طرحی مشکوک و منتسب به جمهوری اسلامی ایران برای حمله به بمب‌افکن‌های بی‌‌ــ۱ آمریکا، مستقر در پایگاه فرفورد بریتانیا، نقطه ضعفی اساسی را در بخش دفاعی این کشور آشکار کرد و درباره چگونگی حفاظت از تجهیزات بزرگ و گران‌قیمتی مانند بمب‌افکن‌ها، حتی در فاصله هزاران کیلومتری از خط مقدم جنگ، پرسش‌هایی را به وجود آورد.
پس از آنکه مقام‌های آمریکایی گفتند اطلاعاتی در اختیار دارند که نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران برای هدف گرفتن این بمب‌افکن‌ها با پهپاد و ابزارهای دیگر برنامه‌ریزی می‌کند، ۱۲ بمب‌افکن بی‌‌ــ۱ به‌‌سرعت از فرفورد خارج شدند.
این نگرانی‌ها پس از آن شدت گرفت که ماه گذشته پنج مرد در جنگل کنار این پایگاه، به ظن برنامه‌ریزی برای حمله‌ای تروریستی، بازداشت شدند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، اوایل این هفته و پس از خروج هواپیماها از فرفورد، به خبرنگاران گفت: «اطلاعاتی داشتیم مبنی بر اینکه ممکن است تهدیدی وجود داشته باشد، بنابراین دلیلی نداشت آن‌ها را آنجا نگه دارم.»
وال‌استریت ژورنال با اشاره به این نکته که هنوز روشن نیست جمهوری اسلامی ایران توان اجرای چنین حمله‌ای را داشته باشد، می‌نویسد صرف این ماجرای مبهم هم نشان می‌دهد پیشرفت فناوری و تغییر شکل جنگ چگونه تاکتیک‌های دیرینه را دگرگون می‌کنند. این در حالی است که از یک سو، قوانین قدیمی بریتانیا اجازه نمی‌دهند ارتش پهپادهای حاضر در فضاهای عمومی را سرنگون کند و از سوی دیگر، قابلیت‌های پهپادی پیشرفت کرده‌اند. در نتیجه، هواپیماهایی که زمانی تصور می‌شد پشت سیم‌خاردار‌ها و هزاران کیلومتر دور از منطقه جنگی، در امنیت‌اند، اکنون در برابر حملاتی که از ضعف‌های حفاظتی آن‌ها بهره می‌برند، آسیب‌پذیر شده‌اند.
البته بریتانیا تنها کشوری نیست که با این مشکل روبه‌رو است. در سراسر جهان، پایگاه‌های نظامی به‌عنوان نقاط آسیب‌پذیر هدف قرار می‌گیرند. پنتاگون پس از حملات جمهوری اسلامی ایران به پایگاه دریایی آمریکا در بحرین و حملات پهپادی و موشکی به دست‌کم ۲۰ مرکز آمریکایی در سراسر منطقه، از جمله مراکز نظامی و دیپلماتیک، در حال بازبینی کلی آرایش حضور خود در خاورمیانه است. مرکز اصلی فرماندهی عملیات جنگ هوایی آمریکا در خاورمیانه، واقع در قطر، نیز تا حد زیادی تخریب شده است.
آمریکا از پایگاه‌هایی در آلمان، ایتالیا و اسپانیا هم استفاده می‌کند که آن‌ها هم ممکن است آسیب‌پذیر باشند. این وضعیت برنامه پنتاگون را برای استفاده از اروپا به‌عنوان سکویی برای اجرای مداخلات نظامی در دیگر نقاط جهان، به خطر می‌اندازد.
نگرانی از ورود پهپادها به حریم پایگاه‌ها، حتی به خاک آمریکا نیز رسیده است. در ماه مارس، پهپادهایی کوچک بر فراز پایگاه هوایی بارکسدیل در لوییزیانا که محل استقرار شمار زیادی از بمب‌افکن‌های بی‌‌ــ۵۲ و همچنین فرماندهی حملات جهانی است، پرواز کردند. این فرماندهی بر ناوگان بمب‌افکن‌ها و موشک‌های بالیستیک قاره‌پیمای آمریکا نظارت دارد. در پی این ورودهای مرموز، برای مدت کوتاهی دستور داده شد افراد در محل خود پناه بگیرند، اما هیچ حمله‌ای انجام نشد.
با توجه به خطرهای فزاینده در داخل و خارج از ایالات متحده، نیروی هوایی آمریکا اخیرا اعلام کرد در سامانه‌های جدید مقابله با پهپاد سرمایه‌گذاری می‌کند و متخصصانی را برای کار با آن‌ها آموزش خواهد داد. ژنرال کنت ویلزباخ، رئیس ستاد نیروی هوایی آمریکا، ماه گذشته گفت چنین تلاش‌های دفاعی اکنون «یکی از وظایف اصلی قدرت هوایی و فضایی» است.
در بریتانیا اوضاع کمی پیچیده‌تر است و این کشور با برخی چالش‌های خاص روبه‌رو است. قوانین این کشور تنها به ماموران پلیس و زندان اجازه می‌دهد در فضای عمومی، ارتباط پهپاد را مختل یا آن را سرنگون کنند. بنابراین، تا زمانی که پهپاد وارد محدوده یک پایگاه نظامی نشده باشد، نیروهای نظامی نمی‌توانند آن را متوقف کنند. این در حالی است که اکنون می‌توان پهپادهایی ساخت که با استفاده از شبکه‌های مخابراتی تلفن‌همراه یا کابل‌های فیبر نوری، از روش‌های متعارف پلیس برای ایجاد اختلال در فرکانس‌های رادیویی در امان بمانند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
مایک مونیک، مدیرعامل دُرون‌سک (DroneSec)، شرکتی که تهدیدهای پهپادی را در جهان رصد می‌کند، می‌گوید: «روس‌ها و به احتمال بسیار زیاد ایرانی‌ها، این وضعیت را شکافی مهم و قابل‌بهره‌برداری تشخیص داده‌اند.»
بمب‌افکن‌های بی‌‌ــ۱ با طول حدود ۴۴.۵ متر که در پایگاه فرفورد پارک شده بودند، هدفی بسیار جذاب به شمار می‌آمدند. آمریکا تنها حدود ۴۵ فروند از این هواپیماها دارد. هر یک از این بمب‌افکن‌ها چندصد میلیون دلار قیمت دارند و تا همین اواخر، ۱۲ فروند از آن‌ها در فضای باز این پایگاه هوایی در شمال‌غرب لندن قرار داشت. این هواپیماهای بمب‌افکن آن‌قدر بزرگ‌اند که برخلاف جنگنده‌ها، نگهداری آن‌ها در آشیانه یا پناهگاه تقویت‌شده به‌آسانی ممکن نیست.
دولت بریتانیا می‌گوید پایگاه‌هایش امن‌اند و اکنون در حال تغییر قانون است تا نیروهای نظامی محافظ پایگاه‌ها بتوانند پهپادها را از فاصله دور ردیابی، ارتباطشان را مختل و آن‌ها را سرنگون کنند. دولت بریتانیا همچنین از سرمایه‌گذاری حدود ۴۷۰ میلیون پوند، معادل حدود ۶۲۰ میلیون دلار، برای افزایش امنیت پایگاه‌های نظامی خبر داد.
فرفورد به تازه‌ترین نمونه جنگ نامتقارن تبدیل شده است؛ جنگی که در آن دو طرف با توان نظامی نابرابر مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند. اقدام ظاهرا ناشیانه پنج مرد نقاب‌پوش‌ــ که با سه ون و تعدادی بشکه سوخت در جنگل نزدیک پایگاه بازداشت شدند‌ــ باعث شد آمریکا بمب‌افکن‌هایش را چندین هزار کیلومتر دورتر از خط مقدم جنگ در ایران مستقر کند. اگر تهران پشت این رویداد بوده باشد، می‌توان آن را یک پیروزی کم‌هزینه برای ایران دانست. به خصوص که این ماجرا به نوعی به اعتبار بریتانیا هم ضربه می‌زند، چون آمریکا از زمان جنگ جهانی دوم، بمب‌افکن‌هایش را از فرفورد به پرواز درآورده است.
برای این پنج مرد بازداشت‌شده هنوز اتهام کیفری مطرح نشده و آن‌ها با قید وثیقه آزادند، اما اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، گفت نشانه‌هایی از دخالت ایران وجود دارد.
گرگ بگول، رئیس انجمن قدرت هوایی و فضایی بریتانیا، می‌گوید: «در گذشته هنگام دفاع از پایگاه‌های هوایی، یا از فاصله‌ای دور بمباران می‌شدید یا با شورشیانی روبه‌رو بودید که از حصار عبور می‌کردند. حالا با چیزی میان این دو مواجهیم.»
در سوی دیگر، اوکراین هم مدعی شده که با استفاده از پهپادهایی که هر یک حدود دو هزار دلار قیمت داشتند، به ۴۱ هواپیمای جنگی روسیه، به ارزش هفت میلیارد دلار، در چهار پایگاه آسیب زده است. در این عملیات، موسوم به «تار عنکبوت»، اوکراین پهپادها را مخفیانه وارد روسیه کرد و از راه دور، آن‌ها را برای حمله به پایگاه‌های هوایی در عمق خاک این کشور به پرواز درآورد. خسارت حاصل هم تحقیر نظامی روسیه بود و هم موفقیتی بزرگ برای اوکراین در عرصه تبلیغاتی و رسانه‌ای.
مقام‌های امنیتی تردید دارند که جمهوری اسلامی ایران بتواند طرحی مشابه «تار عنکبوت» را اجرا کند، زیرا سابقه اقدام‌های تروریستی منتسب به این کشور در بریتانیا، عمدتا به صورت استخدام مجرمان محلی برای حمله به مخالفان یا به آتش کشیدن اماکن مرتبط با یهودیان بوده است. با این حال، لوک پولارد، از مقام‌های وزارت دفاع بریتانیا، اوایل این ماه در نشستی در یک کنفرانس گفت برای حفاظت از پایگاه‌های نظامی بریتانیا در برابر پهپادها سرمایه‌گذاری کافی انجام نشده است.
بنا بر اعلام وزارت دفاع، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۵۰ رویداد مرتبط با پهپاد در نزدیکی مراکز نظامی بریتانیا ثبت شد که دو برابر شمار آن‌ها سال ۲۰۲۴ است.
در سال ۲۰۲۴، پهپادهایی با منشأ نامشخص در بریتانیا، نزدیک پایگاه‌های مورداستفاده ارتش آمریکا در لیکنهیت، میلدنهال و فرفورد مشاهده شدند. پهپادها در گروه‌هایی با تعداد حداکثر ۲۰ فروند پرواز می‌کردند و برخی در ارتفاع پایین بر فراز مسیرهای نزدیک شدن به باند فرودگاه دیده شدند. پایگاه لیکنهیت محل استقرار جنگنده‌های نسل چهارم و پنجم نیروی هوایی آمریکا و پایگاه میلدنهال نیز محل استقرار یگان ۱۰۰ سوخت‌رسانی هوایی این نیرو است.
ارتش بریتانیا این موارد را مشکوک تلقی و گروه‌هایی مجهز به تجهیزات اخلال در ارتباط پهپادها را به پایگاه‌ها اعزام کرد؛ از جمله سامانه ضدپهپادی اورکس که می‌تواند از راه دور کنترل پهپاد دشمن را در دست بگیرد. گزارشی از موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی نتیجه گرفت که احتمالا روسیه این پهپادها را از کشتی‌هایی در دریای شمال به پرواز درآورده بود.
نگرانی‌های پیشین درباره امنیت در برابر پهپادها در اروپا عمدتا در حد ماموریت‌های مشکوک منتسب به روسیه برای پرواز پهپاد بر فراز پایگاه‌های نظامی با هدف جاسوسی از آن‌ها یا ایجاد اختلال در مسیرهای پرواز متمرکز بود، اما در تابستان امسال، پس از آنکه آلمان، روسیه را به دست داشتن در طرح ارسال پهپادهای انفجاری به فرودگاهی در لایپزیگ متهم کرد، تنش‌ها بالا گرفت.
بازرسان آلمانی سه پهپاد سفارشی‌ساز را که در این حمله ناکام دخیل بودند، پیدا کردند: دو پهپاد در یک زمین و یک پهپاد در محدوده پیرامونی فرودگاه، نزدیک هواپیماهای باری متعلق به اوکراین. بازرسان گفتند این پهپادها می‌توانستند از راه دور به پرواز درآورده شوند.
در حال حاضر، بخش عمده مسئولیت بر دوش سرویس‌های اطلاعاتی است تا پیش از آغاز اقدام مهاجمان، آن‌ها را شناسایی و متوقف کنند. مونیک می‌گوید بریتانیا می‌تواند برای ایجاد اختلال در ارتباط پهپادها فناوری‌های بهتری به کار گیرد، اما راه‌حل‌های ساده‌تر و کمتر فناورانه موثرتری نیز وجود دارد. مثلا می‌توان هواپیماها را در آشیانه‌هایی نگهداری کرد که درهایشان بسته می‌شود. بمب‌افکن‌های بزرگ را نیز، اگر نگهداری در فضای بسته برایشان امکان‌پذیر نباشد، می‌توان در جایی مستقر کرد که دسترسی به آن دشوارتر باشد.
برای نمونه، گرینلند می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد.
