانس قرار دارند، آغاز کرد.»
ایروانی در ادامه انتقاد کرد که چرا حملات اسرائیل علیه تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی نه از سوی آژانس و نه از سوی شورای امنیت محکوم نشدند. او در ادامه تاکید کرد که «جمهوری اسلامی هرگز در برابر تهدید یا اجبار تسلیم نخواهد شد و تجاوز نظامی و تروریسم اقتصادی هرگز ایران را وادار نخواهد کرد که از حقوق مشروع خود چشمپوشی کند».
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، هم گفته است که دشمنی آمریکا با ایران «ریشهدار» است و «طبیعت متکبر آمریکا چیزی جز تسلیم را نمیپذیرد». برخی این سخنان را بهمنزله بسته شدن راه هرگونه گفتگو با آمریکا تعبیر کردند.
بهرغم این مواضع، مهدی فضائلی، عضو دفتر رهبر جمهوری اسلامی، با موضعی نرمتر درمورد اتفاقات اخیر واکنش نشان داد. او با تاکید بر اینکه رهبر جمهوری اسلامی اصل مذاکره را مردود نمیداند، گفت که معیار پذیرش یا رد مذاکره «هدف و چارچوب آن» است. او افزود: «مذاکره در چارچوب هوشمندانه و کنترلشده برای دفع تهدید پذیرفته است.»
فضائلی، با اشاره به اینکه در دولت ابراهیم رئیسی نیز با آمریکا به شکل غیرمستقیم مذاکره شده بود، افزود که این گفتگوها در شرایط «افزایش تهدیدات نظامی آمریکا و اسرائیل» و با هدف «مدیریت بحران و جلوگیری از تشدید فضای روانی و تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی ایران» صورت گرفته بود.
او تاکید کرد که رهبر جمهوری اسلامی «اصل مذاکره را رد نمیکند» و تصمیم درباره آن را تابع «مصالح، هدف و میزان تامین امنیت و منافع کشور» میداند.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در روزهای گذشته در گفتگو با رسانهها به جمهوری اسلامی پیشنهاد کرد که برای پرهیز از تشدید تنشها با غرب با بازرسان آژانس همکاری کند. او تاکید کرد با اینکه حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای ایران آسیب جدی وارد کردهاند، سرنوشت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح تسلیحاتی همچنان نامشخص است و به ازسرگیری بازرسیها بیشازپیش نیاز است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از این گفته بود که در سایتهای هستهای جمهوری اسلامی که به آنها دسترسی ندارد، تحرکاتی جدید را شناسایی کرده است و باید مطمئن شود این فعالیتها در چه سطحی انجام میشود.
جمهوری اسلامی همواره مدعی است که قصد ندارد سلاح هستهای بسازد. همچنین مدعی است که با توجه به عضویت در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، حق غنیسازی اورانیوم را دارد. تهران اعلام کرده که اگرچه از غنیسازی اورانیوم دست نمیکشد، حاضر است درمورد محدودیتهای احتمالی بر آن مذاکره کند.
تهران در عین حال اعلام کرد که پس از جنگ ۱۲ روزه همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را به حالت تعلیق درآورده است. مقامهای جمهوری اسلامی نیز بهشدت از این نهاد نظارتی و شخص گروسی انتقاد کردهاند. آنها آژانس بینالمللی انرژی اتمی را متهم میکنند که برای حمله اسرائیل به ایران بهانه فراهم کرده است.
مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران دستکم در حال حاضر متوقف شده است. ذخایر اورانیوم غنیشده، که برای ساخت حدود ۱۱ سلاح هستهای کافی است، طبق ادعای جمهوری اسلامی زیر آوار مدفون شده، اما به گفته مقامهای اسرائیلی به مکان امنی منتقل شده است. جمهوری اسلامی همچنین به نظر میرسد به کار روی تاسیسات غنیسازی جدیدی در «کوه کلنگ» ادامه میدهد و از دسترسی بازرسان بینالمللی به این سایت و سایر مکانهای مشکوک، بهجز تاسیسات اعلامشده، ممانعت میکند.
این در حالی است که برخی کارشناسان معتقدند اگر نگرانیها درمورد ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا در ایران برطرف نشود و اگر برای دستیابی به توافقی میان واشینگتن و تهران درمورد حلوفصل بنبست هستهای جمهوری اسلامی اقدام موثری انجام نشود، اسرائیل ممکن است دوباره به ایران حمله کند.
