با عبور قیمت دلار از ۲۷۰ هزار تومان، دریافتی ماهانه حدود ۲۵ میلیون تومانی یک کارگر حداقل‌بگیر در ایران به کمتر از ۹۳ دلار رسید. هم‌زمان، فعالان کارگری هزینه سبد معیشت خانوار را بیش از ۱۰۰ میلیون تومان براورد کردند. این فاصله در شرایطی گسترش می‌یابد که کارگران و بازنشستگان هر روز در شهرهای مختلف تجمع اعتراضی به راه می‌اندازند و معلمان و پرستاران نیز در اعتراض به حقوق‌های پایین، از شغل خود استعفا می‌کنند.

گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد مشکلات حقوق‌بگیران تنها به ناکافی بودن دستمزد محدود نیست. تاخیر در پرداخت حقوق، قطع بیمه، هزینه‌های درمان و تمدید نشدن قراردادها نیز تامین نیازهای اولیه خانوارها را دشوارتر کرده است. در مقابل، افزایش وعده‌داده‌شده اعتبار کالابرگ تنها مشمول سه دهک نخست درآمدی می‌شود و به گفته نمایندگان کارگران، با میزان افزایش هزینه‌ها تناسبی ندارد.

دستمزدی که یک‌چهارم هزینه زندگی است

بر اساس ارقام گزارش‌شده از مصوبه مزدی امسال، پایه حداقل مزد حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان تعیین شده است و دریافتی برخی کارگران با احتساب مزایا، به حدود ۲۵ میلیون تومان می‌رسد. این دریافتی در مقایسه با براورد ۱۰۰ میلیون تومانی سبد معیشت، تنها یک‌چهارم هزینه ماهانه خانوار را پوشش می‌دهد. آن هم در شرایطی که آخرین گزارش بانک مرکزی می‌گوید تورم نقطه‌به‌نقطه مناطق شهری در شهریور به ۸۳.۸ درصد رسید و افزایش قیمت کالاها نسبت به شهریور سال گذشته نیز ۱۱۸.۱ درصد گزارش شد.

 به این ترتیب، در حالی که قیمت کالاها به‌طور متوسط بیش از دو برابر شده است، دستمزدها همچنان بر اساس مصوبه ابتدای سال پرداخت می‌شوند.

کاظم فرج‌اللهی، فعال کارگری ساکن ایران، می‌گوید وعده بررسی مجدد دستمزد در نیمه دوم سال هنوز به تصمیم اجرایی منتهی نشده است. او هشدار داد تمرکز بر افزایش مزایای جانبی به‌جای پایه مزد، می‌تواند بازنشستگان را از آثار افزایش دریافتی محروم و اجرای آن را برای کارگران نیز نامطمئن کند.

به گفته او، ناکافی بودن درآمد، کارگران را به اضافه‌کاری، شغل دوم و سوم یا ترک کار در کارخانه‌ها سوق داده است. در نتیجه، برخی واحدهای صنعتی با وجود بیکاری، برای حفظ نیروی کار مشکل دارند، زیرا درآمد کار صنعتی هزینه‌های زندگی و رفت‌وآمد را تامین نمی‌کند.

کالابرگی ناچیز

دولت از افزایش ۳۰۰ هزار تومانی اعتبار ماهانه کالابرگ برای سه دهک نخست خبر داد و با اجرای این افزایش، اعتبار کالابرگ برای هر نفر را به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رساند، اما ارزش افزایش وعده‌داده‌شده با دلار ۲۷۰ هزار تومانی تنها حدود یک دلار و ۱۱ سنت خواهد بود.

پرویز زعیمی، نماینده کارگران ایران پوپلین، خاطرنشان کرد که با قیمت‌های فعلی اعتبار پنج میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی اضافه‌شده برای یک خانوار چهارنفره، فقط برای خرید حدود ۲.۹ کیلوگرم ران گوسفندی بدون استخوان کافی است. او با اشاره به قیمت حدود ۵۵۰ هزار تومانی دو کنسرو ماهی، ترمیم حقوق را بر حمایت یارانه‌ای مقدم دانست.

محمدحسن موسیوند، عضو هیأت‌مدیره کانون بازنشستگان خرم‌آباد، نیز محدود کردن افزایش کالابرگ به سه دهک را نقد کرد. به گفته او، کارگران و بازنشستگانی که در دهک‌های پنجم تا هفتم قرار گرفته‌اند، نیز با مشکلات جدی معیشتی مواجه‌اند.

درد مشترک بازنشستگان، کارگران و معلمان

طی روزهای گذشته بازنشستگان تامین اجتماعی در ده‌ها شهر ایران با مطالبه افزایش مستمری، پرداخت معوقات و بهبود خدمات درمانی تجمع کردند. یکی از بازنشستگان در شوش به ایلنا گفت بیمه تکمیلی پاسخگوی هزینه‌های درمان نیست و معوقات اردیبهشت هنوز پرداخت نشده است.

هم‌زمان، بازنشستگان صنایع فولاد اصفهان که مقابل استانداری تجمع کردند، گفتند حدود ۱۲۰ میلیارد تومان از صورتحساب‌های درمانی قراردادهای پیشین بیمه آنان پرداخت نشده است و ناچار شده‌اند هزینه درمان را از منابع شخصی بپردازند. اجرای متناسب‌سازی مستمری تا سطح ۹۰ درصد حقوق شاغلان همتراز از دیگر مطالبات آنان است.

این اعتراض‌ها نشان می‌دهد تاخیر در پرداخت مطالبات و اختلال در بیمه، علاوه بر کاهش قدرت خرید، دسترسی بازنشستگان به درمان را نیز تحت فشار قرار داده است.

سخنگوی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان با اشاره استعفاهای سریالی معلمان، گفت میانگین دریافتی معلمان حدود ۲۵ میلیون تومان است و برخی تازه‌استخدام‌شدگان هم تنها ۱۶ تا ۱۷ میلیون تومان دریافت می‌کنند. او همچنین از دستمزد پایین، فقدان بیمه و ناامنی شغلی معلمان در بسیاری از مدارس خصوصی خبر داد.

در بخش تولید، نیز کارگران در ده‌ها کارخانه سراسر ایران به کم بودن میزان حقوق، عقب‌افتادن پرداخت حقوق و اخراج گسترده طی هفته گذشته دست به تجمع اعتراضی زدند. در یک نمونه، کارگران ریسندگی خاور رشت از سه ماه حقوق و دست‌کم شش ماه حق بیمه عقب‌افتاده خبر دادند. کارگران پیمانکاری حفاری شمال هم خواستار پرداخت حقوق خود و تسویه مطالبات ماه‌های پیشین شدند.

امنیت شغلی و جانی زیر فشار است

گزارش مرگ پنج کارگر بر اثر سقوط بالابر در یک پروژه ساختمانی در رویان و مرگ دو نفر دیگر در معدن کرومیت فاریاب، مسئله ایمنی محیط کار را نیز برجسته کرده است. این حوادث در شرایطی رخ می‌دهد که شماری از کارگران علاوه بر مواجهه با خطرهای شغلی، برای دریافت دستمزد و برخورداری از بیمه نیز با مشکل مواجه‌اند. از دست دادن درآمد یا آسیب‌دیدگی در محیط کار برای خانواده‌ای که پس‌انداز و پوشش بیمه‌ کافی ندارد، می‌تواند تامین مسکن، خوراک و درمان را دشوارتر کند.

مطالبات کارگران و بازنشستگان مشخص است. آنان پرداخت به‌موقع حقوق، ترمیم دستمزد، اجرای تعهدات بیمه‌ای و حفظ شغل را می‌خواهند. افزایش محدود کمک‌های حمایتی، بدون رسیدگی به حقوق عقب‌افتاده و هزینه‌های فزاینده زندگی، پاسخگوی این مطالبات نیست و نمی‌تواند امنیت اقتصادی ازدست‌رفته خانوارها را بازگرداند.

با وجود این مشکلات، مقام‌های جمهوری اسلامی ایران همچنان بر آمادگی برای ورود به جنگی تازه با آمریکا تاکید می‌کنند. ادامه این رویکرد در شرایط محاصره اقتصادی و محدودیت منابع درآمدی، خطر تشدید همان بحرانی را افزایش می‌دهد که کارگران و بازنشستگان اکنون هزینه آن را می‌پردازند. جنگی دیگر می‌تواند با تخریب زیرساخت‌ها، اختلال بیشتر در تولید و تجارت و افزایش هزینه‌های دولت، فرصت‌های شغلی را کاهش دهد و فشاری تازه‌ بر قیمت‌ها وارد کند.